Tasavvuf Istılahları ve İrfânî Lügat Külliyatı
Tasavvuf lügatı, kalbin manevî tecrübelerini ve Hakk ile olan sırlarını lisan kalıbına döken kudsî anahtardır.
📜 Vücûd (Varlık)
Vücûd-ı Mutlak, Vâcib ve Mümkin; varlığın hakikati ve tecellî.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Vahdet (Birlik)
Kesret perdesinin ardındaki mutlak teklik; Zât-ı Bârî'nin birliği.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Kesret (Çokluk)
Vahdet güneşinin imkân aynalarında kırılmasıyla zuhur eden çokluk serabı.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Fenâ (Yok Oluş)
Sâlikin nefsânî varlığından ve beşerî sıfatlarından sıyrılarak Hakk'ta yok olması.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Bekâ (Bâkî Oluş)
Fenâdan sonra Hakk'ın bâkî sıfatlarıyla sıfatlanıp halkın içine dönmek.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Sahv (Ayıklık)
İstiğrâk ve mânevî sarhoşluktan sonra şeriat ve vazife bilincine uyanmak.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Sekr (Mânevî Sarhoşluk)
Cemâl ve tecellî nûru karşısında aklın kendini kaybedip vecd ile dolması.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Gaybet (Kendinden Geçiş)
Hakk'ın huzurunda mahlûkattan bütünüyle gāfil olup kaybolmak.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Huzûr (Hakk ile Birliktelik)
Gönlün dâimâ Allah Teâlâ ile beraber bulunması şuuru.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Cem' (Toplanma/Birlik)
Hakk'ı görüp mahlûkâtı unutmak; kesretin vahdette erimesi.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Fark (Ayırma/Çokluk)
Mahlûkâtı görüp Hakk'ın ubûdiyet hukukunu ve şeriatı yerine getirmek.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Cem'u'l-Cem' (İki Âlemi Birleştirmek)
Hem Hakk'ı hem halkı aynı anda görmek; vahdette kesreti, kesrette vahdeti müşahede.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Kabz (Kalbî Daralma)
Celâl tecellîsiyle kalbin havf ve haşyet denizine dalması.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Bast (Kalbî Ferahlama)
Cemâl tecellîsiyle gönlün şevk, inşirâh ve sevinçle dolması.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Heybet (İlâhî Dehşet)
Hakk'ın azamet ve kibriyâsı karşısında aklın ve nefsin secdeye kapanması.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Üns (İlâhî Yakınlık)
Kulluk samimiyeti ve muhabbet tatlılığıyla kalbin Hakk ile ünsiyet kurması.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Vakt (İbnü'l-Vakt Olmak)
Ârifin mâzî ve müstakbel endişesinden kurtulup içinde bulunduğu ânın hakkını vermesi.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Nefes (Ebu'l-Vakt Olmak)
Vakitten daha latif olan kalbî nefesler; her nefeste Hakk ile dirilmek.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Hâl (Geçici Vâridât)
Kulun iradesi olmaksızın kalbe aniden inen ve çabuk geçen mânevî nurlar.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Makam (Yerleşik Derece)
Sâlikin ameli, riyâzeti ve sebâtı neticesinde kalıcı hale gelen rûhî mertebe.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Tecellî (İlâhî Zuhûr)
Gayb nurlarının kalplerde ve kâinatta aşikâr olması.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Şuhûd (Basiretle Görmek)
Gözle değil, kalp basiretiyle Hakk'ın tecelliyâtını perdesiz temaşa etmek.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Mükâşefe (Perdenin Kalkması)
Gaybî hakikatlerin ve manaların kalbe aşikâr olması.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Müşâhede (Hakk'ı Seyretmek)
Eşyada Hakk'ın kudret ve cemâlini kesintisiz temâşâ hali.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Muâyene (Hakiki Görüş)
Müşâhedenin zâtî vahdete ulaşıp her türlü aracıdan soyunması.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Zevk (İlk Tadış)
İlâhî feyz ve tecellîlerin sâlik tarafından ilk defa tadılması.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Şürb (İçiş)
Zevk halinin devam ederek kalbin ilahî muhabbet şarabından kana kana içmesi.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Riyy (Suya Kanmak)
Aşk ve marifet şarabına tamamen doyup sükûn ve istikrara kavuşmak.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Telvîn (Hâlden Hâle Geçiş)
Sâlikin sülûk esnasında renkten renge, makamdan makama dalgalanması.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Temkîn (Kararlılık/Sükûn)
Bütün dalgalanmaların durup kâmil bir sükûnet ve vekārla karar kılması.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Fakr (Muhtaçlık Şuuru)
Kulun zâtında hiçbir şeye mâlik olmadığını, mutlak gani olanın Allah olduğunu bilmesi.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Gınâ (Hakiki Zenginlik)
Kalbin masivâdan müstağnî olup yalnız Mevlâ ile zenginleşmesi.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Zühd (Dünyayı Terk)
Dünyanın fani süslerine kalben değer vermeyip kalbi temiz tutmak.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Tevekkül (Hakk'a Güven)
Bütün sebeplere sarıldıktan sonra neticeyi yalnız Allah'a havale etmek.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Rızâ (Kaderden Hoşnutluk)
Hakk'tan gelen acı ve tatlı her hükme gönül hoşluğuyla boyun eğmek.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Teslîm (Kendini Bırakmak)
Gassal elindeki meyyit gibi kendini ilahî iradenin akışına teslim etmek.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 İhlas (Katıksız Niyet)
Bütün amelleri yalnız ve yalnız Allah rızâsı için yapmak, riyâyı silmek.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Sıdk (Özü Sözü Bir Olmak)
İç ile dışın, söz ile amelin tam bir mutabakat ve dürüstlük içinde olması.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Murâkabe (Dâimî Gözetim)
Allah'ın her an kendisini gördüğü ve bildiği şuuruyla yaşamak.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Muhâsebe (Nefsi Hesaba Çekmek)
Her gece başını yastığa koymadan önce amel defterini gözden geçirmek.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Tefekkür (Hikmetli Düşünüş)
Kâinattaki ilahî nizâmı, âyetleri ve varoluş sırrını ibretle incelemek.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Tezekkür (Öğüt Almak)
Geçmiş kavimlerin akıbetinden ve nebevî ikazlardan ibret alıp uyanmak.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Sefer (Hakk'a Yolculuk)
Cehâletten ilme, günahtan seyr-i sülûke doğru yapılan bâtınî hicret.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Seyr-i Sülûk (Manevî Yolculuk)
Mürşid-i kâmil rehberliğinde fenâ ve bekâ mertebelerine yürüyüş.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 İnsân-ı Kâmil (Kâmil İnsan)
Bütün ilahî esmâyı zâtında cem eden, kâinatın gözbebeği kutup.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Kutup (Zamanın Manevî Mihveri)
Her asırda kâinatın mânevî nizamını ayakta tutan en büyük velî.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Gavs (İmdada Yetişen Kutup)
Sıkıntıya düşen kulların imdadına manen yetişen kutb-ı a'zam.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Ebdâl (Yediler/Kırklar)
Biri vefat ettiğinde yerine başkası bedel olan tasarruf sahibi velîler.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Ahyâr (Üç Yüzler)
Hayırlı kullar; dualarıyla yağmur yağan ve belalar defedilen kutlu topluluk.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Evtâd (Dört Direk)
Kâinatın dört cihetini manen muhafaza eden dört büyük ulu velî.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Nücebâ (Kırklar)
İnsanların yükünü taşıyan ve halkın ıslahı için gayret sarf eden seçkinler.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Nükebâ (On İkiler)
Nefislerin gizli sırlarına ve ayıplarına vâkıf kılınmış bâtın reisleri.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Berzah (İki Âlem Arası Köprü)
Cisim ile ruh, dünya ile âhiret arasındaki latif geçiş mertebesi.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Misâl Âlemi (Hayal Âlemi)
Maddî suretlerin latifleştiği, ruhların cisimleştiği ara âlem.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Ceberût Âlemi (Kudret Âlemi)
Esmâ ve Sıfât mertebesi; kaza ve kaderin tecelli ettiği yüce alan.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Melekût Âlemi (Ruhlar Âlemi)
Meleklerin, gayb nurlarının ve emir âleminin saf rûhânî sahası.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Lâhût Âlemi (Zât Mertebesi)
Zât-ı Ehadîyet'in mutlak gayb ve tenzih sahası.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Hâhût Âlemi (Hüviyyet Mertebesi)
Gaybü'l-Guyûb; akılların ve keşiflerin asla ihata edemeyeceği zât sırrı.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 A'yân-ı Sâbite (Ezelî Suretler)
Eşyanın ezelî ilimdeki değişmez hakikatleri ve mehiyeti.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →📜 Hakîkat-i Muhammediyye (İlk Nur)
Kâinat ağacının çekirdeği ve ilk zuhûr eden kudsî cevher.
Külliyatı Oku (7 Fasıl) →