Tezkiretü'l-Huffâz: Hadis Hâfızları, Sünnet Muhafızları ve Rivayet Zinciri
Fasıl I: Hâfız Unvanının Hadis İlmindeki Şartları ve Tezkire'nin Gayesi
İmâm ez-Zehebî'nin 4 ciltlik Tezkiretü'l-Huffâz'ı, İslâm ilimler tarihinde 'Hâfız' unvanına lâyık görülen hadis otoritelerinin tabakatını cem eder. Hadis ilminde hâfız; sadece metinleri değil, yüz binden fazla hadisi senedleri, râvilerinin cerh ve ta'dil halleri, memleketleri ve vefat tarihleriyle birlikte ezbere bilen ve fıkhını idrak eden en üst düzey ilim kutbudur.
Fasıl II: Ashâb-ı Kirâm'ın Hâfızları: Ebû Hüreyre, İbn Ömer, İbn Abbas ve Hz. Âişe
Sünnet-i Seniyye'nin ilk muhafızları olan ashâb: Resûlullah'ın (s.a.v.) bereketiyle hiçbir hadisi unutmayan Ebû Hüreyre; sünneti adım adım taklit eden Abdullah b. Ömer; ümmetin tefsir ve hadis ummanı Abdullah b. Abbas; fıkıh ve zekâ dehası Hz. Âişe vâlidemiz.
Fasıl III: Tâbiîn Devri Hadis Kutupları: Zührî, Âmir eş-Şa'bî ve Katâde
Hadislerin ilk resmî tedvinini Halife Ömer b. Abdülaziz'in emriyle gerçekleştiren İbn Şihâb ez-Zührî; 'Yazılı hiçbir şey taşımadım, duyduğum her şeyi hıfzettim' diyen Âmir eş-Şa'bî; Kûfe, Basra ve Medine ilim havzalarının hadis hâfızları.
Fasıl IV: Tasnif Asrının Devleri: Mâlik, Süfyân-ı Sevrî ve İbnü'l-Mübârek
Hicrî 2. asrın hadis sultanları: Medine İmamı Mâlik b. Enes ve el-Muvatta'ı; emîrü'l-mü'minîn fi'l-hadîs Süfyân-ı Sevrî; hem cihad hem ilim meydanlarının mücahidi Abdullah b. el-Mübârek; rivayet ve fıkıh usûlünün mimarı İmâm Şâfiî.
Fasıl V: Sünnet Kalesinin İki Direği: Ahmed b. Hanbel ve el-Buhârî
Mihnet günlerinde Kur'an'ın mahlûk olmadığını kırbaçlar altında haykıran Ahmed b. Hanbel ve onun bir milyon hadislik ezberi; Sahîh'ine aldığı her hadisi ravza-i mutahharada istihâre ile kaydeden Muhammed b. İsmâil el-Buhârî'nin insanüstü hâfızası.
Fasıl VI: Müteahhirîn Hadis Hâfızları ve Dımaşk İlim Meclisleri
Dârekutnî, Hâkim en-Nîsâbûrî, Beyhakī, Hatîb el-Bağdâdî, İbn Asâkir, İbnü's-Salâh, Mizzî ve Zehebî'nin bizzat yetiştiği 7. ve 8. asır Şam dârülhadisleri. Zehebî, bu asırların ilim meclislerindeki heyecanı ve icazet silsilelerini aktarır.
Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: Nebevî Kelâmı Kalpte Taşımanın Sırrı ve Bereketi
Hadis ezberlemek kuru bir metin kaydı değil, Resûlullah'ın (s.a.v.) mübarek nefesini, ahlâkını ve rûhâniyetini nesilden nesile aktaran kudsî bir emanettir. Zehebî, sünneti hıfzedenlerin kalplerinin ilâhî hikmet nurlarıyla aydınlandığını tevsik eder.
Sıkça Sorulan Sorular ve Mütalaalar
Bu risalede İmâm ez-Zehebî'nin hangi ilmî metodolojisi esas alınmıştır?
Hâfız Şemsüddîn ez-Zehebî'nin rical tenkidinde adalet ve insaf, hadis tahkikinde senet ve metin illetleri, tarihte ise vefeyât ve menâkıb tahlili metodolojisi esas alınmıştır.
Eserdeki nebevî ve irfânî düsturlar günlük hayata nasıl tatbik edilir?
Nebevî tıbbın koruyucu hekimlik ve hıfzıssıhha ilkeleri, kebâirden sakınma hassasiyeti, Kur'an tertili ve selef-i sâlihînin zühd ve takvâ numuneleriyle amel edilerek hayata geçirilir.
Metinde nakledilen rivayetlerin ve menâkıbın kaynakları nelerdir?
Zehebî'nin Siyeru A'lâmi'n-Nübelâ, Târîhu'l-İslâm, Mîzânü'l-İ'tidâl, et-Tıbbü'n-Nebevî, Kitâbü'l-Kebâir ve Tezkiretü'l-Huffâz eserlerindeki muhkem senetler ve muteber tabakat kayıtlarıdır.