Fasıl I: 63 Yaş İnkılâbı: 'Resûlullah Yerin Altında İken Ben Üstünde Gezemem'

Hâce Ahmed Yesevî hazretleri 63 yaşına bastığında hayatının en radikal ve haşyet verici kararını verdi: 'Fahr-i Kâinât Efendimiz (s.a.v.) 63 yaşında dâr-ı bekāya irtihal buyurdu ve yerin altına girdi. O yerin altında iken benim güneşin altında gezmem edebe sığmaz!'

Talebelerine dergâhın bahçesinde yerin altına doğru derin bir hücre (çilehâne) kazdırdı ve ömrünün kalan yaklaşık 10-12 yılını bu yer altı hücresinde geçirdi.

Fasıl II: Yesi Çilehânesi'nin Mimarisi: Mezar İçinde Diriliş

Kazılan çilehâne; dar bir merdivenle inilen, tavanında küçük bir hava deliği bulunan, bir seccade sığacak büyüklükte kerpiç bir mezar odasıydı.

Bu mekân, sâlikin dünyadan tamamen el çekip kabir âlemini bilfiil tecrübe ettiği bir melekût laboratuvarıydı.

Fasıl III: 10 Yılı Aşkın Yer Altı Hayatı: Kesintisiz İbadet ve İrşad

Yesevî yer altına girince dünyayı terk etmedi; bilakis yer altından dünyayı irşad etti. Talebeleri günde bir parça kuru ekmek ve bir kâse su indirir; Yesevî ise orada namaz kılar, zikir çeker ve hikmetlerini söylerdi.

Yukarıdaki talebeleri onun boğazından çıkan testere zikrinin sadâsını ve söylediği hikmetleri tahta levhalara kaydederlerdi.

Fasıl IV: Sünnet-i Seniyye'ye Mutlak İttibâ ve Aşk-ı Nebevî

Bu benzersiz ameliyat; şeklî bir ibadet değil, Resûlullah'a duyulan akıllara durgunluk veren bir aşk ve edep tezahürüdür.

Yesevî sünneti sadece lafta bırakmamış, Peygamber'in kaderini ve kabir halini bedeninde bizzat yaşamayı tercih etmiştir.

Fasıl V: Yer Altından Dünyayı Aydınlatan Meşale: Hikmetlerin Yazılışı

Dîvân-ı Hikmet'in en yakıcı, en derin ve en gözyaşı dolu beyitleri bu yer altı çilehânesinde söylenmiştir: 'Altmış üçte girdim yere bî-haber / Yâ İlâhî Sen eyle bana nazar!'

Karanlık hücrede söylenen her kelime, yeryüzündeki milyonlarca kalbe nûr olarak yağmıştır.

Fasıl VI: Ölmeden Önce Ölmek (Mûtû Kable en Temûtû) Tecellîsi

Peygamber Efendimiz'in 'Ölmeden önce ölünüz' emri, Yesevî'nin şahsında cismânî bir hakikat haline gelmiştir. O, ölümü beklemedi; ölümü kendi iradesiyle kucaklayarak nefsini diri diri toprağa gömdü.

Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: Mezar Hücresinden Arş'a Açılan Kapı

Yesevî'nin çilehânesi; bedenin hapsolduğu fakat ruhun Arş-ı A'lâ'da pervaz ettiği bir mirac merdivenidir. Işığın olmadığı o zindanda doğan nûr, bugün bile gönülleri aydınlatmaktadır.

Sihravemen 63 Yaş Çilesi Külliyatı; bu muazzam edep ve aşk zirvesini tefekkür dünyamıza kazandırır.