Fîhi Mâ Fîh: Kalp Sohbetleri, İnsanın Asıl Cevheri ve Mânevî Nasihatler

Fasıl I: Fîhi Mâ Fîh Nedir? 'Ne Varsa İçindedir' Sırrı

Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî'nin en meşhur mensur (düz yazı) eseri olan *Fîhi Mâ Fîh* (İçindeki İçindedir / Ne Varsa Ondadır); Hazret-i Pîr'in medresede, evinde ve dost meclislerinde yaptığı 71 ayrı sohbetin talebeleri tarafından kayda geçirilmesiyle oluşmuştur.

Eserin ismi, Arap şairi İbnü'l-Arabî'nin veya Hallâc-ı Mansûr'un bir mısraından mülhemdir: İnsan küçük bir kâinattır ve kâinatta ne varsa insanın kalbinde mündemiçtir.

Fasıl II: İnsanın Dünyaya Geliş Gayesi: Tek Bir Vazife

Mevlânâ Fîhi Mâ Fîh'te muhteşem bir temsil getirir: Bir padişah bir elçiyi başka bir memlekete tek bir mühim mektubu teslim etmesi için gönderse; elçi orada yüzlerce saray inşa etse, ticaret yapsa fakat o mektubu vermeyi unutsa, padişahın nazarında vazifesini yapmış sayılır mı?

İnsanın da bu dünyaya gelmesinde tek bir asıl vazifesi vardır: Rabbini bilmek ve O'na kulluk etmek. Binlerce sanat ve ticaret öğrense bile bu asıl vazifeyi unutan kimse hüsrandadır.

Fasıl III: Selçuklu Hükümdarları ve Muînüddin Pervâne'ye Hitaplar

Eserde Selçuklu veziri Muînüddin Pervâne başta olmak üzere dönemin devlet adamlarıyla yapılan konuşmalar yer alır. Mevlânâ vezire: 'Sen Moğollarla savaşıyorsun, hayır hasenat yapıyorsun; bunlar güzeldir fakat kalbini Hakk'a bağlamadıkça bedenî ameller kuru bir yorgunluktan ibaret kalır' ikazında bulunmuştur.

Fasıl IV: Namazın ve İbadetlerin Bâtınî Ruhaniyeti

Mevlânâ şeklî ibadetin ötesine geçer: 'Namaz sadece eğilip kalkmak değildir; namaz kalbin Hakk'ın huzurunda daimî kıyamda olmasıdır.' Rükû ve secdeler, kalbin kibrini kırmak için konulmuş melekûtî kalıplardır.

Fasıl V: Kötülük Problemi ve Dikenin Gülle Dengesi

Fîhi Mâ Fîh'te kâinattaki zıtlıkların hikmeti izah edilir: Diken olmasa gülün kıymeti bilinmez; karanlık olmasa ışık fark edilmez. Küfür ve günahlar, ilâhî rahmet ve mağfiretin tecellî etmesi için birer zemin kılınmıştır.

Fasıl VI: Müridlik Âdâbı ve Hakiki Dostluk

Mevlânâ mü'minlerin birbirine ayna olduğunu hatırlatır: 'Kardeşinde bir kusur görürsen bil ki o kusur senin kendi gözündeki çöpün yansımasıdır.' Hakiki dost, dostunun kusurunu örten ve onu Allah'a yaklaştırandır.

Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: Kalbin Derinliklerine Seyahat

Fîhi Mâ Fîh; dış dünyada aranan saadet ve huzurun aslında insanın kendi kalbinde saklı olduğunu haykıran ebedî bir rehberdir.

Sihravemen Fîhi Mâ Fîh Külliyatı; Mevlânâ'nın samimi ve berrak sohbet meclislerini günümüz sâliklerine taşır.