el-İcâbe li-Îrâdi Mestedrekethü Âişe: Hz. Âişe'nin Sahâbeye Tashihleri
Fasıl I: el-İcâbe Eserinin Telif Amacı ve İslâm İlmî Tenkidindeki Yeri
İmâm ez-Zerkeşî'nin el-İcâbe li-Îrâdi Mestedrekethü Âişe ale's-Sahâbe adlı eseri, İslâm tenkit tarihinin en orijinal ve en kıymetli monografilerindendir. Eser, Müminlerin Annesi Hz. Âişe'nin (r.anhâ), ashâb-ı kirâmın bazı ileri gelenlerinin naklettiği rivayetlere getirdiği tashihleri, itirazları ve fıkhî tavzihleri belgeler.
Fasıl II: Hz. Âişe'nin İlim, Fıkıh, Tefsir ve Şiirdeki Müstesna Dehası
Resûl-i Ekrem Efendimiz'in (s.a.v.) hâne-i saâdetinde vahyin inişine bizzat şahit olan Hz. Âişe vâlidemizin dindeki müstesna makamı: Sahâbenin en zor fıkhî ve ferâiz meselelerinde ona müracaat etmesi, üstün zekâsı, fesahati ve nebevî sünnetin hikmetlerine olan derin vukūfiyeti.
Fasıl III: Hadis Rivayetlerinde Bağlam ve Kur'an'a Arz Metodu
Hz. Âişe'nin en mühim tenkit prensibi: Rivayet edilen bir sözün Kur'an'ın muhkem âyetlerine ve İslâm'ın genel ruhuna uygunluğunu denetlemek; hadisin hangi hâdise ve bağlam üzerine söylendiğini bilmeyenlerin düştüğü lafız yanılgılarını düzeltmek.
Fasıl IV: İbâdet Hükümlerinde Tashihler: Namaz ve Oruç Rivayetleri
Namazı bozan hallere dair rivayetlerdeki yanılgıları düzeltmesi; Resûlullah'ın (s.a.v.) gece namazının keyfiyeti; oruçlu iken öpmenin hükmü ve vitir namazının rekâtları hususunda ashâba getirdiği sahih açıklamalar.
Fasıl V: Kadın İlmihâli ve Aile Hukukunda Hz. Âişe'nin İctihadları
Kadınların halleri, iddet müddeti, miras payları ve evlilik hukuku meselelerinde kadın fıtratını ve nebevî şefkati en iyi bilen otorite olarak vaz'ettiği fıkhî ölçüler; yanlış anlaşılan rivayetlerin tashih edilmesi.
Fasıl VI: Sahâbenin İhtilaflarında Nebevî Maksadın Tespiti
İbn Ömer, Ebû Hüreyre, İbn Abbas ve diğer sahâbîlerin fetvalarına karşı hürmet dairesinde getirdiği ilmî itirazlar: 'Ölü, ehlinin ağlaması sebebiyle azap görür' rivayetini 'Hiçbir günahkâr başkasının günahını yüklenmez' âyetiyle tashih etmesi.
Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: İlimde Nebevî Zarafet ve Annemizin Mirası
el-İcâbe; kadın aklının ve ilminin İslâm medeniyetinin kurucu unsurlarından biri olduğunu ispatlayan şeref vesikasıdır. Zerkeşî, ilimde tarafgirlik değil, hakikate sadakatin esas olduğunu Hz. Âişe'nin nurlu mirası üzerinden ümmete ders verir.
Sıkça Sorulan Sorular ve Mütalaalar
Bu risalede İmâm ez-Zerkeşî'nin hangi ilmî metodolojisi esas alınmıştır?
Bedreddîn ez-Zerkeşî'nin Kur'an ilimleri, fıkıh usûlü okyanusu, küllî kaideler ve hadis tahkikini mezceden 47 temel disiplinlik anıt metodolojisi esas alınmıştır.
Eserdeki usûlî ve irfânî düsturlar günlük hayata nasıl tatbik edilir?
Vahyin belâgat ve münasebet inceliklerini tefekkür etmek, beş küllî kaide ile amelleri tanzim etmek, sünnetin maksadını kavramak ve zâhir-bâtın dengesini muhafaza etmek suretiyle tatbik edilir.
Metinde nakledilen kaidelerin ve tahlillerin kaynakları nelerdir?
Zerkeşî'nin el-Burhân fî Ulûmi'l-Kur'ân, el-Bahru'l-Muhît, el-Menşûr fi'l-Kavâid, el-İcâbe ve Teşnîfü'l-Mesâmi' eserlerindeki muhkem nasslar ve mütekellimîn usûlü delilleridir.