Fasıl I: 'Gönül Çalab'ın Tahtı, Çalab Gönüle Baktı': Kalbin Arş Oluşu
Yûnus Emre irfânının en kudsî kavramı 'Gönül'dür. Gönül; Arş'tan daha geniş, melekût tecellîlerinin yegâne kıblesi olan ilâhî aynadır.
'Gönül Çalab'ın tahtı, Çalab gönüle baktı / İki cihan bedbahtı kim gönül yıkar ise.' Cenâb-ı Hak göklere ve yere sığmamış, mü'min kulunun kalbine sığmıştır. Bu sebeple bir mü'minin kalbi Kâbe'den bile azizdir.
Fasıl II: Gönül Yıkmanın Ağırlığı: 'Bir Kez Gönül Yıktın İse Bu Kıldığın Namaz Değil'
Yûnus şekilperest dindarlığı ve riyâkârlığı en sert ifadelerle sarsar:
'Bir kez gönül yıktın ise bu kıldığın namaz değil / Yetmiş iki millet dahi elin yüzün yumaz değil.'
Bin defa hacca gitsen, geceleri sabaha kadar secde etsen bile; şayet bir mazlumun, bir yetimin veya bir kulun kalbini kırdıysan kıldığın namazın manevî kıymeti heba olur.
Fasıl III: 'Yetmiş İki Millete Bir Göz İle Bakmayan': Evrensel Tevhid Şuuru
Yûnus ırk, dil, kavim ve mezhep taassubunu kökünden yıkar: 'Yetmiş iki millete bir göz ile bakmayan / Şer'in evliyâsıysa hakikatte âsîdir.' Bütün insanlar Hz. Âdem'in çocukları ve tek bir Yaratıcı'nın kullarıdır.
Mü'min her insana hürmetle bakar; zira her insanda ilâhî ruhun nefhası mevcuttur.
Fasıl IV: 'Yaratılanı Hoş Gör Yaradan'dan Ötürü': Kozmik Merhamet
İslâm ahlâkının ve tasavvuf tarihinin en meşhur aforizması:
'Elif okuduk ötürü, pazar eyledik götürü / Yaratılanı hoş gördük, Yaradan'dan ötürü.' Çiçeğe, kurda, kuşa, karıncaya ve insana gösterilen sevgi; o varlığın zâtından değil, onu yaratan Sanatkâr'ın eşsiz cemâlindendir.
Fasıl V: İnsân-ı Kâmil Nazarında Cümle Varlıkların Kardeşliği
Sarı çiçekle dertleşen, dağlarla taşlarla 'Allah' diyen Yûnus; bütün tabiatı zikir halinde bir cemaat olarak müşâhede eder. Kâinatta hiçbir nesne ölü ve dilsiz değildir; her zerre kendi lisanıyla Hakk'ı tesbih eder.
Fasıl VI: Dervişlik Hırkası Değil, Dervişlik Gönül Alçaklığıdır
'Dervişlik dedikleri hırka ile taç değil / Gönlün derviş eyleyen hırkaya muhtaç değil.' Şekle, kisveye ve sarığa takılıp kalanlar dervişliği ziyan ederler. Asıl dervişlik dilsizlere karşı dilsiz, elsizlere karşı elsiz olabilmektir.
Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: Sevgiyle Yoğrulan Anadolu Mayası
Bizim Yûnus'un gönül felsefesi; asırlar boyunca Anadolu'yu kin ve nefret cehennemine dönmekten koruyan ilâhî bir barış kalkanı olmuştur.
Sihravemen Gönül Külliyatı; bu kudsî sevgiyi modern çağın yaralı yüreklerine şifâ olarak sunar.