ez-Zerkeşî'nin Hadis Usûlü ve es-Sünen Tahkikleri: en-Nüket
Fasıl I: Zerkeşî'nin Muhaddis Kimliği ve en-Nüket'in Telif Sebebi
Bedreddîn ez-Zerkeşî sadece büyük bir usûlcü değil, aynı zamanda hadis ilminin en keskin münekkidlerinden biridir. İbnü's-Salâh'ın meşhur Mukaddime'si üzerine kaleme aldığı en-Nüket alâ Mukaddimeti İbni's-Salâh; İbn Hacer ve Sehâvî gibi dev muhaddislere ilham kaynağı olmuştur.
Fasıl II: İbnü's-Salâh'ın Hadis Usûlüne Getirilen Özgün Katkılar
Zerkeşî, İbnü's-Salâh'ın kaidelerini mutlak bir teslimiyetle kabul etmek yerine mütekaddimîn hadis imamlarının (Buhârî, Müslim, Tirmizî, Dârekutnî) tatbikatlarıyla karşılaştırarak tashih ve ikmal etmiştir.
Fasıl III: Sahih, Hasen ve Zayıf Hadis Tariflerinin Tahkiki
Sahih hadisin beş şartı (ittisâl-i sened, adâlet, zabt, adem-i şüzûz, adem-i illet); hasen hadisin sınırları; zayıf hadisin ahkâm dışındaki fezâil-i a'mâl sahasında amel edilme şartları.
Fasıl IV: Gizli Hadis Kusurları (İlel) ve Râvilerin Hafıza Halleri
İlel ilmi hadis ilimlerinin en çetin zirvesidir: Zahiren sahih görünen bir senetteki gizli kopukluklar, mevkūf bir sözün merfû zannedilmesi ve râvilerin idrac (hadise kendi sözünü ekleme) kusurlarının keşfi.
Fasıl V: Hadis Rivayetinde Lafzen ve Mânen Nakil Kaideleri
Hadisi Resûlullah'ın (s.a.v.) ağzından çıktığı lafızla nakletmenin fazileti; mânâ ile rivayetin ancak Arap diline ve fıkhî inceliklere tam vâkıf âlimler için caiz olduğu şartları.
Fasıl VI: Fıkhî Hükümlerde Hadislerin Delil Değerinin Tespiti
Râfiî'nin Şerhu'l-Vecîz'indeki hadisleri tahric ettiği et-Tezkire ve diğer eserlerinde Zerkeşî; fıkıh kitaplarında delil gösterilen hadislerin sıhhat derecelerini kuyumcu terazisiyle tartmıştır.
Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: Sünnet-i Seniyye'ye Hürmet ve İttibâ Şuuru
Hadis tenkidi nebevî mirası zedelemek için değil, peygamberî nûru her türlü beşerî bulanıklıktan arındırıp pırıl pırıl muhafaza etmek içindir. Zerkeşî bu nöbeti şerefle tutan büyük bir sünnet muhafızıdır.
Sıkça Sorulan Sorular ve Mütalaalar
Bu risalede İmâm ez-Zerkeşî'nin hangi ilmî metodolojisi esas alınmıştır?
Bedreddîn ez-Zerkeşî'nin Kur'an ilimleri, fıkıh usûlü okyanusu, küllî kaideler ve hadis tahkikini mezceden 47 temel disiplinlik anıt metodolojisi esas alınmıştır.
Eserdeki usûlî ve irfânî düsturlar günlük hayata nasıl tatbik edilir?
Vahyin belâgat ve münasebet inceliklerini tefekkür etmek, beş küllî kaide ile amelleri tanzim etmek, sünnetin maksadını kavramak ve zâhir-bâtın dengesini muhafaza etmek suretiyle tatbik edilir.
Metinde nakledilen kaidelerin ve tahlillerin kaynakları nelerdir?
Zerkeşî'nin el-Burhân fî Ulûmi'l-Kur'ân, el-Bahru'l-Muhît, el-Menşûr fi'l-Kavâid, el-İcâbe ve Teşnîfü'l-Mesâmi' eserlerindeki muhkem nasslar ve mütekellimîn usûlü delilleridir.