Fasıl I: İrfanın Temel Taşı: Helâl Lokma Zorunluluğu

Sehl b. Abdillâh et-Tüsterî hazretleri buyurur: 'Kişi yetmiş yıl ibadet etse, geceleri kaim, gündüzleri sâim olsa; şayet boğazından geçen tek bir lokma haram veya şüpheli ise, o ibadetlerden hiçbir kudsî koku alamaz.' Tüsterî'nin bütün tasavvuf sistemi, en başta ağızdan giren lokmanın mutlak helâlliği üzerine kuruludur.

Ona göre haram lokma, kalbe dökülen zifttir; helâl lokma ise kalbi arşın nurlarına ayna kılan saf zeytinyağıdır.

Fasıl II: Kıllet-i Taâm: Az Yemenin Metafizik Gücü

Tüsterî zühd hayatında açlık riyâzetinin (Kıllet-i Taâm) en büyük timsallerindendir. Rivayet edilir ki, kendisi günlerce hiçbir şey yemez, iftar ettiğinde ise sadece birkaç zeytin veya bir avuç arpa ununu suyla ıslatarak kifayet ederdi.

Tüsterî'ye göre mide dolduğu zaman hikmet susar, uzuvlar günaha meyleder ve kalp gaflet uykusuna dalar. Mide boşaldığında ise fikir nuru parlar, letâifler uyanır ve melekût kapıları ardına kadar aralanır.

Fasıl III: Açlığın On Mânevî Semeresi

İmam Tüsterî az yemenin sâlike kazandırdığı on kudsî semereyi şöyle sıralamıştır:

  • Kalbin saflaşması ve zekânın inkişafı.
  • Gözyaşı ve kalbî rikkat (yumuşaklık) hâsıl olması.
  • Nefsin vahşi arzularının ve şehvet ateşinin sönmesi.
  • Uykunun azalması ve gece kıyâmına (teheccüde) kolaylık.
  • Fakirlerin ve açların halini bizzat tadarak kâmil merhamete ermek.
  • Dünyevî ağırlıklardan ve hırslardan kurtulmak.
  • Bedenin hastalıklardan şifâ bulması ve sıhhat kazanması.
  • Dua ve zikirlerin arşa yükselişindeki sür'at.
  • İlâhî ilhamların ve rüyâ-yı sâdıkaların artması.
  • Hesap gününün korkusundan emin olmak.

Fasıl IV: Şüpheli Şeylerden Sakınma (Vera' ve Takvâ Mîzânı)

Tüsterî केवल apaçık haramlardan değil, içinde zerre kadar şüphe bulunan kazançlardan da aslan görmüş gibi kaçardı. Pazarda satılan bir meyvenin sulandığı suyun menbaından, buğdayın öğütüldüğü değirmenin hakkına kadar her ayrıntıyı titizlikle soruştururdu.

Vera' makamı, nefsin helâl dairede dahi aşırıya kaçmasını dizginleyen en yüce kemâlât zırhıdır.

Fasıl V: Kerametlerin Açlıkla İmtihanı

Müridleri Sehl hazretlerine gelip su üzerinde yürümekten veya havada uçmaktan zikrettiklerinde; o tebessüm eder ve şöyle derdi: 'Balıklar da suda yüzer, kuşlar da havada uçar. Asıl keramet, önüne konulan nefis bir yemeğe ihtiyacın varken, şüpheli olduğu endişesiyle el sürmemektir!'

İstikamet, bin kerametten üstündür; helâl lokma ise istikametin can damarıdır.

Fasıl VI: Modern Çağın Tüketim Çılgınlığına Tüsterî Reçetesi

Bugünün paketli, kimyasal ve faiz bulaşmış gıdalarıyla kuşatılmış insanı için Tüsterî'nin helâl lokma hassasiyeti âcilen uygulanması gereken bir rûhî detokstur. Zihinsel bulanıklık, dikkat dağınıklığı ve mânevî lezzetsizliklerin temel sebebi, kaynağı belirsiz lokmalardır.

Lokmasını arındıran kimsenin kalbi durulur, duaları icabet bulur.

Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: 'Küllû Minet-Tayyibât'

Mü'minûn Sûresi 51. âyetindeki 'Ey peygamberler! Temiz ve helâl olan şeylerden yiyin ve sâlih amel işleyin!' emr-i ilâhîsi gösterir ki, sâlih amelin ön şartı helâl rızıktır. Sehl et-Tüsterî bu âyetin yaşayan bir tefsiri olmuştur.

Sihravemen Tüsterî Külliyatı; irfan yolunun bu vazgeçilmez temel taşını sâliklere bir saadet iksiri olarak takdim eder.