Taberânî'nin Tasavvuf ve Ahlâk Rivayetleri: Kalp İnceliği ve İhsan Şuuru
Fasıl I: Hadis ile İrfanı Mezceden Büyük Muhaddis
İmam Taberânî, zahirî hadis hafızlığının ötesinde, Nebevî ahlâkı bizzat nefsinde yaşayan bir irfan ve takvâ timsalidir. Kaleme aldığı Mekârimü'l-Ahlâk risalesi ve mu'cemlerindeki ahlâk babları; dervişin seyr ü sülûkta muhtaç olduğu bütün kalbî edepleri Nebevî menbâından aktarır.
Fasıl II: Mekârimü'l-Ahlâk: 'Ben Güzel Ahlâkı Tamamlamak İçin Gönderildim'
Resûlullah'ın (s.a.v.) bi'set gayesi olan güzel ahlâkın rükünleri: Sıdk, emânet, hilim, cömertlik, af ve kusurları örtmek. Taberânî; imanın en kâmil mertebesinin ahlâkı en güzel olan müminde tecelli edeceğini bildiren nassları sıralar.
Fasıl III: Kalp Tasfiyesi ve İhlas Makamı: Amelleri Gösterişten Koruma
Kalbin bir et parçası olduğu, o ıslah olursa bütün bedenin ıslah olacağı Nebevî hakikati; riyâ ve süm'anın amelleri yok eden gizli şirk vasfı ve ihlâsın kul ile Rabbi arasındaki sırr-ı ilâhî olduğu beyan edilir.
Fasıl IV: Zühd, Kanaat ve Tevekkül: Dünyayı Kalpten Çıkarış
Dünyanın faniliği, mal sevgisinin kalbe girmesini menetmek, rızkın takdirine rızâ göstermek ve kanaati tükenmez bir hazine bilmek. Dervişin kalbi bu Nebevî hikmetlerle masivadan arınır.
Fasıl V: Merhamet ve Şefkat: Yaratılmışlara Rahmet Nazarıyla Bakmak
Müminin mümine muhabbette bir vücudun azaları gibi olduğu; açları doyurmak, yetimleri sevindirmek, hayvanlara merhamet etmek: 'Merhamet etmeyene merhamet olunmaz!' Nebevî uyarısı dervişin gönül şiarı kılınır.
Fasıl VI: Tasavvuf Klasiklerinde Taberânî Rivayetlerinin Ağırlığı
Kuşeyrî'nin er-Risâle'sinde, Gazâlî'nin İhyâ'sında, Sühreverdî'nin Avârif'inde ve Abdülkâdir Geylânî'nin Gunye'sinde ahlâk ve zühd bâbında zikredilen pek çok temel hadisin yegâne kaynağı İmam Taberânî'nin mu'cemleridir.
Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: Nebevî Ahlâkı Kalplere Nakşeden Hikmet Pınarı
Taberânî külliyatı; sadece bir rivayet deryası değil, insan-ı kâmil ufkunu çizen Nebevî bir ahlâk nizamıdır. İmam Taberânî bu mirasıyla; zâhir ile bâtını, ilim ile takvâyı tevhid eden ebedî bir irfan feneri yakmıştır.
Sıkça Sorulan Sorular ve Mütalaalar
Bu risalede İmam Taberânî'nin hangi temel eserleri ve metodolojisi esas alınmıştır?
el-Mu'cemü'l-Kebîr, el-Mu'cemü'l-Evsat, el-Mu'cemü's-Sagīr, Kitâbü'd-Duâ ve Müsnedü'ş-Şâmiyyîn külliyatı esas alınmıştır.
İmam Taberânî'nin hadis tarihindeki kurucu vasfı ve unvanı nedir?
'Müsnidü'd-Dünyâ' unvanıyla anılan Taberânî, İslâm tarihinin en geniş mu'cemlerini telif eden ve yüz yıllık ömrünü hadise vakfeden büyük hadis hâfızıdır.
Taberânî'nin üç meşhur mu'cemi (Meâcimü's-Selâse) arasındaki fark nedir?
Kebîr sahâbe tertibine göre tanzim edilirken; Evsat ve Sagīr, bini aşkın hocasının isimlerine göre alfabetik olarak tertip edilmiştir.