Fasıl I: Semâ'ın Doğuşu: Konya Çarşısında Kuyumcu Selâhaddîn'in Çekici

Semâ; Mevlevîliğin alâmet-i fârikası haline gelmiş kudsî bir zikir ve vecd hareketidir. Şems-i Tebrîzî gelmeden önce Mevlânâ semâ etmezdi; semâı ona Şems tâlim etti.

Bir gün Mevlânâ Konya kuyumcular çarşısından geçerken, Kuyumcu Selâhaddîn-i Zerkûb'un altın varak döven çekicinin ritmik seslerini ('Tak-tak-tak') duydu. O ritimde 'Allah! Allah!' zikrini işiten Mevlânâ cezbelendi ve kollarını açarak çarşının ortasında dönmeye başladı. Selâhaddîn de dükkanından fırlayarak ona katıldı ve altınlar yerlere saçıldı.

Fasıl II: Semâ Bir Eğlence Değil İbadettir: Şer'î Hudutlar

Şems ve Mevlânâ'nın semâı; asla dünyevî bir raks, dans veya folklorik gösteri değildir. O, kulun kalbinde tutuşan aşk ateşinin bedene sığmayıp taşması ve Arş'ın etrafındaki meleklerin tavafına iştirak etmesidir.

Nefsaniyetle, şehvetle veya gösteriş için semâ eden kimse helâk olur; ancak taharetle, abdestle ve zikrullâh ile dönen kimse miraca yükselir.

Fasıl III: Semâ Sembolizmi: Sikke, Tennûre ve Hırka

Semâzenin giydiği her bir elbise melekûtî bir hakikati remzeder:

  • Sikke (Külâh): Nefsin mezar taşıdır; gururun ve aklın toprağa gömüldüğünü simgeler.
  • Tennûre (Beyaz Elbise): Nefsin kefenidir; dünyadan ve mâsivâdan soyunup ahirete doğuşu ifade eder.
  • Hırka (Siyah Cübbe): Kabir toprağıdır; semâya başlarken hırkayı yere bırakmak kabirden dirilişi (haşr) remzeder.

Fasıl IV: Dönüşün Hendesesi: Sağ El Hakk'a, Sol El Halka

Semâ ederken sağ el göğe doğru açılır (Cenâb-ı Hakk'ın feyz ve rahmetini almak için); sol el ise yere, toprağa doğru çevrilir (Hak'tan aldığını halka dağıtmak için).

'Biz Hak'tan alırız, halka veririz; hiçbir şeyi kendimize mal etmeyiz' düsturu, semâzenin kâinattaki rahmet borusu olduğunu gösterir.

Fasıl V: Zikr-i Hafî İle Semâın Birleşmesi: Her Devirde 'Allah' Nidâsı

Semâzen dönerken sol ayağı yere sabitlenmiştir (Direk/Mihver ayağı); bu ayak İslâm şeriatını ve tevhid akîdesini temsil eder. Sağ ayak ise 360 derece kâinatı dolaşır.

Dışarıdan sadece dönüş görünür; fakat semâzenin içinde, kalbinin her atışında ve her dönüşünde 'Allah! Lâ ilâhe illallâh!' zikr-i hafîsi gümbür gümbür çarpar.

Fasıl VI: Kâinatın Semâı: Atomlardan Gezegenlere Bütün Varlıkların Zikri

Modern fiziğin keşfettiği gibi: Atomun çekirdeği etrafında elektronlar döner; Dünya Güneş'in etrafında döner; Güneş Samanyolu galaksisinin etrafında döner... Kâinatta duran tek bir zerre yoktur.

Semâzen bu kozmik dönüşe şuurlu olarak katılır ve bütün mevcudatla birlikte Hâlık'ını tesbih eder.

Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: Dönen Beden Değil Aşk İle Cezbelenen Ruh

Şems-i Tebrîzî'nin Mevlânâ'ya aşıladığı bu kudsî vecd; asırlardır insanlığın ruhunu arındıran sönmez bir çerağdır. Semâdan çıkan âşık, artık eski insan değildir; kalbi rahmetle yıkanmış kâmil bir dosttur.

Sihravemen Semâ Külliyatı; bu semâvî ayinin bâtınî derinliğini ilim ve irfan taliplilerine armağan eder.