İmam Şâfiî'nin Hayatı, İlim Seferleri, Şahsiyeti ve Mısır'da Vefatı
Fasıl I: Gazze'de Doğuşu, Kureyşî Nesebi ve Mekke'de Yetim Büyümesi
Ebû Abdillâh Muhammed b. İdrîs b. el-Abbâs eş-Şâfiî el-Hâşimî el-Kuraşî, hicrî 150 (m. 767) senesinde Filistin'in Gazze şehrinde dünyaya geldi (aynı yıl İmam Ebû Hanîfe vefât etmiştir). Nesebi Peygamberimiz'in dedesi Abdümenâf'ta birleşir. Babasını bebekken kaybeden Şâfiî, annesi tarafından asil soyunun zayi olmaması için Mekke'ye getirildi ve Kâbe avlusunda yetim olarak büyüdü.
Fasıl II: Hüzeyl Kabilesinde Dil ve Şiir Tahsili: Arapçayı En Fasih Konuşan İmam
Şâfiî henüz küçük yaşta Kur'an'ı hıfzetti. Ardından çöl Araplarının en fasih kabilesi olan Hüzeyl kabilesine katılarak on yıl çölde yaşadı; onların şiirlerini, lügatlerini ve ok atma sanatını öğrendi. Asrının en fasih Arapça konuşan hatibi haline geldi; dilciler onun sözlerini şiir gibi hüccet kabul etti.
Fasıl III: Medine'ye Gidişi ve İmam Mâlik'in Muvatta'ını Ezberden Okuma Menkıbesi
On üç yaşlarında İmam Mâlik'in Muvatta'ını birkaç günde ezberledi. Medine'ye gidip İmam Mâlik'in huzuruna çıktı ve kitabı ezberden okudu. İmam Mâlik onun zekâsına ve kırâatine hayran kalarak 'Ey oğul! Allah senin kalbine bir nur koymuştur; sakın onu günah karanlığıyla söndürme!' buyurdu.
Fasıl IV: Yemen Vazifesi, Bağdat'a Götürülüşü ve İmam Muhammed b. Hasan ile Münazaraları
Yemen'de kadılık vazifesinde bulundu; iftiraya uğrayarak zincire vurulup Halife Hârûnürreşîd'in huzuruna Bağdat'a götürüldü. Fesahati ve ilmiyle beraat etti. Bağdat'ta Hanefî mezhebinin reisi İmam Muhammed b. Hasan eş-Şeybânî ile ilmî münazaralarda bulundu ve onun kitaplarını istinsah etti.
Fasıl V: 'Nâsıru's-Sünne' (Sünnetin Zafer Bayrağı) Olarak Şöhret Bulması
Bağdat ve Hicaz'da ders halkaları kurdu; fıkıh usûlünü inşa ederek sünneti bid'atçilere karşı müdafaa etti. Bütün İslâm coğrafyasında sünnetin en büyük kalkanı olarak tanındı.
Fasıl VI: Hicrî 204'te Mısır'da Vefatı, Mukattam Dağı Eteğindeki Türbesi
Hicrî 199'da Mısır'a hicret etti; burada el-Ümm ve yeni usûlünü imlâ etti. Hicrî 204 senesi Receb ayının son Cuma gecesi (m. 820) elli dört yaşında Mısır'da dâr-ı bekāya irtihal etti. Kahire'de Mukattam dağı eteğindeki Karâfe kabristanına defnedildi. Türbesi asırlardır feyiz ve ziyaret merkezidir.
Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: İslâm Fıkhına Yön Veren Ebedî Bir Hukuk ve Hikmet Dehâsı
İmam Şâfiî; zekâsı, usûlü, edebiyatı, zühdü ve adaletiyle İslâm medeniyetinin kurucu kutuplarından biridir. O'nun mirası, akıl ile nakli kusursuz bir ahenkle birleştiren ebedî bir fıkıh ve takvâ mektebidir.
Sıkça Sorulan Sorular ve Mütalaalar
Bu risalede İmam Şâfiî'nin hangi temel eserleri ve metodolojisi esas alınmıştır?
er-Risâle, el-Ümm, Dîvân-ı Şâfiî, İhtilâfü'l-Hadîs, Cimâ'u'l-İlm ve Ahkâmü'l-Kur'ân şaheserleri esas alınmıştır.
İmam Şâfiî'nin İslâm ilimler tarihindeki en büyük kurucu inkılâbı nedir?
İslâm tarihinde fıkıh usûlü ilmini ilk kez er-Risâle ile sistemleştirmesi ve Kur'an ile Sünnet'in teşrî' bütünlüğünü tesis etmesidir.
İmam Şâfiî'nin Dîvân'ında ve hayatında zühd ile fıkıh dengesi nasıl kurulmuştur?
Fıkhî ictihadı zâhirin adalet terazisi, Dîvân'ındaki hikmet ve teheccüd ibadetini ise kalbin bâtınî nûru kılarak ilim ile takvâyı mezcetmiştir.