Hacı Bayrâm-ı Velî'nin Seyr-i Sülûku: Şam Seferi, Erbaîn ve İntisap Âdâbı

Fasıl I: Müderris Nûmân'dan Hacı Bayrâm-ı Velî'ye Dönüşüm

Ankara Melike Hâtun Medresesi'nin başmüderrisi olan Nûmân b. Ahmed; aklî ve naklî ilimlerde allâme bir âlim iken, kalbindeki hakikat aşkıyla yanıp tutuşuyordu.

Kayseri'de bulunan Somuncu Baba'nın mânevî dâvetini işittiğinde, medresedeki mevkiini, cübbesini ve maaşını derhal geride bırakarak Kayseri'ye koştu ve Şeyh Hâmid-i Velî'nin dergâhında diz çöktü.

Şeyh ona 'Bayram' adını verdi; zira iki hakikat sevdalısının buluşması o gün kâinatta en büyük bayram idi.

Fasıl II: Kayseri'den Şam'a Mânevî Sefer

Somuncu Baba müridi Hacı Bayrâm'ı yanına alarak Halep ve Şam'a gitti. Orada İbnü'l-Arabî mektebinin kudsî izlerini ve büyük ariflerin kabirlerini ziyaret ettiler.

Şam'da çetin riyâzetler ve erbaînler geçiren Hacı Bayrâm; aklın sınırlarını aşarak bizzat kalbî müşahede ve keşf makamına yükseldi.

Fasıl III: Hac Farizası ve Kâbe-i Muazzama'daki İntisap

İki büyük kutup birlikte Mekke-i Mükerreme'ye giderek hac farizasını eda ettiler. Kâbe'nin mültezeminde ve Ravza-i Mutahhara'da edilen dualarla Hacı Bayrâm'ın hilâfet nûru mühürlendi.

Hac dönüşünde Somuncu Baba onu Ankara'ya irşad vazifesiyle halife tayin etti ve: 'Git oğul! Ankara'da tevhid çırasını yak!' buyurdu.

Fasıl IV: Ankara Ziraat ve İmece Mektebi (Fütüvvet Ruhu)

Hacı Bayrâm-ı Velî, mürşidi Somuncu Baba'dan aldığı hizmet ve üretim dersiyle Ankara'da benzersiz bir tasavvuf modeli kurdu: Dervişler sadece tekkede oturup tesbih çekmediler; tarlada buğday ektiler, imece usulüyle ekin biçtiler ve kazançlarını fakir fukaraya dağıttılar.

Bu ziraat ve fütüvvet nizamı, Osmanlı Devleti'nin Fetret Devri'nden çıkıp yeniden cihan devleti olmasının mânevî harcı oldu.

Fasıl V: Akşemseddin'in Yetişmesi: Mürşidden Halifeye Zincir

Somuncu Baba'nın Hacı Bayrâm'a aktardığı o kudsî nûr; Hacı Bayrâm'dan da Fâtih'in mürşidi Akşemseddin hazretlerine intikal etti.

Böylelikle Somuncu Baba'nın fırınında mayalanan irfan hamuru, İstanbul'un fethini doğuran muazzam bir cihan medeniyetine dönüştü.

Fasıl VI: Hilâfetnâme ve Sırrın Emaneti

Somuncu Baba'nın Hacı Bayrâm'a verdiği hilâfetnâme; kuru bir kâğıt parçası değil, Arş'ın nurlarıyla mühürlenmiş melekûtî bir tasarruf belgesiydi.

Bu emanet sayesinde Bayramiyye tarikatı asırlarca Anadolu'nun kalbinde tevhid bayrağını dalgalandırdı.

Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: Mürşide Tam Teslimiyetin Bereketi

Bir medrese müderrisini zamanın kutbu haline getiren sır; mürşidinin önünde gassâl elindeki meyyit gibi teslim olması ve benliğini hiçe saymasıdır. Hacı Bayrâm-ı Velî, Somuncu Baba'nın fırınında eriyerek ebedî diriliğe kavuşmuştur.

Sihravemen Hilâfet Sırrı Külliyatı; mürid ile mürşid arasındaki bu nurlu bağı irfan talebelerine aktarır.