Fasıl I: Fakrnâme'nin Mahiyeti: 'el-Fakru Fahrî' Sırrı

Pîr-i Türkistân Hâce Ahmed Yesevî'nin en temel usûl metinlerinden biri olan *Fakrnâme*; Peygamber Efendimiz'in (s.a.v.) 'el-Fakru fahrî ve bihî iftehiru' (Fakirlik benim övüncümdür ve ben onunla övünürüm) hadis-i şerifinin tasavvufî tefsiridir.

Buradaki fakr; maddî yoksulluk değil; kulun kendi nefsinin aczini, fâniliğini ve Allah'a olan mutlak muhtaçlığını idrak ederek 'benlik' davasından tamamen soyunmasıdır.

Fasıl II: Birinci Kapı: Şeriat ve 10 Temel Makamı

Şeriat kapısı binanın temelidir; temel olmadan bina kurulamaz. Şeriatın 10 makamı şunlardır:

  1. İman getirmek ve şehâdet kelimesini tahkikle ikrar etmek.
  2. İlim öğrenmek ve helâl-haram hudutlarını bilmek.
  3. Namaz kılmak ve huşû ile rükû-secde etmek.
  4. Zekât vermek ve malı temizlemek.
  5. Oruç tutmak ve nefsi dizginlemek.
  6. Hacca gitmek ve Kâbe'yi tavaf etmek.
  7. Sünnet-i Seniyye'ye sımsıkı sarılmak.
  8. Emr-i bi'l-ma'rûf ve nehy-i ani'l-münker yapmak.
  9. Cemaate devam etmek ve fitneden kaçınmak.
  10. Helâl lokma yemek ve haramlardan sakınmak.

Fasıl III: İkinci Kapı: Tarikat ve 10 Kalbî Makamı

Tarikat, şeriat zemininde yürüyen sâlikin içsel seyr-i sülûkudur. Makamları:

  1. Tövbe etmek ve kâmil bir mürşide el vermek.
  2. Mürid olmak ve emirlere canla başla uymak.
  3. Saçını ve nefsini tıraş edip kibrini kırmak.
  4. Nefis mücâhedesine girmek ve riyâzet çekmek.
  5. Hizmet etmek ve halkın yükünü taşımak.
  6. Havf (Allah korkusu) ile titremek.
  7. Recâ (Allah'ın rahmetinden ümitvâr olmak).
  8. Hırka, seccade ve tesbih âdâbına riayet etmek.
  9. Zikrullâha kesintisiz devam etmek.
  10. Muhabbetullah ile kalbini parlatmak.

Fasıl IV: Üçüncü Kapı: Marifet ve 10 Rûhânî Makamı

Marifet, kalbin basiret gözüyle melekût sırlarını müşahede etmesidir. Makamları:

  1. Edeb-i kâmil üzere olmak.
  2. Korku ve haşyetin kalbe yerleşmesi.
  3. Sabır ve mihnete rıza göstermek.
  4. Kanaat ve aza rıza etmek.
  5. Hayâ ve iffet elbisesini kuşanmak.
  6. Cömertlik ve elindekini infak etmek.
  7. İrfan ve hikmet ile konuşmak.
  8. Müşâhede ve gayb nurlarını temaşa etmek.
  9. Tefekkür-i dâimî ile kâinatı okumak.
  10. Kendini bilmek ve Rabbini tanımak.

Fasıl V: Dördüncü Kapı: Hakikat ve 10 Sırrî Makamı

Hakikat, ikiliğin kalktığı ve tevhidin mutlak yaşandığı zirvedir. Makamları:

  1. Toprak gibi olmak (ayaklar altında çiğnense de gül bitirmek).
  2. Yetmiş iki millete aynı gözle bakmak.
  3. Elinden ve dilinden hiç kimsenin incinmemesi.
  4. Yaratılmışları Yaratan'dan ötürü sevmek.
  5. Tevazu ve mahviyetin zirvesi.
  6. Sırr-ı vahdete ermek.
  7. Fenâfillâh (Allah'ta yok olmak).
  8. Bekâbillâh (Allah ile bâkî olmak).
  9. Münâcât ve kesintisiz huzurda bulunmak.
  10. Cemâlullâhı müşâhede etmek.

Fasıl VI: Dört Kapının Hiyerarşisi: Şeriatsız Tarikat Bâtıldır

Yesevî öğretisinde kapılar birbirini nakzetmez; bilakis iç içe geçmiş dairelerdir. Şeriat kabuk, tarikat lüb (öz), marifet ağaç, hakikat ise meyvedir.

Kabuğu soyulan meyve çürür; dolayısıyla şeriatsız tarikat iddia edenler zındık ve mülhiddir.

Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: İnsân-ı Kâmil Olma Menbaı

Fakrnâme'nin 4 Kapı 40 Makamı; Türk-İslâm tasavvufunun Hacı Bektaş'tan Ahi Evran'a kadar bütün ocaklarında ahlâkın temel anayasası olmuştur.

Sihravemen Fakrnâme Külliyatı; bu kudsî ahlâk mîzânını hakikat taliplilerine rehber kılar.