İmam Mâlik'in Hadis ve Sünnete Hürmeti: Mescid-i Nebevî'de Edeb ve İrfan
Fasıl I: Mescid-i Nebevî Meclisleri: Abdest, Gusül, Güzel Koku ve Vakar
İmam Mâlik b. Enes, Resûlullah'ın (s.a.v.) hadis-i şeriflerine ve mübarek sünnetine gösterdiği hürmet ve tazim ile İslâm tarihinde eşi benzeri görülmemiş bir edeb zirvesidir. Evinden çıkıp Mescid-i Nebevî'de hadis dersi vermeye gideceği zaman mutlaka gusleder veya abdest tazeler, en güzel elbiselerini giyer, güzel kokular sürünür, sarığını sarar ve büyük bir huşû ile meclisine otururdu. Kendisine: 'Ey Ebû Abdillâh! Neden bu kadar hazırlanıyorsunuz?' diye sorulduğunda: 'Ben Resûlullah'ın (s.a.v.) hadisine hürmet ve tazim göstermek istiyorum' buyururdu.
Fasıl II: Medine-i Münevvere Toprağında Hayvana Binmeme Edep ve İnceliği
İmam Mâlik, hayatı boyunca Medine-i Münevvere sınırları içerisinde hiçbir ata, katıra veya deveye binmemiştir. Yaşlanıp yürümekte zorlandığı demlerde dahi bu edebini terk etmemiştir. Sebebi sorulduğunda gözleri yaşararak şu kudsî cevabı vermiştir: 'Resûlullah'ın (s.a.v.) mübarek cesed-i pâkinin medfun bulunduğu bir toprağı hayvanımın nallarıyla çiğnemekten Allah Teâlâ'ya karşı hayâ ederim!'
Fasıl III: Akrep Soktuğu Halde Hadisi Kesmeme Menkıbesi: Abdullah b. Mübârek'in Şahitliği
Büyük muhaddis ve mücahid Abdullah b. Mübârek şöyle anlatır: 'İmam Mâlik'in ders meclisindeydim. Resûlullah'tan (s.a.v.) hadis rivayet ediyordu. O esnada bir akrep İmam Mâlik'i tam on altı defa soktu. Rengi sararıp soluyor, yüzü acıdan şekil değiştiriyordu; fakat Resûlullah'ın hadisini yarıda kesip meclisi bozmadı. Ders bitip cemaat dağılınca yanına vardım: 'Ey Ebû Abdillâh! Bugün sende garip bir hal gördüm' dedim. Cevaben: 'Evet, akrep beni defalarca soktu; sabrettim, çünkü Resûlullah'ın hadisine hürmetsizlik etmek istemedim' buyurdu.'
Fasıl IV: Ayakta ve Yolda Hadis Rivayetini Men Etme Hassasiyeti
İmam Mâlik, sokakta yürürken veya ayakta dururken kendisine bir hadis sorulduğunda asla cevap vermezdi. Kendisine: 'Neden cevap vermediniz?' diyenlere: 'Ben Resûlullah'ın (s.a.v.) hadisini ayaküstü, aceleyle ve edebe aykırı bir vaziyette rivayet etmekten hayâ ederim' derdi. Hadis ancak vakar, sükûnet ve hürmet meclisinde okunurdu.
Fasıl V: 'Bilmiyorum' (Lâ Edrî) Demenin Fazileti: İlmin Yarısı Bilmiyorum Demektir
İmam Mâlik'in edep ve takvâsının en mühim göstergesi, fetva vermekten duyduğu derin haşyettir. Uzak beldelerden aylar süren yolculukla gelip kendisine kırk sekiz fıkhî mesele soran bir kimseye, otuz iki meselede açıkça 'Lâ edrî' (Bilmiyorum) cevabını vermiştir. Soran kimse hayretle: 'Ben falan beldeden geldim, insanlara ne diyeceğim?' deyince, İmam Mâlik: 'Onlara Mâlik bilmiyorum dedi dersin!' buyurmuştur. 'Âlimin kalkanı bilmiyorum demektir; o kalkanı düşürürse helâk olur' sözü onun ilim ahlâkıdır.
Fasıl VI: Hakikate ve Sünnete Muhalif Her Sözü Reddetme Prensibi
İmam Mâlik Mescid-i Nebevî'de Peygamber Efendimiz'in (s.a.v.) kabr-i şerîfini göstererek asırlar boyu her ilim talebesine meş'ale olan şu tarihi sözü söylemiştir: 'Şu kabirde yatan zât (s.a.v.) müstesna, herkesin sözü alınabilir de terk edilebilir de! Ancak O'nun sözü asla terk edilemez!'
Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: Hadis İlmini Aşka ve Hürmete Dönüştüren Nebevî Muhabbet
İmam Mâlik; hadisi kuru bir nakil değil, Fahr-i Kâinat Efendimiz'in (s.a.v.) nurlu nefesi olarak idrak eden bir muhabbet sultanıdır. O'nun meclisinde hadis dinleyenler, sanki Resûlullah'ın (s.a.v.) huzurundaymış gibi bir mehabet, sekînet ve vecd hissederlerdi.
Sıkça Sorulan Sorular ve Mütalaalar
Bu risalede İmam Mâlik'in hangi temel eserleri ve metodolojisi esas alınmıştır?
el-Muvatta', el-Müdevvenetü'l-Kübrâ, Amel-i Ehl-i Medîne, Maslahat-ı Mürsele ve Sedd-i Zerâi' usûlleri esas alınmıştır.
İmam Mâlik'in İslâm fıkıh tarihindeki kurucu vasfı ve unvanı nedir?
'İmâmü Dâri'l-Hicre' (Hicret Yurdunun İmamı) olarak anılan İmam Mâlik, hadis ile fıkhı ilk cem eden ve yaşayan sünneti sistemleştiren büyük müctehiddir.
İmam Mâlik'in Resûlullah'a (s.a.v.) ve sünnete hürmet ahlâkı nasıldır?
Abdest alıp güzel koku sürünmeden hadis rivayet etmemiş, Medine sınırlarında bineğe binmemiş ve 'Resûlullah müstesna herkesin sözü reddedilebilir' hakikatini haykırmıştır.