Kitâbü'l-Evâil ve İslâm Tarihinin İlkleri: Medeniyetin Kurucu Adımları
Fasıl I: Evâil İlminin Mahiyeti ve Taberânî'nin Öncülüğü
İslâm kültür ve medeniyet tarihinde 'Evâil' ilmi; tarihte ilk defa ortaya çıkan olayları, ilk icatları, dindeki ilk uygulamaları ve ilk şahsiyetleri araştıran müstakil bir ihtisas sahasıdır. İmam Taberânî'nin Kitâbü'l-Evâil'i, bu sahada sahih hadisler ve tarihî vesikalarla kaleme alınmış en muteber ve kurucu eserdir.
Fasıl II: Hilkatin ve İnsanlığın İlkleri: İlk Yaratılan Şey ve Kalem
Eser kâinatın yaratılışıyla başlar: Cenâb-ı Hakk'ın ilk yarattığı şeyin Arş, Su ve Kalem olduğu; Kalem'e 'Yaz!' emri verilerek kıyamete kadar olacak her şeyin Levh-i Mahfûz'a kaydedildiği kudsî nasslarla sergilenir.
Fasıl III: Peygamberler Tarihinin İlkleri: Hz. Âdem'den İbrâhim'e
Yeryüzünde ilk konuşan, ilk elbise giyen, ilk yazı yazan (Hz. İdrîs), ilk gemi yapan (Hz. Nûh), ilk misafir ağırlayan ve sünnet olan (Hz. İbrâhim) peygamberlerin menkıbeleri Nebevî rivayetlerle açıklanır.
Fasıl IV: İslâm Nübüvvetinin İlkleri: İlk Vahiy, İlk İman Edenler ve İlk Şehitler
Hira mağarasında ilk inen âyetler (Alak Sûresi), kadınlardan ilk iman eden Hz. Hatîce, erkeklerden Hz. Ebû Bekr, çocuklardan Hz. Ali, ilk ezan okuyan Hz. Bilâl-i Habeşî ve İslâm'ın ilk şehitleri Yâsir ve Sümeyye (r.anhüm).
Fasıl V: İbadet ve Şeâirin İlkleri: İlk Cuma, İlk Mescid ve Kıble Değişimi
Medine yolunda Kuba'da inşa edilen ilk mescid, Medine'de kılınan ilk Cuma namazı, Mescid-i Aksâ'dan Kâbe-i Muazzama'ya çevrilen ilk kıble tahvili ve hicretin ilk teşrî' adımları kaydedilir.
Fasıl VI: İslâm Devlet ve Medeniyet Teşkilatının İlkleri
Hz. Ömer devrinde kurulan ilk divanlar, ilk hicrî takvim tespiti, ilk para basımı ve ilk kadılık teşkilatı gibi İslâm hukuk ve idare tarihinin kurucu adımları en sağlam isnadlarla tescil edilir.
Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: Medeniyetin Kurucu Taşlarını Aydınlatan Tarih Şaheseri
Kitâbü'l-Evâil; müminin tarih şuurunu ve medeniyet hafızasını inşa eden eşsiz bir rehberdir. İmam Taberânî bu eseriyle; İslâm'ın insanlık tarihindeki kurucu ve öncü inkılâbını bütün ihtişamıyla gözler önüne sermiştir.
Sıkça Sorulan Sorular ve Mütalaalar
Bu risalede İmam Taberânî'nin hangi temel eserleri ve metodolojisi esas alınmıştır?
el-Mu'cemü'l-Kebîr, el-Mu'cemü'l-Evsat, el-Mu'cemü's-Sagīr, Kitâbü'd-Duâ ve Müsnedü'ş-Şâmiyyîn külliyatı esas alınmıştır.
İmam Taberânî'nin hadis tarihindeki kurucu vasfı ve unvanı nedir?
'Müsnidü'd-Dünyâ' unvanıyla anılan Taberânî, İslâm tarihinin en geniş mu'cemlerini telif eden ve yüz yıllık ömrünü hadise vakfeden büyük hadis hâfızıdır.
Taberânî'nin üç meşhur mu'cemi (Meâcimü's-Selâse) arasındaki fark nedir?
Kebîr sahâbe tertibine göre tanzim edilirken; Evsat ve Sagīr, bini aşkın hocasının isimlerine göre alfabetik olarak tertip edilmiştir.