Fasıl I: Seyyidü'l-Âyât ve Ar

Fasıl I: Dâiretü'l-Vücûd: Varlığın Kozmik Çemberi

Azîzüddîn Nesefî'nin metafizik zirvesi olan *Zübdetü'l-Hakāik* (Hakikatlerin Özü); varlığın başlangıcı ve sonunu geometrik bir daire (Dâiretü'l-Vücûd) olarak modeller.

Dairenin başlangıç noktası Gayb-ı Mutlak'tan zuhura çıkan ilk tecellîdir; dairenin tamamlanıp başladığı noktaya döndüğü yer ise İnsân-ı Kâmil'in kalbidir.

Fasıl II: Nüzûl Kavsi: Gaybden Maddenin Kesafetine İniş

Nüzûl (iniş) kavsi; lâtif olandan kesif olana doğru gerçekleşen kozmik basamaklardır:

  1. Akl-ı Evvel (İlk Akıl) ve Küllî Ruh.
  2. Felekler ve yıldızlar melekûtu.
  3. Dört unsur (Anâsır-ı Erba'a: Ateş, Hava, Su, Toprak).
  4. Mevâlîd-i Selâse (Üç Doğum: Madenler, Bitkiler, Hayvanlar).

Bu iniş, ilâhî nûrun maddenin en yoğun noktası olan toprağa kadar nüzûlüdür.

Fasıl III: Urûc Kavsi: Maddeden Melekûta Ruhanî Yükseliş

Toprağa inen varlık kıvılcımı, orada mahpus kalmaz; tekâmül ederek Urûc (yükseliş) kavsine geçer:

Maden bitkiye, bitki hayvana, hayvan ise insana doğru bir arınma zinciriyle yükselir. İnsan bu urûcun zirve noktasıdır; onda madde yeniden rûha dönüşür.

Fasıl IV: Vücûd-ı Mutlak ve A'yân-ı Sâbite Sırrı

Nesefî, İbnü'l-Arabî ve Sadreddîn Konevî çizgisinde Vücûd-ı Mutlak'ı şerh eder: Hakiki varlık tektir; mevcudat ise o Varlık'ın tecellî aynalarıdır.

Eşyanın ezelî hakikatleri (A'yân-ı Sâbite), ilâhî ilim dairesinde sabit olup varlık kokusunu henüz koklamamış nûrânî kodlardır.

Fasıl V: Cevher ve Arazın Ontolojik Dengesi

Nesefî Meşşâî filozofların cevher-araz teorisini tasavvufî keşifle yeniden yorumlar. Âlem her an yaratılmakta (Halk-ı Cedîd) ve her an yok olmaktadır.

Cenâb-ı Hakk'ın tecellîsi bir an bile kesilse bütün kâinat anında mutlak yokluğa yuvarlanır.

Fasıl VI: Küllî İrade ve Cüz'î İrade Uyumu

İnsanın iradesi, ilâhî Küllî İrade'nin bir tecellîsidir. Sâlik nefsânî arzularından vazgeçip iradesini Hakk'ın iradesine teslim ettiğinde, 'Attığın zaman sen atmadın, lâkin Allah attı' (Enfâl 17) sırrına mazhar olur.

Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: Daireyi Kemâle Erdirmek

Zübdetü'l-Hakāik; varoluşun gizemli çemberini tamamlayıp insanı ebedî vuslata çağıran muazzam bir akıl ve keşif anıtıdır.

Sihravemen Varlık Dairesi Külliyatı; kâinatın derin matematiğini ariflerin gözüyle sunar.