Sâffât ve Zâriyât: Kozmik Saf Tutanlar ve Rüzgârları Sevk Eden Ruhanîler Külliyâtı

Sâffât Sûresi'nin açılışındaki 'Ve's-Sâffâti saffâ' yemini, kâinattaki mükemmel melekûtî nizamı ve ibadet disiplinini gözler önüne serer. İbn Abbas ve İmam Katâde, bu meleklerin göklerde, semavât katlarında ve Arş-ı A'zam'ın etrafında tıpkı namaz kılan cemaatin safları gibi milimetrik bir nizam ve huşû ile saf tuttuklarını bildirirler. Onların safları arasında tek bir boşluk, tek bir itaatsizlik veya teşevvüş yoktur. Bu melekler kâinatın manevî omurgasını oluşturur ve yeryüzündeki namaz safları bu semavî melekût safının yeryüzündeki izdüşümüdür.

İkinci kasem 'Fe'z-Zâcirâti zecrâ' (O haykırarak sevk edenlere andolsun) hitabıyla melekûtun dinamik kuvvetlerine işaret eder. 'Zecr', yüksek bir sesle, heybetle ve kudretle sürüp sevk etmek demektir. Müfessirler bu melekleri; semadaki bulut kütlelerini kurak topraklara süren, gök gürültüsü ve şimşek melekleri (Ra'd ve Berk memurları) ile feleklerdeki yıldızları ilâhî yörüngelerde sevk eden azametli ruhanîler olarak tanımlarlar. Bulutların rüzgârla buluşması ve yağmur damlalarının toprağa düşüşü, Zâcirât meleklerinin sevk komutlarıyla icra edilir.

Üçüncü kasem 'Fe't-Tâliyâti zikrâ' ile ilâhî kitapları, sahifeleri ve zikrullahı semavat ehline ve peygamberlere tilâvet eden melekût kâtiplerini yüceltir. Bu meleklerin vazifesi, Levh-i Mahfûz'dan süzülen ilâhî hikmetleri ve zikirleri kesintisiz olarak terennüm etmektir. Kâinat onların zikriyle ayakta durur. Yeryüzünde Kur'ân okunan, ilim tahsil edilen ve zikir çekilen meclisleri kuşatan melekler ('Haffet-hümü'l-melâike'), Tâliyât meleklerinin yeryüzündeki temsilcileridir.

Sâffât Sûresi 6-10. âyetlerinde beyan edildiği üzere, dünya seması yıldızlarla ziynetlendirilmiş ve her türlü inatçı şeytandan muhafaza edilmiştir. Şeytanlar melekût meclislerini (Mele-i A'lâ) dinlemek, gaybî emirleri çalmak için göğe tırmandıklarında, nöbetçi melekler onları delen, yakan ateş toplarıyla (Şihâb-ı Sâkıb) vurup uzaklaştırırlar. Bu durum, gökyüzünün sadece fiziksel bir atmosfer değil, aynı zamanda manevî ve melekûtî bir güvenlik kalkanıyla korunan ilâhî bir kale olduğunu gösterir.

Zâriyât Sûresi'nin ilk âyeti 'Ve'z-Zâriyâti zervâ', tozları, polenleri, tohumları ve atmosferik gazları tozutup savuran rüzgâr meleklerine dikkat çeker. Rüzgârlar, biyolojik hayatın devamı için bitkileri aşılayan (Riyâhan Levâkıh), nemi taşıyan ve sıcaklık dengesini kuran ilâhî bir lütuftur. Bu rüzgârların yönünü, şiddetini ve menzilini milimetrik hassasiyetle ayarlayan ruhanîler, Zâriyât melekleridir.

İkinci âyetteki 'Fe'l-Hâmilâti vıkrâ' (Ağır yük taşıyanlara andolsun), tonlarca ağırlıktaki su buharını ve devasa bulut kütlelerini havada asılı tutan ve taşıyan melekût kuvvetlerini beyan eder. Bir tek fırtına bulutunun yüz binlerce ton su barındırdığı modern meteorolojinin verisidir. Bu muazzam ağırlığın gökyüzünde bir zırh gibi tutulması ve yere baraj patlar gibi değil, damla damla ve ölçüyle indirilmesi Hâmilât meleklerinin tasarrufundandır.

Üçüncü kasem 'Fe'l-Câriyâti yusrâ', hem okyanuslarda rüzgârın ve suyun kaldırma kuvvetiyle süzülen gemilere hem de gök kubbede yörüngelerinde suhuletle akan yıldızlara işaret eder. Melekût âleminde 'Yüsr' (kolaylık) hâkimdir; ilâhî kanuna ram olan mevcûdat, sürtünmesiz ve çatışmasız bir nizam içinde akar. Bu melekler, seyr-ü seferin emniyetini ve akışkanlar mekaniğindeki dengeleri muhafaza ederler.

Dördüncü âyet 'Fe'l-Mukassimâti emrâ', Cenâb-ı Hakk'ın ezelî takdiratını canlılar arasında paylaştıran, bölüştüren ve tayin eden yüksek melekler divanıdır. Hangi toprağa kaç damla yağmur düşeceği, hangi ferdin rızkına hangi lokmanın nasip olacağı, kimin hangi gün ve saatte ecel şerbetini içeceği bu Mukassimât melekleri vasıtasıyla zerre zerre taksim edilir. Hiçbir rızık sahibi rızkını tüketmeden bu dünyadan göçmez.

Dört büyük melekten biri olan Hz. Mîkâîl, Sâffât, Zâcirât, Zâriyât ve Mukassimât melek ordularının başkumandanıdır. Peygamber Efendimiz (s.a.v), Mikail (a.s)'ın yaratıldığı günden beri Cehennem'in dehşetinden ötürü hiç gülmediğini haber vermiştir. O, bitkilerin yeşermesinden okyanus akıntılarına, atomlardaki elektron dönüşünden mevsimlerin deveranına kadar kâinattaki bütün rızık ve hayat süreçlerini ilâhî emre göre sevk eden celâlli ve merhametli bir kutuptur.

Havas ehli ve tasavvuf meşâyihı, hanelerinde ve nefislerinde melekûtî sebatı, bereketi ve sükûneti celbetmek için Sâffât Sûresi'nin ilk 10 âyetini ve Zâriyât Sûresi'nin ilk 5 âyetini sabah namazından sonra okumayı adet edinmişlerdir. Bu âyetler okunduğunda, o mekâna şeytanlar ve habîs cinler yaklaşamaz; zira Sâffât meleklerinin şihabları ve Zâriyât ruhanîlerinin manevî kalkanı evi bir melekût kalesine çevirir.