eş-Şemâilü'l-Muhammediyye ve Hilye-i Şerîf İrfânı: Peygamber Efendimiz'in Kudsî Sûreti ve Sîreti
Fasıl I: eş-Şemâil'in Telif Gayesi ve İslâm İrfânındaki Kudsî Makamı
İmam Tirmizî'nin kaleme aldığı Kitâbü'ş-Şemâili'l-Muhammediyye, İslâm medeniyetinde Peygamber Efendimiz'in (s.a.v.) mübarek fiziki vasıflarını (hilye), ahlâkını, yaşayışını, ibadetini ve beşerî hallerini müstakil olarak cem eden ilk ve en muteber başyapıttır. Elli altı bâb ve dört yüz civarında sahih rivayetten oluşan bu eser; asırlar boyunca bütün tekkelerde, medreselerde ve hânelerde muhabbet-i nebeviyyeyi tutuşturan bir aşk meş'alesi olmuştur.
Fasıl II: Hilye-i Şerîf: Fahr-i Kâinât'ın Mübarek Şemâili ve Cemâli
Hz. Ali ve Hind b. Ebî Hâle'den (r.anhüm) nakledilen meşhur hilye rivayetleri: Efendimiz ne aşırı uzun ne de kısa idi, orta boylu ve heybetliydi. Teni nur gibi ak ve pembe, gözleri sürmeli ve iri, kirpikleri uzun, kaşları hilal gibiydi. İki omuzu arasında nübüvvet mührü parıldardı. Yürürken yokuştan iner gibi vakar ve çeviklikle yürürdü; dönüp baktığında bütün bedeniyle dönerdi. O'nu ansızın gören heybetinden ürperir, sohbetinde bulunan ise O'na meftun olurdu.
Fasıl III: Saç, Sakal, Kılık-Kıyafet ve Yüzük Âdâbı
Resûl-i Ekrem'in (s.a.v.) mübarek saçlarının kulak memesi ile omuzları arasında dalgalanması, sakalının sıklığı ve vekarı. Pamuk ve yünden sade elbiseler giymesi, beyaz ve yeşil rengi sevmesi. Gümüş yüzüğünün kaşında 'Muhammedün Resûlullâh' nakşının bulunması ve bu yüzüğü sağ elinin serçe parmağına takması sünnetleri.
Fasıl IV: Yeme, İçme, Oturma ve Uyuma Edepleri
Yere kurulan sofrada diz çökerek veya sağ ayağını dikip sol ayağının üzerine oturarak yemek yemesi; 'Ben bir kulum, kul gibi yer, kul gibi otururum' buyurması. Arpa ekmeği ve sirkeyle yetinmesi, yemeği asla yermemesi. Yatağına girdiğinde sağ yanına yatıp sağ elini yanağının altına koyarak dualar etmesi.
Fasıl V: Konuşma, Gülme, Tebessüm ve Nezaket Hali
Efendimiz tane tane konuşur, dinleyen sözlerini ezberleyebilirdi; lüzumsuz tek kelime sarf etmezdi. Gülmesi tebessümden ibaretti; tebessüm ettiğinde mübarek dişleri dolu taneleri gibi parlardı. Ashabıyla şakalaşır fakat şakasında dahi haktan başka bir şey söylemezdi.
Fasıl VI: İbadet Hayatı, Tevâzûsu, Hayâsı ve Gözyaşları
Geceleri ayakları şişinceye kadar namaz kılması, Kur'an dinlerken mübarek sakalını ıslatacak kadar gözyaşı dökmesi. Bir kölenin davetine icabet etmesi, merkebe binmesi ve çocuklara selâm vermesi. Bakire bir genç kızdan daha hayâlı ve iffetli oluşu.
Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: Hilyeyi Okumanın ve Kalbe Nakşetmenin Bereketi
eş-Şemâil; Resûlullah'ı (s.a.v.) görmeyen ümmet için O'nu görmüş gibi kalpte canlandıran melekûtî bir aynadır. Osmanlı hat sanatında Hilye-i Şerîf levhalarının doğuşu doğrudan Tirmizî'nin bu eserine dayanır. Hilyeyi hürmetle okuyan ve evinde bulunduran kimse nebevî şefaat ve sekînete mazhar olur.
Sıkça Sorulan Sorular ve Mütalaalar
Bu risalede İmam Tirmizî'nin hangi temel eserleri ve metodolojisi esas alınmıştır?
Sünen-i Tirmizî (el-Câmiu's-Sahîh), eş-Şemâilü'l-Muhammediyye, Kitâbü'l-İlel ve Kitâbü'z-Zühd şaheserleri esas alınmıştır.
İmam Tirmizî'nin hadis usûlüne kazandırdığı en mühim kavram nedir?
Sahih ile zayıf arasında yer alan muteber rivayetleri 'Hasen Hadis' kavramıyla ilk kez sistemleştirmesidir.
eş-Şemâilü'l-Muhammediyye'nin İslâm irfan ve tasavvuf tarihindeki yeri nedir?
Peygamber Efendimiz'in (s.a.v.) mübarek fiziki ve ahlâkî vasıflarını cem eden ilk müstakil eser olup Hilye-i Şerîf irfânının temel kaynağıdır.