Murakabe ve Nefis Muhasebesi: 'Kendinizi Hesaba Çekiniz' Sırrı

Fasıl I: Murakabe Nedir? Allah'ın Gözetiminde Olma Şuuru

Ebû Tâlib el-Mekkî'ye göre tasavvuf yolunun en büyük koruma zırhı 'Murakabe'dir. Murakabe; Cenâb-ı Hakk'ın 'Ve kânallâhu alâ külli şey'in rakîbâ' (Allah her şeyi hakkıyla gözetleyendir) âyet-i kerîmesine yakînen iman ederek;

Kulun her an, her nefeste, gizlide ve açıkta Rabbinin kendisini gördüğünü, kalbinden geçen en gizli vesveseleri dahi bildiğini idrak edip o tecellînin huzurunda edeple beklemesidir.

Bu şuur, Cibrîl hadisinde beyan buyrulan 'İhsân' makamıdır: 'Allah'ı görüyormuş gibi O'na kulluk etmendir; zira sen O'nu görmesen de O seni görmektedir.'

Fasıl II: 'Hâsibû Enfüseküm': Hesaba Çekilmeden Önce Hesaba Çekilmek

Hz. Ömer'in (r.a.) meşhur hutbesi: 'Hesaba çekilmeden önce kendinizi hesaba çekiniz; en büyük arz gününe hazırlanınız; zira dünyada kendini hesaba çekenin ahiretteki hesabı pek hafif olacaktır.'

Mekkî hazretleri sâlike her akşam yatağına girmeden önce günün 24 saatini saniye saniye gözden geçirmesini, günahları için istiğfar, taatleri için şükretmesini emreder.

Fasıl III: Kalp Kapısında Nöbet Tutmak (Havâtır Kontrolü)

Mekkî kalbi dört kapısı olan bir saraya benzetir. Bu kapılardan içeriye sürekli düşünceler (havâtır) girmek ister. Bu havâtır dörde ayrılır:

• Hâtır-ı Rahmânî: Doğrudan Allah'tan gelen, hayra ve ihlasa sevk eden nûrânî ilham.
• Hâtır-ı Melekî: Meleklerin fısıldadığı, taat ve iyiliğe teşvik eden düşünce.
• Hâtır-ı Nefsânî (Hevâ): Nefsin şehvetlerine ve tembelliğe çağıran dürtü.
• Hâtır-ı Şeytânî (Vesvese): Şüpheye, kibre, günaha ve ümitsizliğe sürükleyen zehir.

Sâlik kalp kapısında uyanık bir nöbetçi gibi beklemeli; nefsânî ve şeytânî havâtırı daha içeri girmeden zikir kılıcıyla kovmalıdır.

Fasıl IV: Müşârete, Murâkabe, Muhâsebe ve Muâkabe Döngüsü

Mekkî nefs terbiyesinde dört kademeli bir otokontrol mekanizması vaz'eder:

1. Müşârete (Şart Koşma): Sabahleyin nefse günah işlememesi ve ibadette tembellik etmemesi için şart koşmak.
2. Murâkabe (Gözetleme): Gün boyunca nefsin bu şartlara uyup uymadığını teyakkuzla izlemek.
3. Muhâsebe (Hesaplaşma): Akşamleyin nefsi hesaba çekip kâr ve zarar bilançosunu çıkarmak.
4. Muâkabe (Cezalandırma): Hata yapan nefsi nafile oruç, sadaka veya nefsin sevmediği mubah mahrumiyetlerle cezalandırıp terbiye etmek.

Fasıl V: Dâimî Huzur Hâli: Gaflet Uykusunu Yırtmak

Âriflerin murakabesi belirli saatlerle sınırlı değildir. Onlar çarşıda alışveriş yaparken, insanlarla sohbet ederken dahi kalpleri Arş'ın gölgesinde secde halindedir.

Gaflet anı, şeytanın kalbe ok fırlattığı savunmasız andır. Murakabe ise sâlikin göğsüne takılmış melekûtî bir çelik yelektir.

Fasıl VI: Kalp Aynasında Tecellî Eden Gayb Levhaları

Murakabede sebat eden sâlikin basiret gözü açılır. Mekkî hazretleri bildirir ki, kalp mâsivâ gürültüsünden arındığında melekût âleminin fısıltılarını duymaya ve Levh-i Mahfûz'un nurlarını temaşa etmeye başlar.

Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: 'O Sizinle Beraberdir'

Hadîd Sûresi 4. âyet-i kerîmesinde buyrulduğu gibi: 'Nerede olursanız olun O sizinle beraberdir.' Murakabenin nihai meyvesi; kulun bu ilâhî beraberliği (Ma'iyyet) bir an bile aklından çıkarmayacak bir aşk ve hayâ ile yaşamasıdır.

Sihravemen Murakabe Külliyatı; gönülleri bu uyanıklık ve huzur iklimine taşımayı gaye edinir.