Kitâbü'l-Birr ve's-Sıla: Kardeşlik Hukuku, Merhamet ve İslâm Muâşereti
Fasıl I: Birr (İyilik) Kavramının Hakikati: 'İyilik Güzel Ahlâktır' Düsturu
Sahîh-i Müslim'in Kitâbü'l-Birr ve's-Sıla ve'l-Âdâb bölümü, İslâm ahlâk felsefesinin en veciz ifadesini sunar. Nevvâs b. Sem'ân'dan rivayet edilen hadiste Efendimiz (s.a.v.) buyurur: 'Birr (iyilik), güzel ahlâktan ibarettir. Günah ise kalbini tırmalayan ve insanların görmesinden hoşlanmadığın şeydir.' Bu hadis, vicdanı ve kalbi ahlâkın hassas miyarı kılar.
Fasıl II: Anne ve Babaya İhsan: Cihaddan Önce Gelen Rızâ Kapısı
Ebû Hüreyre'den gelen meşhur rivayet: Bir adam gelip 'İnsanlar içinde iyi davranmama en layık kimdir?' diye sordu. Efendimiz 'Annendir' buyurdu. 'Sonra kimdir?' dedi, 'Annendir' buyurdu. 'Sonra kimdir?' dedi, 'Annendir' buyurdu. Dördüncüsünde 'Babandır' buyurdu. Anne hakkının üç kat önde tutulması, analık şefkatinin ilâhî rahmete en yakın tecellî oluşundandır.
Fasıl III: Müminlerin Birbirine Karşı Vücudun Organları Gibi Tek Yürek Oluşu
Nu'mân b. Beşîr'den rivayet edilen nebevî teşbih: 'Müminler birbirlerini sevmede, birbirlerine merhamet ve şefkat göstermede tek bir vücut gibidirler. Vücudun bir uzvu hastalandığında diğer uzuvlar uykusuzluk ve ateşle ona ortak olur.' Bu kardeşlik şuuru, İslâm ümmetinin harcıdır.
Fasıl IV: Kardeşine Üç Günden Fazla Küs Kalmanın Yasaklığı ve Barışma Fazileti
Bir Müslümanın din kardeşine üç günden fazla küs durmasının haram kılındığı; karşılaştıklarında ilk selâmı verenin Allah katında en hayırlı olduğu fermanı. Küs duranın amellerinin pazartesi ve perşembe günleri ilâhî huzura arz edilmeyip tehir edilmesi tehlikesi.
Fasıl V: Gıybet, Haset, Zan ve Tecessüs: Kalp Kardeşliğini Zehirleyen Günahlar
Resûlullah'ın (s.a.v.) 'Birbirinize haset etmeyiniz, birbirinize buğzetmeyiniz, birbirinizin ayıplarını araştırmayınız, birbirinizin aleyhine fiyat artırmayınız ve ey Allah'ın kulları kardeş olunuz!' emri. Müslüman Müslümanın kardeşidir; ona zulmetmez, onu yardımsız bırakmaz ve onu hakir görmez.
Fasıl VI: Yerdekilere Merhamet Etmek: 'Siz Merhamet Edin ki Göktekiler de Merhamet Etsin'
Merhamet etmeyene merhamet olunmaz ilkesi. Aç bir köpeğe ayakkabısıyla kuyuya inip su içiren günahkâr bir kadının bağışlanması; buna mukabil bir kediyi hapsedip açlıktan öldüren kadının cehenneme sürüklenmesi menkıbeleri.
Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: Şefkat ve Hilm ile Bezenmiş Kâmil Mümin Modeli
Kitâbü'l-Birr; dini sadece şeklî ibadetlerden ibaret görmeyip insan ilişkilerinde nezaket, af, hilm ve merhametle taçlandıran nebevî muâşeret nizamıdır. Müslim bu bâblarla, dervişin ahlâkını nebevî potada eritmiştir.
Sıkça Sorulan Sorular ve Mütalaalar
Bu risalede İmam Müslim'in hangi temel eserleri ve metodolojisi esas alınmıştır?
Sahîh-i Müslim (el-Müsnedü's-Sahîh), Mukaddimetü Müslim, Kitâbü't-Temyîz ve Horasan hadis mektebinin muteber rivayetleri esas alınmıştır.
İmam Müslim'in Sahîh'indeki rivayet tertibini diğer eserlerden ayıran en mühim hususiyet nedir?
Bir hadisin bütün isnad tariklerini ve metin lafızlarını tek bir bâb altında parçalamaksızın bir araya toplama dehasıdır.
İmam Müslim'in eserlerinde zühd, kalp incelikleri ve ahlâk nasıl temerküz eder?
Kitâbü'z-Zühd, Kitâbü'l-Birr ve's-Sıla ve Kitâbü'z-Zikr bâblarıyla dünyanın fâniliğini, nefis tezkiyesini ve nebevî ihsan ahlâkını nasslarla vazetmiştir.