El-Vâridâtü'l-Kalbiyye: Kalbe Doğan İlâhî İlhâmlar ve Şüphelerin İptali

Fasıl I: Kahak Halveti ve Vâridâtın Doğuşu

Molla Sadrâ İsfahan ve Şîrâz'daki medrese ulemâsının kıskançlık ve baskılarından bunalınca, her şeyi geride bırakarak Kum yakınlarındaki Kahak köyüne çekildi. Burada tam on beş yıl halvet, riyâzet, ibadet ve murakabe ile meşgul oldu.

İşte *el-Vâridâtü'l-Kalbiyye* (Kalbe Doğan İlâhî İlhâmlar); bu uzun halvet gecelerinde kalbine ilka edilen melekûtî keşiflerin ve sükûnet nûrlarının kaydıdır.

Fasıl II: Zihnin Kurguları ile Kalbin Vâridâtlarının Tefriki

Sadrâ kalbe gelen düşünceleri (havâtır) dörde ayırır: Rahmânî, Melekî, Nefsânî ve Şeytânî.

Rahmânî vâridât; kalbe girdiği anda derin bir huzur, sekînet ve Allah korkusu bırakır; asla şüphe ve kibir doğurmaz. Şeytânî vesveseler ise acelecilik, korku ve günaha meyil getirir.

Fasıl III: Şüpheleri Kökünden Kazıyan Sekînet Nûru

Kitap sayfalarında mantık kıyaslarıyla çözülemeyen birçok çetin şüphe; halvette kalbe doğan tek bir nûr şulesiyle kökünden yok olur.

Yakîn, delillerin çokluğundan değil, kalbin tasfiyesinden doğar.

Fasıl IV: İlâhî Aşk (Işk-ı Hakîkî) ve Kâinatın Muhabbet Mayası

Sadrâ kâinatın var oluş sebebini ilâhî aşka bağlar. 'Ben gizli bir hazine idim, bilinmek istedim (sevdim) ve mahlûkātı yarattım' kudsî hadisinin şerhinde;

Bütün atomların, yıldızların ve varlıkların birbirine aşk cazibesiyle bağlı olduğunu açıklar.

Fasıl V: Şer Problemi ve İlâhî Adaletin Nizamı

Kötülük ve şer müstakil bir varlık mıdır? Sadrâ şerrin 'Ademî' (yokluk kaynaklı) olduğunu ispatlar. Körlük gözün yokluğu, cehalet ilmin yokluğu, kötülük ise hayrın eksikliğidir.

Varlık sırf hayırdır; kâinattaki genel nizam kusursuz bir adalet ve rahmet dengesi üzeredir.

Fasıl VI: Velîlerin Mânevî Tasarrufları ve Kerâmet Hakikati

Nefsini tamamen arındırıp iradesini Hakk'ın iradesine teslim eden velîlerin; maddedeki cevherî harekete melekûtî nûrlarıyla müdahale edebilecekleri (kerâmet ve tayy-i mekân) felsefî olarak izah edilir.

Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: Kalbin Arş-ı Rahmân Oluşu

Hadis-i şerifte buyrulduğu gibi: 'Yere ve göğe sığmadım, ancak mü'min kulumun kalbine sığdım.' Vâridât-ı kalbiyye, insanın kendi kalbini ilâhî bir tecellîgâh kılma çilesidir.

Sihravemen Vâridât Külliyatı; kalbin derinliklerindeki nûr kapılarını aralamaktadır.