Kitâbü'l-Edeb ve Muâşeret Âdâbı: Selâm, Nezaket, İhsan ve Nebevî Zarafet
Fasıl I: Kitâbü'l-Edeb'in Mahiyeti: Müslümanın Zarafet ve Terbiye Nizamı
Sünen-i Tirmizî'nin Kitâbü'l-Edeb bölümü; fertten cemiyete uzanan İslâm ahlâk ve muâşeret kurallarının nebevî kodlarını ihtiva eder. 'Müminlerin iman bakımından en mükemmeli, ahlâkı en güzel olanıdır' hadisiyle temellenen bu bölüm; Müslümanın oturmasından kalkmasına, selâmından hitabına kadar her tavrını nebevî bir zarafetle bezer.
Fasıl II: Selâmı Yaymak: Kalplerdeki Muhabbeti Mayalayan İlâhî Parola
Resûlullah'ın (s.a.v.) 'İman etmedikçe cennete giremezsiniz, birbirinizi sevmedikçe de hakiki iman etmiş olmazsınız. Size yaptığınızda birbirinizi seveceğiniz bir şeyi haber vereyim mi? Aranızda selâmı yayınız!' fermanı. Selâm vermenin, selâmı almanın, küçüğün büyüğe, bineklinin yayaya selâm vermesinin edepleri.
Fasıl III: Aksırma ve Esneme Âdâbı: Melekûtî Teşmît Duası
Aksıranın 'el-Hamdü lillâh' demesi, işitenin 'Yerhamükallâh' (Allah sana merhamet etsin) diye dua etmesi ve aksıranın 'Yehdîkümü'llâhu ve yuslihu bâleküm' diye mukabelede bulunması. Esnemenin ise şeytandan olduğu ve elle ağzın kapatılması edebi.
Fasıl IV: Meclis Edepleri: İki Kişinin Arasına İzin Almadan Oturmama
Topluluk meclislerine girerken selâm vermek, boş bulunan yere oturmak, iki kişinin arasına izin almadan girmemek, üç kişi varken ikisinin fısıldaşarak üçüncüyü üzmemesi. Meclisten kalkarken 'Sübhânekellâhümme ve bi-hamdike...' keffâretü'l-meclis duasını okumak.
Fasıl V: Latife ve Şakalaşmada Nebevî Ölçü: Haktan Başka Söz Söylememe
Peygamber Efendimiz'in ashabıyla şakalaşması; yaşlı bir kadına 'Yaşlılar cennete giremez' deyip ağlatması ve ardından 'Çünkü cennete genç olarak girecekler' diye müjdelemesi. Yalandan, alaydan ve gönül kırmaktan uzak nebevî tebessüm ahlâkı.
Fasıl VI: Güzel İsim Koyma ve Kötü İsimleri Değiştirme Sünneti
Çocuğa Abdullah, Abdurrahman gibi güzel isimler koymanın önemi; Efendimiz'in sert, çirkin veya kibir ifade eden isimleri (mesela Harb'i Silm'e, Âsiye'yi Cemîle'ye) güzelleriyle değiştirmesi.
Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: Tasavvufun Mayası Olan Nebevî Edep
Kitâbü'l-Edeb; edepsiz yapılan ibadetin fayda vermeyeceğini ilan eden nebevî bir düsturdur. Tirmizî bu rivayetlerle, dervişin tekkesinde aradığı edep ve zarafeti doğrudan Asr-ı Saâdet'in kalbinden devşirmiştir.
Sıkça Sorulan Sorular ve Mütalaalar
Bu risalede İmam Tirmizî'nin hangi temel eserleri ve metodolojisi esas alınmıştır?
Sünen-i Tirmizî (el-Câmiu's-Sahîh), eş-Şemâilü'l-Muhammediyye, Kitâbü'l-İlel ve Kitâbü'z-Zühd şaheserleri esas alınmıştır.
İmam Tirmizî'nin hadis usûlüne kazandırdığı en mühim kavram nedir?
Sahih ile zayıf arasında yer alan muteber rivayetleri 'Hasen Hadis' kavramıyla ilk kez sistemleştirmesidir.
eş-Şemâilü'l-Muhammediyye'nin İslâm irfan ve tasavvuf tarihindeki yeri nedir?
Peygamber Efendimiz'in (s.a.v.) mübarek fiziki ve ahlâkî vasıflarını cem eden ilk müstakil eser olup Hilye-i Şerîf irfânının temel kaynağıdır.