Âdâbü's-Sohbe: Sohbetin Bereketi, İhvân ile Muâşeret ve Gönül Birliği

Fasıl I: Sohbetin Sırrı: Kalpten Kalbe İntikal Eden Rûhânî Feyiz

Ebû Abdurrahmân es-Sülemî'nin Âdâbü's-Sohbe adlı müstakil risalesi; İslâm irfanında mânevî gelişimin en tesirli vasıtası olan sohbet meclislerinin hukukunu ve adabını vaz'eder. Tasavvuf yolunda ilim kitaplardan ziyade ariflerin sohbetinden, kalpten kalbe cereyan eden mânevî feyizle tahsil edilir. Resûl-i Ekrem'in (s.a.v.) ashabına 'ashâb' (arkadaşlar/sohbet ehli) denilmesinin hikmeti, nebevî sohbetin dönüştürücü ve kemâle erdirici nûrudur.

Fasıl II: 'Sâdıklarla Beraber Olunuz' Emr-i İlâhîsinin İrfânî İzahı

Kur'an-ı Kerîm'deki 'Ey iman edenler! Allah'a karşı takvâ sahibi olun ve sâdıklarla beraber bulunun' (et-Tevbe 9/119) âyeti sohbetin ilâhî temelidir. Sülemî; fâsık, gâfil ve dünyaya haris kimselerle düşüp kalkmanın kalbi karartacağını, sâlih ve ârif kullarla bir arada bulunmanın ise kalbe zikir ve ibadet şevki aşılayacağını nebevî misallerle beyan eder: 'İyi arkadaş misk satan kimse gibidir; ya sana miskinden ikram eder ya satın alırsın yahut güzel kokusundan istifade edersin.'

Fasıl III: İhvânın Hukuku: Dertleriyle Dertlenme, Sevinçlerine Ortak Olma

Sohbet ehlinin birbirine karşı vazifeleri: Kardeşini arayıp sormak, hastalandığında ziyaret etmek, bir sıkıntısı olduğunda malıyla ve canıyla imdadına koşmak. Sülemî; kardeşinin acısını yüreğinde hissetmeyen ve onun neşesiyle sevinmeyen kimsenin hakiki sohbet ehli olamayacağını hatırlatır. İhvân arasındaki muhabbet, Arş'ın gölgesinde gölgelenecek olan 'Allah için birbirini seven iki kimse' sırrına mazhar olmalıdır.

Fasıl IV: Gıybet, Haset ve Nemîmeden Sakınma: Sohbet Meclisinin Hıfzı

Sohbet meclislerini ifsat eden en büyük zehirler gıybet, haset ve koğuculuktur. Sülemî; mecliste bir müminin gıybeti yapıldığında buna engel olmayı, engel olunamıyorsa o meclisi derhal terk etmeyi emreder. Bir kimse kardeşinin arkasından konuşursa sohbetin bereketi uçar, meclise zulmet çöker ve melekler orayı terk eder.

Fasıl V: Kardeşinin Ayıbını Gizleme ve Kusurunu Güzellikle Düzeltme

İnsanoğlu hatadan hâlî değildir; sâlik kardeşinde bir kusur gördüğünde bunu halka yaymamalı, bilakis Settâr isminin tecellîsiyle örtmelidir. Kusur düzeltilecekse baş başa kalındığında, son derece müşfik, kırıcı olmayan bir üslupla ve kardeşinin haysiyetini koruyarak ikaz edilmelidir. Açıkta yapılan nasihat nasihat değil, rezil etmektir.

Fasıl VI: Dünyevî Çıkar Gözetmeksizin Yalnız Allah İçin Sevme ve Buğzetme

Hakiki kardeşlik; dünyevî makam, menfaat veya ticaret ortaklığına dayanmayan kardeşliktir. Sülemî; menfaat bittiğinde sona eren dostlukların fâsit olduğunu, baki olan dostluğun yalnız Allah rızâsı için kurulan bağ olduğunu teyit eder. 'İmanın en sağlam kulpu, Allah için sevmek ve Allah için buğzetmektir.'

Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: Sohbet Meclislerinin Cennet Bahçelerine Dönüşmesi

Âdâbü's-Sohbe; fertleri yalnızlıktan kurtarıp kudsî bir cemaat rûhuna ulaştıran şefkat nizamıdır. Sülemî bu risalesiyle; edeple yoğrulmuş her sohbet meclisinin dünyada Cennet bahçelerinden bir bahçe olacağını müjdelemiştir.