Mefâtîhu'l-Gayb: Gaybın Anahtarları ve Kur'ân Âyetlerinin Bâtınî İncileri

Fasıl I: Mefâtîhu'l-Gayb'ın Telif Mantığı ve Kur'an Vizyonu

Molla Sadrâ sadece bir filozof değil; aynı zamanda ömrünü Kur'ân tefsirine vakfetmiş büyük bir müfessirdir. Onun *Mefâtîhu'l-Gayb* (Gaybın Anahtarları) eseri; En'âm Sûresi 59. âyetindeki 'Gaybın anahtarları O'nun katındadır, onları ancak O bilir' beyanından mülhemdir.

Sadrâ bu eserinde Kur'ân tefsirinin kuru lügat ve nahiv tartışmalarından ibaret olmadığını; âyetlerin melekût âlemindeki asıllarını keşfetme sanatı olduğunu gösterir.

Fasıl II: Zâhir, Bâtın, Hadd ve Matla': Dört Te'vîl Mertebesi

Peygamber Efendimiz'in (s.a.v.) 'Kur'an'ın bir zâhiri, bir bâtını, bir haddi ve bir matla'ı vardır' hadisini şerh eden Sadrâ;

Zâhirin avâma, bâtının sâliklere, haddin ariflere, matla'ın ise peygamber ve kutuplara hitap ettiğini açıklar. Bâtınî mânâ zâhiri iptal etmez; bilakis zâhirin rûhudur.

Fasıl III: Vahyin İniş Aşamaları: Levh-i Mahfûz'dan Kalb-i Nebevî'ye

Vahyin Arş-ı A'zam'dan Cebrail vasıtasıyla Resûlullah'ın (s.a.v.) kalbine nüzûlü; bir ışık huzmesinin prizmadan geçerek yedi renge ayrılmasına benzer.

Kelimeler ve harfler, melekûtî hakikatlerin beşer lisanındaki tecellî libaslarıdır.

Fasıl IV: Fâtiha ve Âyetü'l-Kürsî'nin Arşî Esrârı

Sadrâ Mefâtîh'te Fâtiha'nın yedi âyetini varlığın yedi kozmik tabakasıyla; Âyetü'l-Kürsî'yi ise Zât, Sıfât ve Ef'âl dairesiyle tefsir eder.

Her bir âyet kalpteki bir manevî letâifi uyandıran ilâhî bir şifredir.

Fasıl V: Nûr Sûresi 35. Âyetinin Sadrâ Usûlü İşrâkî Tefsiri

'Allâhu nûru's-semâvâti ve'l-ard' âyetindeki kandil (mişkât), sırça fanus (zücâce) ve nurlu ağaç (şecere-i mübâreke) remizleri; insanın duyusal, hayalî, aklî ve kudsî ruh mertebeleri olarak te'vîl edilir.

Fasıl VI: Âlemü'l-Emr ve Âlemü'l-Halk Ayrımı

Kâinat iki ana kısımdır: Zaman ve mekâna bağlı olan 'Âlem-i Halk' ile; zamansız, mekânsız ve 'Kün' (Ol) emriyle kaim olan 'Âlem-i Emr'. Ruh âlem-i emrdendir; beden ise âlem-i halktandır.

Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: Kur'an ile İttihad Eden Ruh

Kur'an okuyan mü'min, âyetleri dışarıdan bir metin gibi değil; kendi kalbine o anda nâzil oluyormuş gibi okumalıdır. O vakit kul ile Kur'an tek bir nûr halinde birleşir.

Sihravemen Tefsir Külliyatı; gayb anahtarlarını Kur'an âşıklarına emanet eder.