Türkçe İrfan Dili: Anadolu Mayası, Lisanın Kudsiyeti ve Sehl-i Mümteni

Fasıl I: Moğol İstilası Çağında Parıldayan Türkçe Nûr

13. yüzyıl Anadolu'su Selçuklu Devleti'nin dağıldığı, Moğol ordularının şehirleri yakıp yıktığı, medreselerin kapandığı dehşetli bir fetret devriydi. Bu karanlık çağda medresede Arapça, sarayda ve edebiyatta Farsça hâkimken; halk kendi ana diliyle baş başa kalmıştı.

İşte Cenâb-ı Hak Bizim Yûnus'u vazifelendirerek, Oğuz Türkçesini Kur'ân'ın ve tasavvufun en derin felsefî ve tevhîdî lisanı haline getirdi.

Fasıl II: Farsça ve Arapçanın Hakimiyetinde Türkçeyi Tevhid Dili Kılmak

Yûnus; en karmaşık teolojik, metafizik ve ontolojik kavramları Türkçenin duru ve arı kelimeleriyle ifade etmeyi başarmıştır.

Cenâb-ı Hakk'a 'Çalab', aşka 'od/ateş', müşahedeye 'görmek', tefekküre 'düşünmek' diyerek Türkçenin ses bayrağını Arş'ın burçlarına dikmiştir.

Fasıl III: Sehl-i Mümteni Sanatı: Söylemesi Kolay Görünen Lakin Taklidi İmkânsız Kelâm

Edebiyat ilminde 'Sehl-i Mümteni'; ilk bakışta herkesin söyleyebileceği kadar sade ve basit görünen, fakat taklit edilmeye kalkışıldığında benzerinin söylenmesi imkânsız olan mucizevî üslûptur.

Yûnus bu sanatın cihan çapındaki en büyük üstadıdır. 'İlim ilim bilmektir, ilim kendin bilmektir / Sen kendini bilmezsin ya nice okumaktır' beyti, ciltler dolusu felsefe kitabını iki satırda özetleyen bir sehl-i mümteni şaheseridir.

Fasıl IV: Sözün Kudreti ve Ahlâkı: 'Söz Ola Kese Savaşı, Söz Ola Kestire Başı'

Yûnus lisanın metafizik ağırlığını şöyle beyan eder:

'Sözünü bilen kişinin yüzünü ak ede bir söz / Sözü pişirip diyenin işini sağ ede bir söz.'

Kelâm bir tohumdur; kalbe ekilince ya cennet gülleri ya da zakkum dikenleri bitirir. Sözü pişirmeden söyleyenler fitne çıkarır; hikmetle söyleyenler ise savaşları bitirir.

Fasıl V: Hâce Ahmed Yesevî'den Yûnus Emre'ye Uzanan Hikmet Köprüsü

Pîr-i Türkistân Hâce Ahmed Yesevî Türkistan'da hece vezniyle 'Hikmetler' söyleyerek Türk boylarını İslâm ile mayalamıştı. Yûnus Emre ise aynı meşaleyi Anadolu topraklarında yakarak Yesevî irfânını zirveye taşımıştır.

Yesevî'nin 'Hikmet'i, Yûnus'un 'İlâhî'siyle birleşerek bir milletin ebedî ruh omurgasını teşkil etmiştir.

Fasıl VI: Yûnus'un Diliyle Medeniyet İnşası ve Zihin Mimarisi

Yûnus Emre olmasaydı Osmanlı Türkçesi ve modern Türkçe tasavvufî ve tefekkürî derinliğini kaybederdi. Anadolu'daki bütün tekkeler, şairler ve düşünürler Yûnus'un açtığı bu nuranî nehirden su içmişlerdir.

Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: Ebediyen Yaşayan Kelâm-ı Hakîm

'Biz dünyadan gider olduk, kalanlara selâm olsun / Bizim için hayır dua kılanlara selâm olsun.' Yûnus bu dünyadan göçmüş olsa da, onun Türkçe irfan sedâsı kıyamete kadar gök kubbede yankılanmaya devam edecektir.

Sihravemen Türkçe İrfan Külliyatı; bu kutlu mirası geleceğe gururla taşımaktadır.