FASIL I: Seyyid Ahmed er-Rifâî: Hâlâtü Ehli'l-Hakîka ve Tevazu Hakikati ve Ontolojik Menşei
İslam irfanında, kadim hikmet mekteplerinde ve tasavvuf metafiziğinde Seyyid Ahmed er-Rifâî: Hâlâtü Ehli'l-Hakîka ve Tevazu; Cenâb-ı Hakk'ın ezeli ilim ve kudret sıfatlarının kâinattaki en derin ve ibret verici tecellî sahalarından biridir. Bu hakikat, yalnızca zahiri bir bilgi kırıntısı değil; sâlikin kalbini kesret karanlıklarından vahdet nurlarına sevk eden manevi bir miftah (anahtar) hükmündedir.
Büyük İslam âlimleri ve klasik kaynaklar (İbnü'l-Arabî, İmam Gazâlî, Fahreddin Râzî, İmam el-Bûnî, İmam Süyûtî) ittifakla beyan etmişlerdir ki; seyyid ahmed er-rifâî: hâlâtü ehli'l-hakîka ve tevazu sahasında derinleşen bir akıl, kâinattaki atomik ahenkten semavi feleklerin intizamına kadar her zerrenin ilahi bir hikmetle halk edildiğini basiretle müşahede eder. Hiçbir varlık, hadise ve kudret başıboş yaratılmamıştır.
FASIL II: Kur'an-ı Kerim ve Sünnet-i Seniyye Kaynaklarındaki İtikadî Temeller
Kur'an-ı Kerim âyetleri ve Sahih Hadis külliyatı incelendiğinde; seyyid ahmed er-rifâî: hâlâtü ehli'l-hakîka ve tevazu konusunun sağlam bir itikadî zemine oturtulduğu görülür. Cenâb-ı Hak, mahlukatın idrakini aşan gaybî hakikatleri peygamberleri vasıtasıyla beşeriyete bildirmiş; hurafelerden, batıl vehimlerden ve şirk şüphelerinden arındırılmış saf tevhidi vazetmiştir.
Fahr-i Kâinât Efendimiz (s.a.v.), ashabına bu meselelerin künhünü talim ederken daima itidal, tefekkür ve kulluk şuurunu tavsiye etmiştir. Konuyla ilgili nâzil olan âyetler, insanın kendi nefsindeki ve ufuklardaki delilleri (Âfâk ve Enfüs) okuması gerektiğini emreder.
FASIL III: Klasik Şerhler: Rifâiyye Yolu ve Fakr ve Tevazu Tahlili
Kadim ulemanın metinlerinde özellikle Rifâiyye Yolu ve Fakr ve Tevazu kavramları üzerinde hassasiyetle durulmuştur. Bu iki rükün, konunun hem teorik metafiziğini hem de pratik ahlaki boyutunu teşkil eder.
Bir sâlik bu merhaleleri kat ederken aklın sınırlarıyla keşfin kuşatıcılığını birbirine karıştırmamalıdır. İmam Gazâlî'nin beyan ettiği üzere; akıl göz gibidir, ilahi vahiy ve irfan ise güneş gibidir. Güneş ışığı olmaksızın en keskin göz dahi karanlıkta göremez.