Tevekkül ve Rızâ Mektebi: 'Mevlâ Görelim Neyler, Neylerse Güzel Eyler'

Fasıl I: Tevfîznâme'nin Doğuşu ve Mânevî Tesellî Gücü

İbrâhîm Hakkı Erzurûmî'nin İslâm tasavvuf edebiyatına armağan ettiği en tesirli şiir şüphesiz *Tevfîznâme* (İşi Allah'a Havale Etme Kasidesi)'dir.

'Hak şerleri hayreyler / Zannetme ki gayreyler / Ârif anı seyreyler / Mevlâ görelim neyler / Neylerse güzel eyler...' mısralarıyla başlayan bu şaheser; asırlardır keder, hastalık, iftira ve musibet altında ezilen milyonlarca mü'minin kalbine inşirâh ve huzur aşılamıştır.

Fasıl II: 'Tevfîz' Nedir? İşi Mutlak Sahibine Bırakmak

'Tevfîz'; kulun kendi cüz'î aklını ve tedbirini zorbalıkla dayatmayı bırakıp, her işin nihai sonucunu her şeyi en mükemmel bilen ve yöneten Cenâb-ı Hakk'ın sonsuz hikmetine teslim etmesidir.

Mü'min sebeplere sarılır, çalışır ve tedbirini alır; fakat neticeyi Allah'a havale eder. Çünkü kulun hayır zannettiğinde şer, şer zannettiğinde ise nice hayırlar gizlidir (Bakara Sûresi, 216).

Fasıl III: 'Hak Şerleri Hayreyler': Şerrin İzafîliği

İslâm itikadında mutlak şer yoktur. Görünüşte acı, keder ve felaket gibi duran hadiseler; ya günahların kefareti, ya manevî derecelerin yükselmesi ya da insanı daha büyük bir felaketten koruyan ilâhî bir ameliyattır.

Zehirli bir ilacın hastayı iyileştirmesi veya cerrahın neşterle yarayı kesip hayat kurtarması gibi; kaderin neşteri de kulu ebedî saadete hazırlar.

Fasıl IV: Sabır, Rızâ ve Teslimiyet Mertebeleri

Musibet karşısında kulun üç hali vardır:

• Sabır: Acıya ve kedere katlanıp feryat ve isyan etmemek (Avâmın derecesi).
• Rızâ: Başına gelen acıyı ilâhî sevgiliden gelen bir hediye bilip kalben memnun olmak (Havâssın derecesi).
• Tevfîz ve Şükür: Acıyı hissetmeyecek derecede Hakk'ın tecellîsine hayran olmak (Ehassu'l-Havâssın derecesi).

Fasıl V: 'Sen Adli Bırakma Hiç, Cürmi Yıkacak O Gec': İlâhî Adalet

Tevfîznâme'nin mühim bir beyti de adalete sarılmayı emreder. Kul zâlime beddua etmekle veya intikam hırsıyla kendi kalbini zehirlememelidir.

Zâlimin zulmü yanına kâr kalmaz; ilâhî adalet terazisi şaşmaz. Kul adalet ve merhamet dairesinde kaldığı sürece Cenâb-ı Hak onun intikamını bizzat alır.

Fasıl VI: Vesvese, Kaygı ve Gelecek Korkusunun İlâcı

Modern çağın en amansız hastalığı olan anksiyete, panik ve gelecek endişesinin en kesin mânevî ilâcı Tevfîznâme zikridir.

'Deme şu niçin şöyle / Yerincedir ol öyle / Bak sonuna sabreyle / Mevlâ görelim neyler / Neylerse güzel eyler!' diyerek kalbini Rabbe yaslayan insan, çelikten bir huzur kalesine girer.

Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: Sükûnet-i Kalbiyye

İbrâhîm Hakkı Erzurûmî'nin bu mektebi; insanı telaşın, öfkenin ve ümitsizliğin prangalarından azad edip iki cihanda rızâ makamına ulaştırır.

Sihravemen Tevfîz Külliyatı; bu ölümsüz hikmet kasidesini ruhlara şifâ olarak sunar.