el-Mu'cemü'l-Kebîr ve Sahâbe Müsnedi Külliyatı: Hadis Coğrafyasının Zirvesi
Fasıl I: el-Mu'cemü'l-Kebîr'in Mahiyeti ve İslâm Hadis Tedvinindeki Yeri
Büyük hadis hâfızı ve 'Müsnidü'd-Dünyâ' (Yeryüzünün En Büyük İsnad Üstadı) Ebü'l-Kāsım Süleymân b. Ahmed et-Taberânî (v. 360 / 971), İslâm ilimler tarihinin hacim ve rivayet sayısı bakımından en muazzam hadis ansiklopedisi olan el-Mu'cemü'l-Kebîr'i telif etmiştir. Yirmi beş büyük cilt halinde günümüze ulaşan bu şaheser; altmış bini aşkın rivayeti sahâbe-i kirâmın isimlerine göre alfabetik olarak sıralayan cihanşümul bir hadis atlasıdır.
Fasıl II: Tertip Metodolojisi: Sahâbe İsimlerine Göre Mu'cem Tanzimi
Taberânî, es-Sünen ve el-Câmi' türünden farklı olarak 'Mu'cem' metodunu benimsemiştir. İlk olarak Aşere-i Mübeşşere (cennetle müjdelenen on sahâbî), ardından Ehl-i Beyt, ensâr ve muhâcirînin ileri gelenleri, daha sonra ise İslâm'a giriş önceliklerine ve kabilelerine göre sahâbe-i kirâm alfabetik tertiple zikredilmiştir. Ebû Hüreyre'nin rivayetleri ise hacminin büyüklüğü sebebiyle müstakil bir cilt olarak tasnif edilmiştir.
Fasıl III: Hz. Ali ve Ehl-i Beyt Müsnedleri: Sevgi ve Vefâ Âbidesi
el-Mu'cemü'l-Kebîr'in en zengin fasılları Hz. Ali b. Ebî Tâlib, Hz. Fâtıma, Hz. Hasan, Hz. Hüseyin ve İbn Abbâs'ın rivayetlerine tahsis edilen bölümlerdir. Taberânî; Ehl-i Beyt'in faziletlerine, kudsî menkıbelerine ve Nebevî sevgiye dair en sahih ve nâdir rivayetleri bu muazzam külliyatta toplamıştır.
Fasıl IV: Kadın Sahâbîler Bölümü (Müsnedü'n-Nisâ): İslâm Kadınının İlmî Şahsiyeti
Eserin son ciltleri, Resûlullah'tan (s.a.v.) bizzat hadis nakleden hanım sahâbîlere (Müsnedü'n-Nisâ) ayrılmıştır. Ezvâc-ı Tâhirât başta olmak üzere yüzlerce hanım sahâbînin rivayetleri, İslâm medeniyetinde kadının ilim, fıkıh ve ictihad sahasındaki yüksek mevkiini tarihi vesikalarla tescil eder.
Fasıl V: Zevâid Literatüründeki Merkezi Konumu ve Heysemî'nin Mecma'u'z-Zevâid'i
Kütüb-i Sitte dışındaki en zengin hadis kaynağı olan el-Mu'cemü'l-Kebîr, Hâfız Nûreddîn el-Heysemî'nin Mecma'u'z-Zevâid adlı devasa eserinin ana omurgasını teşkil etmiştir. Heysemî, Taberânî'nin bu eserindeki binlerce müstakil hadisin isnadlarını cerh-ta'dîl süzgecinden geçirerek fıkıh bablarına göre tertip etmiştir.
Fasıl VI: Endülüs'ten Bağdat'a İlim Havzalarının Ana Kaynağı
el-Mu'cemü'l-Kebîr, İslâm dünyasının bütün büyük medreselerinde kütüphanelerin baş köşesine konulmuştur. İbn Abdilberr, Kādî İyâz, Nevevî, İbn Hacer ve Süyûtî gibi allâmeler, eserlerinde Taberânî'nin Kebîr'ine başvurmadan hiçbir hadis tahricini tamamlanmış saymamışlardır.
Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: Sahâbe Neslinin Bütün Hatırasını Kâğıda Döken Anıt
el-Mu'cemü'l-Kebîr; Asr-ı Saâdet'in kokusunu, Nebevî meclislerin heyecanını ve binlerce sahâbînin nurlu sesini zamanın ötesine taşıyan bir kudsî abidedir. İmam Taberânî bu eseriyle; İslâm ümmetine kıyamete kadar tükenmeyecek muazzam bir sünnet hazinesi armağan etmiştir.
Sıkça Sorulan Sorular ve Mütalaalar
Bu risalede İmam Taberânî'nin hangi temel eserleri ve metodolojisi esas alınmıştır?
el-Mu'cemü'l-Kebîr, el-Mu'cemü'l-Evsat, el-Mu'cemü's-Sagīr, Kitâbü'd-Duâ ve Müsnedü'ş-Şâmiyyîn külliyatı esas alınmıştır.
İmam Taberânî'nin hadis tarihindeki kurucu vasfı ve unvanı nedir?
'Müsnidü'd-Dünyâ' unvanıyla anılan Taberânî, İslâm tarihinin en geniş mu'cemlerini telif eden ve yüz yıllık ömrünü hadise vakfeden büyük hadis hâfızıdır.
Taberânî'nin üç meşhur mu'cemi (Meâcimü's-Selâse) arasındaki fark nedir?
Kebîr sahâbe tertibine göre tanzim edilirken; Evsat ve Sagīr, bini aşkın hocasının isimlerine göre alfabetik olarak tertip edilmiştir.