el-Mu'în fî Tabakāti'l-Muhaddisîn: Hadis Nesilleri ve İsnad Silsilesi

İmâm ez-Zehebî'nin el-Mu'în fî Tabakāti'l-Muhaddisîn adlı eseri, hadis tarihini asırlara ve tabakalara ayırarak râvilerin çağdaşlarını ve hoca-talebe irtibatlarını ortaya koyan bir usûl rehberidir. Bu ilim seneddeki kopuklukları (inkıtâ), mürsel ve mu'dal rivayetleri tespit etmenin en keskin vasıtasıdır.

Sahâbe-i kirâmın Resûlullah'tan (s.a.v.) bizzat işiterek naklettiği ilk altın nesil; ardından sahâbeye talebelik eden tâbiîn büyüklerinin hıfz meclisleri ve hadislerin sahifeler halinde yazılmaya başlanması.

Hadislerin bâblara göre tasnif edildiği musannef, sünen ve câmi'ler çağı: Mâlik'in Muvatta'ı, Tayâlisî ve Ahmed b. Hanbel'in Müsned'leri, Buhârî ve Müslim'in Sahîh'leri; isnadın bir ilim ve din şartı haline gelişi.

İbn Huzeyme, İbn Hibbân, Dârekutnî, Hâkim ve Beyhakī devri; hadislerin illetlerinin ayıklanması, sahîhayn şartlarının tetkiki ve fıkhî istinbatların hadis şerhleriyle tahkim edilmesi.

Abdullah b. el-Mübârek'in meşhur kaidesi: 'İsnad dindendir'. İslâm ümmetine mahsus bir mûcize olan isnad sistemi sayesinde hiçbir din düşmanı veya tahrifçi nebevî mirasa yabancı bir söz sokamamıştır.

Muhaddislerin tek bir hadisin âlî senedini elde etmek için doğudan batıya binlerce fersah yol katettikleri meşakkatli rıhle yolculukları; açlığa, fakirliğe ve tehlikelere göğüs geren nebevî aşk ve fedakârlık levhaları.

İsnad sadece tarihî bir senet zinciri değil, kalpten kalbe intikal eden bir nur ve bereket silsilesidir. Senedi Resûl-i Ekrem'e (s.a.v.) bağlanan mümin, kendini o kutlu halkaya dâhil olmuş hisseder ve sünnete ittibâ aşkı tazelenir.