İslâm ilimler tarihinin kutup yıldızlarından Ebû Ca'fer İbn Cerîr et-Taberî'nin (224-310/839-923) Câmiu'l-Beyân 'an Te'vîli Âyi'l-Kur'ân tefsiri ve Târîhu'l-Ümem ve'l-Mülûk şaheserleri; âyetlerin esbâb-ı nüzûlü, kıraat vecihleri, dil tahlilleri, fıkhî istinbatlar ile insanlığın kozmik yaratılışından Abbâsîler çağına uzanan tevhîdî tarih felsefesi.