İmam Müslim'in Hayatı, İlim Seferleri, Buhârî ile Buluşması ve Vefatı
Fasıl I: Doğumu, Ailesi ve İlk Hadis Tahsili: Çocukluktan Başlayan İlim Aşkı
Ebü'l-Hüseyn Müslim b. el-Haccâc b. Müslim el-Kuşeyrî en-Nîsâbûrî, hicrî 204 veya 206 (m. 821) senesinde Nişabur'da doğdu. İlk hadis derslerini henüz on iki yaşlarındayken memleketinde almaya başladı. Genç yaşta hıfzını ve temel İslâmî ilimleri tamamlayarak ömrünü sünnet-i seniyyenin hizmetine vakfetti.
Fasıl II: Hicaz, Irak, Suriye ve Mısır Rıhleleri: Yüzlerce Âlimden Rivayet Toplama
Hadis toplamak gayesiyle defalarca ilim yolculuğuna (rıhle) çıktı. Mekke, Medine, Kûfe, Basra, Bağdat, Dımaşk ve Mısır'ı ziyaret etti. Bağdat'a son seyahati hicrî 259 senesinde gerçekleşti. Karşılaştığı her güvenilir râvinin hadislerini bizzat semâ' ve kırâat yoluyla kaydetti.
Fasıl III: İmam Buhârî ile Tarihî Buluşması: 'Ey Muhaddislerin Efendisi, İzin Ver Ayaklarını Öpeyim!'
İmam Buhârî Nişabur'a geldiğinde Müslim onun meclisine mülazemet etti ve hocasına emsalsiz bir hürmet gösterdi. Bir gün bir hadis münazarasında Buhârî'nin getirdiği dakik bir illeti dinleyince ayağa kalkıp Buhârî'nin alnından öptü ve şöyle haykırdı: 'Bırak da ayaklarını öpeyim ey hocaların hocası, muhaddislerin efendisi ve hadis illetlerinin tabibi!' Bu sahne, iki dev imam arasındaki ihlas ve tevâzûnun zirvesidir.
Fasıl IV: Mihne Devrinde Buhârî'ye Vefası: Zühriyâtî'yi Terk Edip Hocasını Savunması
Nişabur'da Muhammed b. Yahyâ ez-Zühlî ile Buhârî arasında 'lafz' meselesi sebebiyle fitne çıktığında, herkes Buhârî'den uzaklaşırken Müslim hocasının yanında durdu. Zühlî'nin meclisinden kalkarak kendisinden yazdığı bütün hadis defterlerini bir hamala yükletip Zühlî'nin evine geri gönderdi. Bu vefa ve hakkaniyet tavrı, Müslim'in ahlâkî büyüklüğünün ebedî şahididir.
Fasıl V: İbadet Hayatı, Cömertliği, İlimdeki Vakar ve Tevâzûsu
Müslim güzel yüzlü, temiz giyimli, vakar sahibi ve son derece cömert bir zâttı. İbadetlerinde dâimî huşû içindeydi. Gecelerini hadis mütalaası ve teheccüdle geçirir, gündüzleri talebelerine ders verirdi. Kimsenin aleyhinde konuşmaz, ilmi nefis mücadelesiyle yoğururdu.
Fasıl VI: Hicrî 261'de Nişabur Nasrâbâd'da Vefatı ve Geride Bıraktığı Ölümsüz Miras
İmam Müslim, hicrî 261 senesi Receb ayında (m. 875) elli yedi yaşında Nişabur'un Nasrâbâd mahallesindeki evinde vefat etti ve oraya defnedildi. Vefat sebebi dahi ilim aşkının bir cilvesidir; meclisinde sorulan bir hadisi araştırırken sabaha kadar süren tetkikat esnasında Hakk'a yürümüştür.
Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: Sahîheyn'in İki Zirvesinden Biri Olarak Müslim'in Ebedî Şerefi
İmam Müslim; arkasında bıraktığı Sahîh, Mukaddime ve Temyîz şaheserleriyle İslâm dünyasının ikinci büyük hadis rehberi olmuştur. O'nun açtığı sahih sünnet çığırı, kıyamete kadar müminlerin amel ve irfan ufkunu aydınlatmaya devam edecektir.
Sıkça Sorulan Sorular ve Mütalaalar
Bu risalede İmam Müslim'in hangi temel eserleri ve metodolojisi esas alınmıştır?
Sahîh-i Müslim (el-Müsnedü's-Sahîh), Mukaddimetü Müslim, Kitâbü't-Temyîz ve Horasan hadis mektebinin muteber rivayetleri esas alınmıştır.
İmam Müslim'in Sahîh'indeki rivayet tertibini diğer eserlerden ayıran en mühim hususiyet nedir?
Bir hadisin bütün isnad tariklerini ve metin lafızlarını tek bir bâb altında parçalamaksızın bir araya toplama dehasıdır.
İmam Müslim'in eserlerinde zühd, kalp incelikleri ve ahlâk nasıl temerküz eder?
Kitâbü'z-Zühd, Kitâbü'l-Birr ve's-Sıla ve Kitâbü'z-Zikr bâblarıyla dünyanın fâniliğini, nefis tezkiyesini ve nebevî ihsan ahlâkını nasslarla vazetmiştir.