Bedreddîn ez-Zerkeşî'nin Hayatı, İlim Muhiti ve Külliyat Mirası
Fasıl I: Kahire'de Doğuş ve Zerkeş Sanatından İlim Zirvesine
Bedreddîn Muhammed b. Bahâdır b. Abdillâh ez-Zerkeşî, hicrî 745 (m. 1344) yılında Kahire'de dünyaya geldi. Âilesi Türk asıllı olup babası ordu mensubuydu. Küçük yaşta Kur'an'ı hıfzetti; ailesinin geçimine katkı sağlamak için sırma işleme (zerkeş) zanaatını öğrendi; zekâsı ve kabiliyeti fark edilince ilim meclislerine yönlendirildi.
Fasıl II: Tahsil Hayatı: Cemâleddîn el-İsnevî, İbn Kesîr ve Moğultay
Fıkıhta devrin en büyük Şâfiî kutbu Cemâleddîn el-İsnevî'den usûl ve fürû' tahsil etti; hadiste Türk asıllı büyük muhaddis Moğultay b. Kılıç'ın rahle-i tedrisinde bulundu; Şam'a giderek tefsir ve tarih üstadı İbn Kesîr'den rivayet dinledi.
Fasıl III: Şam ve Halep Seyahatleri: İlim Meclislerinde Parlayan Deha
Dımaşk ve Halep ilim havzalarını ziyaret ederek dönemin en parlak ulemasından icazetler aldı; henüz genç yaşta fıkıh, usûl, hadis ve lisan sahasında devrin en güvenilir fetva ve tahkik merci haline geldi.
Fasıl IV: Eserlerinin Muazzam Çeşitliliği ve Metodolojik Gücü
Kur'an ilimlerinde el-Burhân; usûl-i fıkıhta el-Bahru'l-Muhît ve Teşnîfü'l-Mesâmi'; fıkıh kaidelerinde el-Menşûr; hadiste en-Nüket ve el-İcâbe; edebiyatta Lektetü'l-Aclân ve onlarca diğer kıymetli telifat.
Fasıl V: Eserlerinin Sonraki Asırlara Tesiri: Süyûtî ve İbn Hacer
İslâm dünyasının sonraki iki büyük allâmesi Hâfız İbn Hacer el-Askalânî ve Celâleddîn es-Süyûtî, eserlerinde en çok Zerkeşî'den istifade etmiş ve onu hürmetle 'Şeyhümüz' diyerek yâd etmiştir. Zerkeşî'nin tasnifleri İslâm medrese nizamının omurgası olmuştur.
Fasıl VI: Şahsiyeti, Takvâsı, İnzivâ Hayatı ve 49 Yaşında Vefatı
Hicrî 794 senesinin Receb ayında (m. 1392) henüz 49 yaşındayken Kahire'de vefat etti. Karâfe kabristanına defnedildi. Genç yaşta gelen bu vefat bütün ilim muhitlerini yasa boğdu.
Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: Kısa Ömre Sığan Kütüphaneler ve Ebedî Sadaka-i Câriye
İmâm ez-Zerkeşî; ömrün uzunluğunun yıllarla değil, geride bırakılan hayırlı ilim ve ihlâslı amellerle ölçüleceğini bizzat kendi hayatıyla ispatlayan ebedî bir irfan ve fazilet timsalidir.
Sıkça Sorulan Sorular ve Mütalaalar
Bu risalede İmâm ez-Zerkeşî'nin hangi ilmî metodolojisi esas alınmıştır?
Bedreddîn ez-Zerkeşî'nin Kur'an ilimleri, fıkıh usûlü okyanusu, küllî kaideler ve hadis tahkikini mezceden 47 temel disiplinlik anıt metodolojisi esas alınmıştır.
Eserdeki usûlî ve irfânî düsturlar günlük hayata nasıl tatbik edilir?
Vahyin belâgat ve münasebet inceliklerini tefekkür etmek, beş küllî kaide ile amelleri tanzim etmek, sünnetin maksadını kavramak ve zâhir-bâtın dengesini muhafaza etmek suretiyle tatbik edilir.
Metinde nakledilen kaidelerin ve tahlillerin kaynakları nelerdir?
Zerkeşî'nin el-Burhân fî Ulûmi'l-Kur'ân, el-Bahru'l-Muhît, el-Menşûr fi'l-Kavâid, el-İcâbe ve Teşnîfü'l-Mesâmi' eserlerindeki muhkem nasslar ve mütekellimîn usûlü delilleridir.