Tasavvufta İhlas ve Sıdk Makamları: Nefis Hileleri ve Arınma Merhaleleri

Fasıl I: Sıdkın Hakikati: İçi Dışı Bir Kılma Sanatı

Zünnûn-ı Mısrî tasavvuf ahlâkının temelini 'Sıdk' (doğruluk ve sadakat) üzerine bina eder. Ona göre sıdk; sözde doğruluk, amelde doğruluk ve kalpte doğruluk olmak üzere üç mertebedir.

'Sâdık kimse; kalbinde ne varsa dilinde o olan, gizli hali açık halinden daha hayırlı olan ve insanların övgüsüyle yergisini bir gören kimsedir' buyurarak sıdkın çetin bir dürüstlük terazisi olduğunu belirtmiştir.

Fasıl II: İhlasın Zirvesi: İbadette Ameli ve Sevabı Unutup Yalnızca Rıza Gözetmek

İhlas; ameli her türlü şâibeden, menfaatten ve gösterişten arındırıp sırf Allah için yapmaktır. Zünnûn ihlasın üç büyük alâmetini zikreder:

1. Halkın övmesi ile yermesinin sâlikin nazarında eşit olması.
2. Yaptığı amelleri görmeyi ve onlarla övünmeyi unutması.
3. Ahirette amellerinin karşılığında bir mükâfat bekleme idraki yerine, sırf kulluk borcu olduğu için amel etmesi.

Fasıl III: Nefsin En Gizli Şirki: Amelleri Beğenme (Ucb) ve Gösteriş (Riyâ)

Zünnûn bir cerrah titizliğiyle nefsin hastalıklarını teşhis eder: En tehlikeli mânevî zehir 'Ucb'dur (kişinin kendi ibadetini, zikrini veya ilmini beğenmesi).

'Nice günahkâr vardır ki günahının ezikliğiyle cennete gider; nice âbid vardır ki ibadetinin kibriyle cehenneme sürüklenir' buyurarak ameline güvenmenin gizli bir şirk olduğunu haykırmıştır.

Fasıl IV: Tevazuun Zirvesi: 'Yeryüzündeki En Aşağılık Varlık Olarak Kendini Görmek'

Zünnûn'a 'Tevazu nedir?' diye sorulduğunda: 'Evinden çıktığında karşılaştığın her mahlûku (ister bir günahkâr, ister bir hayvan olsun) kendinden daha hayırlı görmendir' cevabını vermiştir.

Nefsini sıfırlamayan, benlik iddiasından vazgeçmeyen kimse hakikat meydanında bir adım bile ilerleyemez.

Fasıl V: Sabır ve Rıza Makamları: Belayı Nimet, Zahmeti Rahmet Bilmek

Zünnûn sabrı; 'Şikâyetten uzak durmak, acıyı içine sindirmek ve Hakk'ın takdirine boyun eğmektir' diye tanımlar. Rıza ise sabrın da ötesinde; başına gelen musibetten ötürü Sevgili'ye teşekkür edebilme cezbeleridir.

'Dostun elinden gelen taş, yabancının elinden gelen gülden daha tatlıdır' şuuru rıza makamının meyvesidir.

Fasıl VI: Zünnûn'un Talebelerine Vasiyetleri ve Ahlâkî Düsturları

Zünnûn-ı Mısrî vefat döşeğinde iken talebelerine son nasihatlerini vermiştir: 'Halkla az görüşün, Hakk ile çok olun. Midelerinizi haram lokmadan, dillerinizi gıybetten, kalplerinizi mâsivâdan muhafaza edin. Ölümü her an ensenizde hissedin ve Rabbinize hüsn-i zan besleyin.'

Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: Sıddîkîn Kervanına Katılmanın Ebedî Şartı

Nisâ Sûresi 69. âyetinde müjdelenen peygamberler, sıddîklar, şehidler ve sâlihler kervanına dahil olmanın yolu; Zünnûn'un çizdiği bu sıdk ve ihlas caddesinden yürümektir.

Sihravemen İhlas ve Sıdk Külliyatı; bu ebedî ahlâk mektebini hakikat arayışçılarına rehber kılmaktadır.