F
Fasıl I: el-Yevâkît ve'l-Cevâhir'in Doğuşu ve Hedefi
İmam Abdülvehhâb eş-Şa'rânî'nin en hacimli ve ilmî derinliği en yüksek kelâm-tasavvuf şaheseri el-Yevâkît ve'l-Cevâhir fî Beyâni Akāidi'l-Ekâbir (Büyüklerin Akidelerinin Açıklanmasında Yâkutlar ve Cevherler) adını taşır.
Eserin yazılış gayesi; tasavvuf büyüklerinin (bilhassa Cüneyd-i Bağdâdî, Sehl b. Abdillâh et-Tüsterî, İmam Gazâlî, Abdülkâdir Geylânî ve İbnü'l-Arabî) akidelerinin Ehl-i Sünnet ve'l-Cemâat (Eş'arî ve Mâtürîdî) akidesiyle bütünüyle mutabık olduğunu ispat etmek, fukahâ ile mutasavvıflar arasındaki yapay uçurumu ortadan kaldırmaktır.
Fasıl II: Tenzîh ve Teşbîh Mîzânı: 'Leyse Kemislihî Şey'' Sırrı
Şa'rânî, Şûrâ Sûresi 11. âyetini ('O'nun benzeri hiçbir şey yoktur; O her şeyi işiten, her şeyi görendir') eksen alarak ilâhî zât ve sıfatları tahlil eder. Sırf tenzih yapan kimse Cenâb-ı Hakk'ı âlemden tamamen tecrit edip muattıla (inkârcı) durumuna düşebilir; sırf teşbih yapan ise müşebbihe ve mücessime (cisimleştiren) sapıklığına kayar.
Hakiki kâmil arif; 'Leyse kemislihî şey'' ile mutlak tenzih ederken, 'Ve hüve's-Semîu'l-Basîr' ile Cenâb-ı Hakk'ın esmâ ve sıfatlarını kâinatta müşahede eden kimsedir.
Fasıl III: Nübüvvet ve Velâyet Mukayesesi: Şer'î Hudutlar
Eserde felsefecilerin ve bâtınîlerin velâyeti nübüvvetin üstüne çıkarma hezeyanları kökten çürütülür. İmam Şa'rânî açıkça tescil eder:
'En büyük velînin derecesi, en küçük bir nebînin derecesine dahi asla ulaşamaz!' Peygamber teşri' (şeriat koyma) makamındadır ve mâsumdur; velî ise peygambere tâbi olma makamındadır ve mahfuzdur (korunmuştur fakat günahsızlık iddiasında bulunamaz).
Fasıl IV: Âlem-i Berzah, Kabir Halleri ve Ruhların Tasarrufu
el-Yevâkît kabir hayatını ve ölüm ötesi menzilleri bir bir resmeder. Mü'minlerin ruhlarının kabirdeki tecellîleri, velîlerin ve şehitlerin bedenlerinin çürümemesi sırrı, ruhların berzahta birbirleriyle mülâkat yapması ve dünyadaki dirilere dua ile imdat etmesi hakikatleri hadis ve keşif delilleriyle tescil edilir.
Fasıl V: Kıyâmet Alâmetleri, Mehdî (a.s.) ve Nüzûl-i Îsâ (a.s.)
Şa'rânî, âhir zaman hadislerini ve büyük ariflerin gaybî müşahedelerini nakleder: Âhir zamanda Hazret-i Mehdî'nin zuhûru, Deccâl fitnesinin dehşeti, Hazret-i Îsâ'nın (a.s.) gökten nüzûlü ve Şeriat-ı Muhammediyye ile hükmetmesi gibi hakikatler tafsilatla işlenir.
Ariflerin keşifleri bu Nebevî haberleri teyit eden nûrânî şahitler olarak takdim edilir.
Fasıl VI: Cennet, Cehennem ve Rü'yetullâh (Cemâl-i İlâhî)
Eserin eskatolojik bölümlerinde cennet ehlinin Cenâb-ı Hakk'ı hiçbir cihet, mekân ve keyfiyet olmaksızın dolunayı görür gibi görecekleri (Rü'yetullâh) akîdesi ispat edilir. Bu temaşa, cennet nimetlerinin en büyüğü ve ariflerin ezelî hasretinin vuslatıdır.
Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: Akıl, Nakil ve Keşfin Mutlak Ahengi
İmam Şa'rânî'nin el-Yevâkît ile tesis ettiği muazzam denge; selîm aklın, sahîh naklin ve sâdık keşfin asla birbiriyle çelişmeyeceği hakikatidir. Çelişki gibi görünen her husus, anlayışın sığlığından veya cehaletten kaynaklanır.
Sihravemen Külliyatı; Ehl-i Sünnet akidesini tasavvufun derin idrakiyle tahkim eden bu şaheseri kütüphanesine katmıştır.
Fasıl I: el-Yevâkît ve'l-Cevâhir'in Doğuşu ve Hedefi
İmam Abdülvehhâb eş-Şa'rânî'nin en hacimli ve ilmî derinliği en yüksek kelâm-tasavvuf şaheseri el-Yevâkît ve'l-Cevâhir fî Beyâni Akāidi'l-Ekâbir (Büyüklerin Akidelerinin Açıklanmasında Yâkutlar ve Cevherler) adını taşır.
Eserin yazılış gayesi; tasavvuf büyüklerinin (bilhassa Cüneyd-i Bağdâdî, Sehl b. Abdillâh et-Tüsterî, İmam Gazâlî, Abdülkâdir Geylânî ve İbnü'l-Arabî) akidelerinin Ehl-i Sünnet ve'l-Cemâat (Eş'arî ve Mâtürîdî) akidesiyle bütünüyle mutabık olduğunu ispat etmek, fukahâ ile mutasavvıflar arasındaki yapay uçurumu ortadan kaldırmaktır.
Fasıl II: Tenzîh ve Teşbîh Mîzânı: 'Leyse Kemislihî Şey'' Sırrı
Şa'rânî, Şûrâ Sûresi 11. âyetini ('O'nun benzeri hiçbir şey yoktur; O her şeyi işiten, her şeyi görendir') eksen alarak ilâhî zât ve sıfatları tahlil eder. Sırf tenzih yapan kimse Cenâb-ı Hakk'ı âlemden tamamen tecrit edip muattıla (inkârcı) durumuna düşebilir; sırf teşbih yapan ise müşebbihe ve mücessime (cisimleştiren) sapıklığına kayar.
Hakiki kâmil arif; 'Leyse kemislihî şey'' ile mutlak tenzih ederken, 'Ve hüve's-Semîu'l-Basîr' ile Cenâb-ı Hakk'ın esmâ ve sıfatlarını kâinatta müşahede eden kimsedir.
Fasıl III: Nübüvvet ve Velâyet Mukayesesi: Şer'î Hudutlar
Eserde felsefecilerin ve bâtınîlerin velâyeti nübüvvetin üstüne çıkarma hezeyanları kökten çürütülür. İmam Şa'rânî açıkça tescil eder:
'En büyük velînin derecesi, en küçük bir nebînin derecesine dahi asla ulaşamaz!' Peygamber teşri' (şeriat koyma) makamındadır ve mâsumdur; velî ise peygambere tâbi olma makamındadır ve mahfuzdur (korunmuştur fakat günahsızlık iddiasında bulunamaz).
Fasıl IV: Âlem-i Berzah, Kabir Halleri ve Ruhların Tasarrufu
el-Yevâkît kabir hayatını ve ölüm ötesi menzilleri bir bir resmeder. Mü'minlerin ruhlarının kabirdeki tecellîleri, velîlerin ve şehitlerin bedenlerinin çürümemesi sırrı, ruhların berzahta birbirleriyle mülâkat yapması ve dünyadaki dirilere dua ile imdat etmesi hakikatleri hadis ve keşif delilleriyle tescil edilir.
Fasıl V: Kıyâmet Alâmetleri, Mehdî (a.s.) ve Nüzûl-i Îsâ (a.s.)
Şa'rânî, âhir zaman hadislerini ve büyük ariflerin gaybî müşahedelerini nakleder: Âhir zamanda Hazret-i Mehdî'nin zuhûru, Deccâl fitnesinin dehşeti, Hazret-i Îsâ'nın (a.s.) gökten nüzûlü ve Şeriat-ı Muhammediyye ile hükmetmesi gibi hakikatler tafsilatla işlenir.
Ariflerin keşifleri bu Nebevî haberleri teyit eden nûrânî şahitler olarak takdim edilir.
Fasıl VI: Cennet, Cehennem ve Rü'yetullâh (Cemâl-i İlâhî)
Eserin eskatolojik bölümlerinde cennet ehlinin Cenâb-ı Hakk'ı hiçbir cihet, mekân ve keyfiyet olmaksızın dolunayı görür gibi görecekleri (Rü'yetullâh) akîdesi ispat edilir. Bu temaşa, cennet nimetlerinin en büyüğü ve ariflerin ezelî hasretinin vuslatıdır.
Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: Akıl, Nakil ve Keşfin Mutlak Ahengi
İmam Şa'rânî'nin el-Yevâkît ile tesis ettiği muazzam denge; selîm aklın, sahîh naklin ve sâdık keşfin asla birbiriyle çelişmeyeceği hakikatidir. Çelişki gibi görünen her husus, anlayışın sığlığından veya cehaletten kaynaklanır.
Sihravemen Külliyatı; Ehl-i Sünnet akidesini tasavvufun derin idrakiyle tahkim eden bu şaheseri kütüphanesine katmıştır.