İMÂMÜ'L-HAREMEYN EL-CÜVEYNÎ KÜLLİYATI

el-Bürhân fî Usûli'l-Fıkh: Fıkıh Usûlünde Akıl ve Nass Dengesi

Eser Hülasası: İmâmü'l-Haremeyn el-Cüveynî'nin iki ciltlik kurucu usûl şaheseri el-Bürhân; 'Kelâmcılar Metodu'nun zirvesi, kıyas, deliller hiyerarşisi ve makāsıdın doğuşu.

Fasıl I: el-Bürhân'ın İslâm Hukuk Düşüncesindeki Kurucu Yeri

Cüveynî'nin el-Bürhân'ı, fıkıh usûlünde Mütekellimîn (kelâmcılar) metodunun en derin ve mantıkî metnidir. Şâtıbî ve İbn Haldun bu eseri usûlün dört ana sütunundan biri kabul etmiştir.

Fasıl II: Aklî İstidlâl ile Naklî Nassın Sentezi

Cüveynî aklı nassın zıddı değil, nassın muradını anlamanın zorunlu aleti kılmış; körü körüne taklidi reddederek tahkik usûlünü inşa etmiştir.

Fasıl III: İllet Teorisi ve Kıyasın İncelikleri

Hükümlerin illetlerini tespitte münasebet, sebr ve taksîm yollarını felsefî bir vukufiyetle temellendirmiştir.

Fasıl IV: Makāsıdü'ş-Şerîa'nın İlk Temel Taşları

Şeriatın beş temel gayesini (zarûriyyât, hâciyyât, tahsîniyyât) fıkıh usûlüne ilk defa açıkça dahil eden Cüveynî olmuştur.

Fasıl V: Gazâlî'nin el-Müstasfâ'sına Zemin Hazırlaması

Talebesi İmam Gazâlî, usûldeki bütün dirayetini hocası Cüveynî'nin el-Bürhân'ındaki kavramlar üzerinden geliştirmiştir.

Fasıl VI: İbnü'l-Münîr ve Şerif el-Mürtezâ Ta'likleri

Mağrib ve Mısır medreselerinde el-Bürhân üzerine yazılan şerhler eserin cihanşümul etkisini göstermiştir.

Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: Hukuk Mantığını Nebevî Hikmetle Taçlandıran Dehâ

el-Bürhân; fıkıh usûlünü lafızcılıktan kurtarıp canlı bir adalet felsefesine kavuşturan kurucu bir ilim anıtıdır.

Sıkça Sorulan Sorular ve Mütalaalar

Bu risalede İmâmü'l-Haremeyn el-Cüveynî'nin hangi temel eserleri ve metodolojisi esas alınmıştır?

el-Bürhân ve el-Verekāt Mirası ve klasik kaynaklardaki sahih nasslar esas alınmıştır.

İmâmü'l-Haremeyn el-Cüveynî'nin İslâm ilim ve irfan tarihindeki kurucu vasfı nedir?

İMÂMÜ'L-HAREMEYN • EL-BÜRHÂN • NİZÂMİYE MEDRESESİ REİSİ vasfıyla tanınan büyük pîr, ilim ve hikmet sahasında ümmete rehberlik etmiş kutlu bir şahsiyettir.

Bu eserde yer alan temel irfânî düstur nedir?

Şeriat ile hakikati, ilim ile ameli, adalet ile merhameti Nebevî ahenkte birleştiren kudsî istikamettir.