Şeyh Ahmed el-Bûnî ve El-Lüm'atü'n-Nûrâniyye: Evrâd-ı Rabbâniyye, Esmâ-i Hüsnâ Vefkleri ve Melekûtî Esrâr Külliyatı

İslâm Havas ilminin tartışmasız en büyük kutbu kabul edilen Şeyh Şerefüddîn Ebü'l-Abbâs Ahmed bin Ali el-Bûnî el-Kureşî (vefâtı 622/1225), tarihte en çok Şemsü'l-Ma'ârif adlı eseriyle tanınsa da, onun tasavvufî ve havasî derinliğinin asıl mahrem zirvesi El-Lüm'atü'n-Nûrâniyye fi Evrâdi'r-Rabbâniyye adlı risalesidir.

Şemsü'l-Ma'ârif halk tabakasına ve sâliklerin başlangıç seviyesine hitap eden ansiklopedik bir mecmua iken, El-Lüm'atü'n-Nûrâniyye doğrudan 'Havâssü'l-Havâs' (seçkinlerin seçkini) ricaline mahsustur. Eser, ilâhî isimlerin (Esmâ-i Hüsnâ) zikir saatlerini, her bir ismin melekûtî tecelli mertebelerini, harflerin nurânî feleklerdeki titreşim frekanslarını ve kalbin arınmasıyla açılan basiret menfezlerini sistematik bir ilim disiplini olarak vazeder.

Bûnî Hazretleri, El-Lüm'atü'n-Nûrâniyye'de İsm-i Âzam'ın sırrını yirmi sekiz Arap harfinin ilâhî mertebeleriyle açıklar. Bûnî'ye göre harfler kuru birer ses veya yazı sembolü değildir; onlar Allah Teâlâ'nın kâinatı yaratırken kullandığı ilâhî kelâmın (Kün emrinin) hendesî ve nurânî suretleridir.

Harfler ikiye ayrılır: Hurûf-ı Nûrâniyye (on dört harf: ا ح ر س ص ط ع ق ك ل م ن ه ي) ve Hurûf-ı Zulmâniyye (on dört harf). Sûre başlarındaki hurûf-ı mukattaa tamamen nurânî harflerden teşekkül etmiştir. Bûnî, bu harflerin her birinin yirmi sekiz Ay menzili (Menâzilü'l-Kamer) ve semavi gezegen felekleriyle senkronize çalıştığını, doğru saat ve tahassun ile zikredildiğinde kulun idrakini mülk âleminden melekût âlemine yükselttiğini delilleriyle açıklar.

El-Lüm'atü'n-Nûrâniyye, vefk çizimini batıl bir muskacılık veya kehanet zannına hapseden cahil anlayışı şiddetle reddeder. Vefk, matematiksel olarak satır, sütun ve köşegen toplamları birbirine eşit olan büyülü karelerdir (magic squares). Bu eşitlik, kâinattaki 'Mîzân' (ilâhî adalet ve denge) âyetinin geometrik tercümesidir.

Bûnî, 3x3 Müselles (üçlü vefk), 4x4 Murabba (dörtlü vefk) ve 7x7 Müsebba vefklerin çizim kaidelerini anlatırken; mürekkebin hazırlanışından (safran, gül suyu, misk), maden levhaların seçimine kadar her ayrıntıyı elementlerin mizacıyla (ateş, hava, su, toprak) irtibatlandırır. Vefkin ortasındaki hanenin (kalb-i vefk) boş bırakılması veya oraya zâtî bir esmânın yerleştirilmesi, kesretin içindeki vahdeti sembolize eder.

Bûnî doktrininde en çok suistimal edilen ve yanlış anlaşılan husus 'Hâdim' meselesidir. Müellif, El-Lüm'atü'n-Nûrâniyye'de kesin ve tavizsiz bir dille açıklar: Hâdimler asla cin veya şeytan değildir! Cinler ateşten yaratılmış, irade sahibi, günah işlemeye ve şer işlemeye açık süflî varlıklardır.

Hakiki Hâdimler ise, Arş ve Melekût feleklerinde vazifeli olan, Allah'ın esmâ-i hüsnâsını ve Kur'an âyetlerini gece gündüz tesbih eden nûrânî meleklerdir. Onlar ancak ve ancak takva, taharet, helal lokma, zikr-i dâim ve şeriat-ı mutahharaya tam bağlılıkla yaşayan kâmil kullara ilâhî emirle dost ve muhafız kılınırlar. Şirk, büyü, haram ve riyaset arzusuyla yapılan her türlü davet, melekûtî hâdimleri değil, habis şeytanları çeker ve insanı helake sürükler.

Eserin en can alıcı fasıllarından biri, dervişin halvete girişi ve riyâzet kaideleridir. Bûnî'ye göre mide hayvani gıdalarla (et, süt, yağ) tıkandığında, ruhun idrak kanatları kırılır ve melekût âleminin fısıltıları işitilemez. Bu sebeple 40 günlük halvet boyunca nebati beslenme (oruç ve az yemek) emredilir.

Bu riyâzet bedenî bir çilecilik değil, biyomanyetik enerjinin saflaştırılmasıdır. Kalbin letâif noktaları (Kalp, Ruh, Sır, Hafî, Ahfâ) zikir hararetiyle uyarıldığında, kulda 'Yakaza' (uyanıklık ile rüya arasındaki berzah) açılır. Rüyalar sâdıklaşır, sezgiler keskinleşir ve insan kâinattaki her şeyin lisan-ı hal ile Allah'ı tesbih ettiğini müşahede eder.

El-Lüm'atü'n-Nûrâniyye, Kahire Dârü'l-Kütüb, İstanbul Süleymaniye Kütüphanesi (Ayasofya ve Hacı Beşir Ağa koleksiyonları) ve Paris Ulusal Kütüphanesi'nde nadide el yazma nüshalarıyla korunmaktadır. Osmanlı sultanları ve ulemâsı, seferlere çıkarken zafer ayetlerinin vefklerini bu eserdeki sırlara göre tanzim ettirmiştir.

Eser, çağdaşı Muhyiddîn İbnü'l-Arabî ve talebesi Sadreddin Konevî tarafından büyük bir ihtiramla okunmuş; İslâm irfanının matematik, kozmoloji, psikoloji ve teolojiyi tek bir göksel kubbe altında mezceden en muazzam başvuru kaynağı olarak tarihe kazınmıştır.

Ahmed el-Bûnî'nin iki büyük eseri arasındaki ayrım, İslâm Havas ilminin avam ve havas mertebelerini anlamak için hayatidir. Şemsü'l-Ma'ârifü'l-Kübrâ (Güneşler Güneşi), kırk bölümden (fasıl) müteşekkil olup içerisinde tıp, bitkiler, astronomik takvimler, burçların özellikleri ve genel dualar barındıran ansiklopedik bir halk kütüphanesidir.

Buna mukabil El-Lüm'atü'n-Nûrâniyye fi Evrâdi'r-Rabbâniyye, tüm zâhirî kabukları soyarak doğrudan hakikat çekirdeğine odaklanır. Burada ne bitkisel terkipler ne de dünyevi hacetler için yazılan alelade tılsımlar vardır. Eserin yegâne gayesi, kulun zikr-i ilâhî vasıtasıyla nefsini fenâya ulaştırması, esmâ-i hüsnânın nurlarında erimesi ve melekût âleminin sırlarına vâkıf olarak kâinattaki ilâhî tecellileri seyretmesidir. Bu yönüyle El-Lüm'atü'n-Nûrâniyye, havas ilminin tasavvuf metafiziğiyle birleştiği en saf zirvedir.

Bûnî, El-Lüm'atü'n-Nûrâniyye'de vefklerin tanziminde riayet edilecek kat'i matematiksel kaideleri 'Miftâh' (Anahtar), 'Muglak' (Kilit), 'Adl' (Denge) ve 'Vefk' (Uyum) terimleriyle izah eder. Bir esmânın veya âyetin ebced değeri alındıktan sonra, vefkin derecesine göre (örneğin 3x3 Müselles için taban sayısı 12 düşülüp 3'e bölünmesi; 4x4 Murabba için taban sayısı 30 düşülüp 4'e bölünmesi) hesaplama yapılır.

Eğer bölme işleminde artık (kesir) kalırsa, bu artığın hangi haneye (kesir hanesi) ilave edileceği hendesî bir simetriyle belirlenir. Bu işlemde yapılan tek bir sayısal hata, vefkin ahengini bozar. Bûnî'ye göre bu hendese, kâinattaki atomik dengenin ve kristalografik kafes yapısının kelâmî karşılığıdır. Sayılar, Yaratıcı'nın varlığı inşa ederken kullandığı ezelî ölçülerdir (kaderdir).

Ahmed el-Bûnî, eserinin her faslında talebelerine ve okuyucularına dehşetli ikazlarda bulunur. Havas ilminin haram yollarda, insanlara zarar vermede, nefsi tatmin etmede veya büyücülükte (sihir) kullanılmasını küfür ve ebedî hüsran olarak nitelendirir.

"Kim bu ilmi Allah'ın rızasına muhalif bir işte kullanırsa, Allah'ın gazabı, meleklerin ve bütün insanların lâneti onun üzerine olsun" bedduasıyla eserini mühürleyen Bûnî, hakiki havas ehlinin ancak geceleri teheccüdle kaim, gündüzleri oruçla saim, dili zikrullâh ile ıslak ve kalbi mahlûkata karşı sonsuz merhametle dolu dervişler olabileceğini beyan eder.

Şeyh Ahmed el-Bûnî Hazretleri, El-Lüm'atü'n-Nûrâniyye'nin en mahrem bölümlerinde yirmi sekiz Ay menzilinin (Menâzilü'l-Kamer) sadece feleki birer durak olmadığını, Allah Teâlâ'nın kâinata koyduğu kozmik rezonans merkezleri olduğunu bildirir.

Kamer'in Şaratayn'dan başlayıp Batnü'l-Hût'a (Reşâ) kadar olan yirmi sekiz menzili, yirmi sekiz Arap harfinin ve Esmâ-i Hüsnâ'nın melekûtî tecellîleriyle birebir eşleşir. Örneğin Kamer, Süreyyâ menzilindeyken 'Yâ Latîf' ve 'Yâ Nûr' isimlerinin tecellî frekansı en yüksek dereceye ulaşır; Kalb menzilindeyken 'Yâ Hayy' ve 'Yâ Kayyûm' isimlerinin feyzi melekût semâsından mülk âlemine iner. Bûnî, bu menzillerin doğru hesaplanarak zikredilmesinin nefsin letaiflerini harekete geçiren kudsî bir 'mânevî saat' vazifesi gördüğünü delilleriyle şerheder.

El-Lüm'atü'n-Nûrâniyye, telif edildiği 13. yüzyıldan günümüze kadar İslâm dünyasının en güvenilir kütüphanelerinde (Süleymaniye, Beyazıt, Topkapı Sarayı, el-Ezher ve Dârü'l-Kütüb) özenle korunmuştur. Eserin metni, daha sonra gelen büyük mutasavvıf ve havas üstatları olan Abdurrahman el-Bistâmî, Şeyh Behaî ve Ahmed Ziyâüddîn Gümüşhânevî tarafından şerh ve tahrir edilmiştir.

Sihravemen İlimler Katedrali, eserin tarihsel intikal zincirini, yazma nüsha varyantlarını ve batıl hurafelerden arındırılmış saf tevhid akidesine uygun yorumunu akademik E-E-A-T metodolojisiyle sunarak modern araştırmacılara rehberlik etmektedir.

Şeyh Ahmed el-Bûnî Hazretleri, El-Lüm'atü'n-Nûrâniyye'nin en mahrem bölümlerinde yirmi sekiz Ay menzilinin (Menâzilü'l-Kamer) sadece feleki birer durak olmadığını, Allah Teâlâ'nın kâinata koyduğu kozmik rezonans merkezleri olduğunu bildirir.

Kamer'in Şaratayn'dan başlayıp Batnü'l-Hût'a (Reşâ) kadar olan yirmi sekiz menzili, yirmi sekiz Arap harfinin ve Esmâ-i Hüsnâ'nın melekûtî tecellîleriyle birebir eşleşir. Örneğin Kamer, Süreyyâ menzilindeyken 'Yâ Latîf' ve 'Yâ Nûr' isimlerinin tecellî frekansı en yüksek dereceye ulaşır; Kalb menzilindeyken 'Yâ Hayy' ve 'Yâ Kayyûm' isimlerinin feyzi melekût semâsından mülk âlemine iner. Bûnî, bu menzillerin doğru hesaplanarak zikredilmesinin nefsin letaiflerini harekete geçiren kudsî bir 'mânevî saat' vazifesi gördüğünü delilleriyle şerheder.

El-Lüm'atü'n-Nûrâniyye, telif edildiği 13. yüzyıldan günümüze kadar İslâm dünyasının en güvenilir kütüphanelerinde (Süleymaniye, Beyazıt, Topkapı Sarayı, el-Ezher ve Dârü'l-Kütüb) özenle korunmuştur. Eserin metni, daha sonra gelen büyük mutasavvıf ve havas üstatları olan Abdurrahman el-Bistâmî, Şeyh Behaî ve Ahmed Ziyâüddîn Gümüşhânevî tarafından şerh ve tahrir edilmiştir.

Sihravemen İlimler Katedrali, eserin tarihsel intikal zincirini, yazma nüsha varyantlarını ve batıl hurafelerden arındırılmış saf tevhid akidesine uygun yorumunu akademik E-E-A-T metodolojisiyle sunarak modern araştırmacılara rehberlik etmektedir.