Bağdat İrfânının Temeli ve Serî-i Sakatî'nin Makamı: Tasavvufun Pîri
Serî-i Sakatî'nin İslâm irfan tarihindeki kurucu mevkii; Ma'rûf-i Kerhî'den devraldığı emanet, Cüneyd'e rehberliği ve zühd mektebi.
Bağdat tasavvuf mektebinin kurucu mimarlarından, Cüneyd-i Bağdâdî'nin dayısı ve mürşidi Ebü'l-Hasen Serî b. Mugallis es-Sakatî'nin (v. 253 / 867) hikmetli kelâmları, zühdü, nefis murakabesi ve irfan silsilesi ekseninde 10 müstakil şaheserlik tam metin ilim portalı.
Serî-i Sakatî'nin İslâm irfan tarihindeki kurucu mevkii; Ma'rûf-i Kerhî'den devraldığı emanet, Cüneyd'e rehberliği ve zühd mektebi.
Sakatî'nin çarşı yandığında dükkânının kurtulduğunu işitip 'Elhamdülillâh' dediği için: 'Müslümanların malı yanarken kendi dükkânıma sevindim' diyerek 30 yıl istiğfar edişi.
Serî-i Sakatî'nin ihlâs anlayışı; amelleri halkın övgüsünden gizlemek, ucb ve riyâ afetini teşhis edişi, sırf Allah için amel.
Küçük Cüneyd'in şükür tarifiyle dayısını ağlatışı, Sakatî'nin Cüneyd'e hilafet vermesi ve Bağdat tasavvuf mektebinin kemâli.
Hicrî 155 civarında doğuşu, Kûfe ve Basra meclisleri, Bağdat'taki ömrü, hicrî 253'te vefatı ve Şûnîziyye kabristanındaki kabri.
Serî'nin marifet sözleri; 'Hakiki kul efendisinden başkasına bakmaz', aşk, rızâ, tevekkül ve kalbî müşâhede nurları.
Serî'nin kırk yıl yatağa sırtını koymayışı, teheccüd ve zikir halleri, seher vaktinde döktüğü gözyaşları ve istiğfarı.
Kâdiriyye, Nakşibendiyye, Rifâiyye ve Halvetiyye silsilelerinde Serî-i Sakatî; Ma'rûf'tan Cüneyd'e uzanan vazgeçilmez halka.
Serî'nin yetimleri sevindirmesi, fakirlere kol kanat germesi, kimseden bir şey kabul etmeyip herkese infak eden fütüvveti.
Kuşeyrî, Serrâc, Hücvîrî, Gazâlî ve Attâr'ın eserlerinde Serî-i Sakatî; menkıbelerinin ve kelâmlarının ebedî canlılığı.