Taberânî'nin Hayatı, Rıhleleri ve Yüz Yıllık İlim Ömrü: Taberiye'den İsfahan'a
Fasıl I: Filistin'in Taberiye Beldesinde Doğumu ve Çocukluk Yılları
Ebü'l-Kāsım Süleymân b. Ahmed b. Eyyûb et-Taberânî el-Lahmî, hicrî 260 (m. 873) senesinde Filistin'in mukaddes topraklarında, Taberiye gölü kıyısında dünyaya geldi. Aslen Yemen'in asil Lahm kabilesine mensuptur. Babası Ahmed b. Eyyûb ilme düşkün bir zât olup oğlunu henüz on üç yaşında iken hadis meclislerine götürerek ilim yoluna vakfetmiştir.
Fasıl II: Otuz Üç Yıl Süren Efsanevî İlim Seyahati (Rıhle)
İmam Taberânî hicrî 273'ten 307 senesine kadar tam otuz üç yıl boyunca İslâm coğrafyasını adım adım dolaştı: Kudüs, Şam, Hımıs, Beyrut, Mısır (Kâhire ve İskenderiye), Mekke, Medine, Yemen (San'a), Kûfe, Basra, Bağdat ve Fars diyarı. Bu uzun seferlerde açlığa, susuzluğa ve çöl fırtınalarına sabrederek binlerce muhaddisten yüz binlerce hadis topladı.
Fasıl III: San'a'da Abdürrezzâk'ın Mirasına Ulaşma Seferi
Yemen'in San'a şehrine kadar giderek Musannef müellifi Abdürrezzâk es-San'ânî'nin en son hayatta kalan talebesi İshak b. İbrâhim ed-Deberî'den bizzat Musannef'i ve Tefsîr'i semâ' etti. Bu sayede İslâm dünyasındaki en yüksek ve en sağlam isnadlara ulaştı.
Fasıl IV: İsfahan'a Yerleşmesi ve Yarım Asırlık Hadis Kürsüsü
Hicrî 310 civarında İran'ın İsfahan şehrine yerleşen Taberânî, burada devlet ricali ve halk tarafından büyük bir hürmetle karşılandı. İsfahan Mescidi'nde kurduğu hadis kürsüsü, yarım asır boyunca cihan ulemâsının hac mekânı gibi ziyaret ettiği bir ilim merkezine dönüştü. Eserlerinin tamamını burada imlâ etti.
Fasıl V: Zühdü, İbadeti, Cömertliği ve Vakar Dolu Hayatı
İmam Taberânî yüz yıllık ömrü boyunca günde yüzlerce hadis yazan, geceleri teheccüd ve zikirle ihyâ eden, gözleri nurlu ve heybetli bir zât idi. Sultanların ve vezirlerin tahsis ettiği maaşları fakir talebelerine ve muhtaçlara infak eder, kendisi sade bir derviş gibi yaşardı.
Fasıl VI: Hicrî 360 Senesinde Yüz Yaşında İsfahan'da Vefatı
Taberânî, tam yüz yıl (veya yüz bir yıl) süren muazzam ve bereketli bir ömrün ardından hicrî 360 senesi Zilkade ayının yirmi sekizinde (m. 971) İsfahan'da dâr-ı bekāya irtihal etti. Cenazesine on binlerce insan katıldı ve sahâbî Hamza b. Abdilmuttalib'in âzatlısı Hameveş'in kabrinin yanına defnedildi.
Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: Asırlara Hükmeden İsnad Güneşi
İmam Taberânî; ömrünün her ânını Resûlullah'ın (s.a.v.) mübarek sözlerine adayan bir sünnet fedaîsidir. O'nun Filistin'den İsfahan'a uzanan yüz yıllık kutlu yürüyüşü; İslâm ilim tarihinin en görkemli Nebevî destanlarından biridir.
Sıkça Sorulan Sorular ve Mütalaalar
Bu risalede İmam Taberânî'nin hangi temel eserleri ve metodolojisi esas alınmıştır?
el-Mu'cemü'l-Kebîr, el-Mu'cemü'l-Evsat, el-Mu'cemü's-Sagīr, Kitâbü'd-Duâ ve Müsnedü'ş-Şâmiyyîn külliyatı esas alınmıştır.
İmam Taberânî'nin hadis tarihindeki kurucu vasfı ve unvanı nedir?
'Müsnidü'd-Dünyâ' unvanıyla anılan Taberânî, İslâm tarihinin en geniş mu'cemlerini telif eden ve yüz yıllık ömrünü hadise vakfeden büyük hadis hâfızıdır.
Taberânî'nin üç meşhur mu'cemi (Meâcimü's-Selâse) arasındaki fark nedir?
Kebîr sahâbe tertibine göre tanzim edilirken; Evsat ve Sagīr, bini aşkın hocasının isimlerine göre alfabetik olarak tertip edilmiştir.