et-Tıbbü'n-Nebevî: Nebevî Hıfzıssıhha, Bedenî Denge ve Rûhânî Şifâ

İmâm ez-Zehebî'nin et-Tıbbü'n-Nebevî adlı eseri, Resûl-i Ekrem Efendimiz'in (s.a.v.) sıhhat, koruyucu hekimlik, gıdalar ve tedavilere dair sünnet-i seniyyesini tıp ilminin aklî kaideleriyle meczeden nadide bir şaheserdir. Zehebî'ye göre tıp iki kısımdır: Bedenlerin tıbbı ve kalplerin tıbbı. Ruh hasta olduğunda beden şifa bulamaz; beden bozulduğunda ise ibadetlerin lezzeti kaçar.

Bütün hastalıkların anası mideyi tıka basa doldurmaktır: 'Âdemoğlu karnından daha zararlı bir kap doldurmamıştır; insanın belini doğrultacak birkaç lokma kâfidir; ille de yiyecekse üçte biri yemek, üçte biri su, üçte biri de nefes için olmalıdır'. Zehebî, dengeli beslenme, acıkmadan yememe ve doymadan kalkma prensibini tıbbın temeli sayar.

Kur'an ve Sünnet'te zikredilen şifalı gıdalar: 'Balda şifâ vardır', 'Çörek otunda ölümden başka her derde devâ vardır', 'Zeytinyağı mübarek bir ağaçtandır; onu yiyiniz ve sürününüz', Acve hurmasının zehre ve sihre karşı koruyuculuğu ve süt ile suyun tabii vasıfları.

Resûlullah'ın (s.a.v.) bizzat tatbik ettiği ve tavsiye buyurduğu hacamat tedavisi: Vücutta biriken toksik maddelerin ve kirli kanın tahliyesi; baş, omuz ve bacak hacamatının baş ağrılarına, göz zafiyetine ve hafıza kaybına şifası; hicrî ayların 17, 19 ve 21. günlerinde hacamat yaptırmanın bereketi.

Tâun ve vebâ salgınlarında Resûlullah'ın (s.a.v.) vaz'ettiği evrensel tıp kaidesi: 'Bir yerde vebâ çıktığını duyarsanız oraya girmeyiniz; bulunduğunuz yerde çıkarsa oradan kaçmak kastıyla çıkmayınız'. Zehebî, bulaşıcı hastalıklarda tedbirin tevekküle asla zıt olmadığını, bilakis ilâhî kazâdan yine ilâhî kazâya sığınmak olduğunu açıklar.

Maddî ilâçların tesiri sınırlıyken, Kur'an-ı Kerîm bütünüyle şifâdır: Fâtiha-i Şerîfe'nin rukye olarak okunması, Muavvizeteyn (Felak ve Nâs) surelerinin göz değmesine (nazar) ve vesveselere karşı zırh oluşu; hastaya el koyup 'Ezhibi'l-be's Rabbe'n-nâs' duasıyla şifâ niyaz etmenin tesirleri.

İlâçlar ve hekimler birer sebeptir; hakikatte şifâyı yaratan ve tesir kılan yalnız Şâfî olan Cenâb-ı Hak'tır. Kul, tedbiri sünnet bilerek alır; ancak kalbini sebeplere değil, sebepleri yaratan Hak Teâlâ'ya bağlar.