Sürâdıkāt-ı Celâl ve Yetmiş Bin Nûr Perdesi

İslâm tefekküründe tenzih ve teşbih dengesinin en yüksek zirvesini teşkil eden bu hadîs-i nebevî, Yüce Allâh'ın Zâtı ile mahlûkatı arasında var olan ontolojik perdeleri beyan eder. Başka rivayetlerde "Allâh'ın nûrdan ve zulmetten yetmiş bin (yahut yedi yüz) perdesi vardır" şeklinde vârid olan ifade, kesret âleminin Vahdet nûruna karşı nasıl bir derece derece kademelenme ile korunduğunu açıklar.

Büyük arifler beyan ederler ki; buradaki "hicâb" (perde), hâşâ Cenâb-ı Hakk'ı örten bir engel değil; bilakis mahlûkatın zaafından ötürü ilâhî tecellînin sonsuz şiddetine tahammül edememesinden kaynaklanan bir "zuhur perdesi"dir. Güneşin ışığına doğrudan bakamayan gözün önüne çekilen filtreler misali, kâinattaki melekûtî nûr perdeleri de kâinatın varlığını devam ettirebilmesi için melekût memurları tarafından muhafaza edilen rahmet kalkanlarıdır.

Klasik melekût ıstılahında Sürâdıkāt-ı Celâl (سرادقات الجلال); Arş-ı A'zam ve Kürsî'yi çepeçevre kuşatan, celâl ve kibriyâ tecellîlerinden müteşekkil melekûtî saraylar, nûr çadırları ve manyetik korunma kuşaklarıdır.

İmam Ca'fer es-Sâdık ve İbn Abbas hazerâtından nakledilen kadîm risalelerde, bu sürâdıkātın her birinde milyonlarca mukarreb melek bulunduğu; bu meleklerin yaratıldıkları andan itibaren başlarını secdeden kaldırmaksızın "Sübbûhun Kuddûsün Rabbünâ ve Rabbü'l-Melâiketi ve'r-Rûh" zikriyle Arş'ın celâl dalgalarını tespih ettikleri bildirilmiştir. Bu melekût orduları, kâinatın çekirdeğini teşkil eden ilâhî esrârın gayr-ı lâyık nazarlardan mahfuz tutulmasıyla vazifelidirler.

Mi'rac-ı Nebevî hadisesinde en can alıcı metafizik dönüm noktası, Cibrîl-i Emîn'in (a.s.) Sidretü'l-Müntehâ sınırında durarak Fahr-i Kâinat Efendimiz'e (s.a.v.) söylediği şu tarihî kelâmdır:

Tasavvuf felsefesinde bu eşik, Âlem-i Melekût ile Âlem-i Lâhût / Hâhût arasındaki kesin ontolojik huduttur. Varlık hiyerarşisinde en kudretli ve en mukarreb melek dahi olsa, "yaratılmışlık" (halk) vasfını taşıyan her varlığın bir tahammül sınırı mevcuttur. Cebrâîl (a.s.) Akl-ı Evvel mertebesini temsil ederken; Peygamber Efendimiz (s.a.v.) Hâtemü'l-Enbiyâ ve Nûr-ı Muhammedî hakikatiyle bu perdelerin tamamını geçerek Kāb-ı Kavseyn ev Ednâ (Necm, 53/9) makamına urûc etmiştir.

İbnü'l-Arabî, el-Fütûhâtü'l-Mekkiyye'nin "Hicâb ve Perdelerin Mahiyeti" başlıklı fasıllarında yetmiş bin perdeyi yedi temel metafizik mertebenin latif katmanları olarak tasnif eder:

İslâm hurûfîliği ve ebced hendesesinde "Yedi" ve onun katları (70, 700, 70.000), kesretin ve kemâlâtın remzidir:

7 Gök, 7 Yer, 7 Cehennem Kapısı, 7 Tavaf Şavtı, Fâtiha'nın 7 âyeti (Seb'u'l-Mesânî) ve insanın 7 letaifi... Bu sebeple 70.000 perde, insanın maddî kesafetten Zât-ı Vâhid'e ulaşana kadar aşması gereken zihnî, nefsânî, kalbî ve ruhanî merhalelerin sonsuzluğuna işaret eden remzî bir mikyastır.

Tasavvuf mektebinin en mühim kaidelerinden biri: "Mâ fi'l-külli ve fî'l-cüz'i" (Bütünde ne varsa parçada da o tecellî eder). Kâinattaki Arş'ın etrafında 70.000 nûr perdesi olduğu gibi; insanın kalbinin (Arş-ı Rahmân) etrafında da gaflet, şehvet, kibir, ucb ve dünya sevgisinden örülmüş zulmânî ve nûrânî perdeler mevcuttur.

Kalpteki bu perdeler kalktıkça, kişi melekût âlemindeki sürâdıkāt-ı celâl meleklerinin zikirlerini kalbinde işitmeye başlar. Şeyh Şehâbeddîn es-Sühreverdî'nin Avârifü'l-Ma'ârif'te belirttiği üzere, seyr-i sülûk aslında yeni bir şey elde etmek değil; kalbin önüne çekilmiş bu yetmiş bin kesafet perdesini zikrullâh ve riyâzet nuruyla eritip şeffaflaştırmaktır.

Hakikat yolcusu (sâlik), evvelâ zulmânî perdeleri (günahlar, nefsanî arzular) tevbe ve tezkiye ile yırtar. Ardından nûrânî perdeler başlar: Amellerine güvenmek, keşif ve kerametlere takılıp kalmak, ruhanî makamların hazzına kapılmak... Bu nûrânî perdeler zulmânî perdelerden çok daha ince ve aşılması daha çetindir.

Nihayet sâlik "mâsivâ" denilen Allah'tan gayrı her şeyden fariğ olduğunda, Sürâdıkāt-ı Celâl meleklerinin koruduğu tecellî nuruna gark olur ve "Vahdet-i Şuhûd" hakikatine erer.

• İmam Müslim, el-Câmiu's-Sahîh, Kitâbü'l-Îmân, Hadis No: 179/293.
• Ebû İsmâil el-Herevî, Menâzilü's-Sâirîn (Makamlar ve Perdeler Şerhi).
• Muhyiddîn İbnü'l-Arabî, el-Fütûhâtü'l-Mekkiyye, Cilt 1-2 (Hicâb Risaleleri ve Sürâdıkāt-ı İzzet).
• Şehâbeddîn es-Sühreverdî, Heyâkilü'n-Nûr ve Hikmetü'l-İşrâk.
• İsmâil Hakkı Bursevî, Rûhu'l-Beyân, Necm Sûresi ve Mi'rac Âyetleri Tefsiri.
• Kādî İyâz, eş-Şifâ bi-Ta'rîfi Hukûkı'l-Mustafâ.