Mektûbât-ı Rabbânî: 536 Mektubun İrfan ve Şeriat Mîzânı

Fasıl I: Mektûbât'ın Zuhûru ve İslâm Coğrafyasındaki Yankısı

İkinci bin yılın müceddidi (Müceddid-i Elf-i Sânî) İmâm-ı Rabbânî Şeyh Ahmed Fârûkî es-Serhendî (k.s. / 1564-1624); Ekber Şah'ın 'Dîn-i İlâhî' fitnesiyle İslâm akîdesini tahrif etmeye çalıştığı Hindistan'da, Kur'ân ve Sünnet bayrağını en yüksek burca diken ulu bir kutuptur.

Onun talebelerine, âlimlere, sûfîlere, vezirlere ve devrin hükümdarlarına hitaben yazdığı 536 mektuptan müteşekkil üç ciltlik *Mektûbât-ı Şerîf* eseri; İslâm tasavvufunun hem en ince mânevî sırlarını hem de en tavizsiz fıkhî ölçülerini meczeden emsalsiz bir şaheserdir.

Bu mektuplar kuru birer nasihatname değil; kalplerin pasını silen, akılları şek ve şüpheden arındıran melekûtî reçetelerdir.

Fasıl II: Üç Cildin Tematik Mimarisi: Dürrü'l-Ma'rifet

Mektûbât üç ana mecmûadan teşekkül eder:

• 1. Cilt (Dürrü'l-Ma'rifet - 313 Mektup): 313 Ashâb-ı Bedir ve Resullerin sayısına denk mektuptan oluşur. Seyr-i sülûk, letâiflerin tasfiyesi ve fena makamları işlenir.
• 2. Cilt (Nûru'l-Halâik - 99 Mektup): Esmâ-i Hüsnâ adedince 99 mektuptur. Tevhidin incelikleri, kaza ve kader sırrı ve melekûtî tecellîler tahlil edilir.
• 3. Cilt (Ma'rifetü'l-Hakâyık - 124 Mektup): 124 bin peygamberin sayısına tevafuk eden 124 mektuptur. Ahkâm-ı şer'iyye, velâyet dereceleri ve cemâlî tecellîlerle nihayete erer.

Fasıl III: Devlet Ricaline Yazılan Islahat Mektupları

İmâm-ı Rabbânî yalnızca tekkede zikirle meşgul olan bir derviş değil; ümmetin istikbalini dert edinen bir aksiyon insanıdır. Sadrazam Han-ı Hânân Abdürrahîm Han, Han-ı Âzam ve nihayet Sultan Cihangir'e yazdığı mektuplarla saraydaki İslâm dışı âdetleri lağvettirmiştir.

'Padişah can gibidir; tebaa ise beden. Can sıhhatli olursa beden de sıhhat bulur' düsturuyla yönetici sınıfı ıslah etmiş ve İslâm'ın izzetini muhafaza etmiştir.

Fasıl IV: Ehl-i Sünnet Omurgası ve Bid'at Fırkalarına Reddiyeler

Mektûbât'ın en mühim rüknü, Ehl-i Sünnet ve'l-Cemaat akîdesine sımsıkı bağlılıktır. Sünnetin zıddı olan bid'at-i hasene ve bid'at-i seyyie ayrımını reddederek: 'Her bid'at bir sünneti kaldırır; bid'atlerin tamamı karanlıktır' demiştir.

Felsefecilerin akla tapınmasını, bâtınîlerin şeriatı iptal etmesini ve mutezilenin saptırıcı te'villerini çürütmüştür.

Fasıl V: Gvalior Kalesi Zindanı ve Sabır İmtihanı

Sultan Cihangir'in huzurunda secde etmeyi reddettiği için Gvalior Kalesi'nde zindana atılan İmâm-ı Rabbânî; zindanı bir halvetgâha ve mektebe dönüştürmüş, binlerce gayrimüslimin ve mahkûmun hidayetine vesile olmuştur.

Padişah hatasını anlayıp kendisini serbest bırakmış, elini öperek ordunun mânevî rehberi tayin etmiştir.

Fasıl VI: Farsça İrfan Dili ve Üslûp Zarafeti

Mektûbât'ın dili aslen klasik Farsça'dır. İmamın kalemi şer'î hassasiyette bir fakih kadar kesin ve tavizsiz; tasavvufî vecd ve muhabbette ise bir bülbül kadar coşkun ve yanıktır.

Hâce Bâkî-Billâh hazretlerine yazdığı mektuplardaki edep, mürid-mürşid rabıtasının tarihteki en muazzam numunesidir.

Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: İki Cihanın Saadet Fermanı

Mektûbât-ı Rabbânî; asırları aşıp gelen bir hidayet meşalesidir. Kim o mektupları ihlasla okursa, kalbinde sünnet-i seniyyeye karşı derin bir muhabbet ve mâsivâdan tam bir soğuma hisseder.

Sihravemen Rabbânî Külliyatı; bu muazzam mirası en kâmil tahkik ve şerhlerle sâliklere takdim eder.