el-Müdevvene ve Mâlikî İctihad Külliyatı: Sahnûn ve İbnü'l-Kāsım Tedvini
Fasıl I: el-Müdevvene'nin Doğuşu: Esed b. el-Furât'ın Esediyye'sinden Sahnûn'a
Mâlikî mezhebinin amelî fıkıh ve fürû sahasındaki en büyük ve kurucu külliyatı el-Müdevvenetü'l-Kübrâ'dır. Bu eserin temeli, büyük İslâm kumandanı ve fakihi Esed b. el-Furât'ın Irak'a gidip İmam Muhammed b. Hasan eş-Şeybânî'den fıkıh tahsil ettikten sonra Medine'ye dönerek İmam Mâlik'in en seçkin talebesi Abdurrahman b. el-Kāsım'a bu meseleleri sormasıyla (el-Esediyye) atılmıştır. Daha sonra Kuzey Afrika'nın büyük fakihi Sahnûn (Abdüsselâm b. Saîd et-Tenûhî) bu metni İbnü'l-Kāsım'ın huzurunda yeniden gözden geçirip tahkik ederek el-Müdevvene haline getirmiştir.
Fasıl II: İbnü'l-Kāsım: İmam Mâlik'in En Sadık ve En Derin Fıkıh Talebesi
Abdurrahman b. el-Kāsım el-Utekī (v. 191 / 806), İmam Mâlik'in meclisinde yirmi yıl boyunca diz çökmüş, onun fıkhî metodolojisini, fetvalarını ve takvâsını en derin şekilde kavramış talebesidir. İmam Mâlik onun hakkında: 'İbnü'l-Kāsım içi fıkıhla dolu bir kaptır' buyurmuştur. el-Müdevvene, bütünüyle İbnü'l-Kāsım'ın İmam Mâlik'ten rivayet ettiği yahut onun usûlüne göre istinbât ettiği fıkhî hükümleri ihtiva eder.
Fasıl III: Sahnûn'un İlmî Himmeti: Kayrevan'dan Mısır'a ve Mağrib'e İlim Köprüsü
Kayrevan kādısı Ebû Saîd Sahnûn, el-Müdevvene'yi tertip ve tasnif ederek Mâlikî fıkhının ebedî anıtı haline getirmiştir. İbnü'l-Kāsım ile aylarca süren ilmî müzakereler neticesinde şüpheli meseleleri ayıklamış, Muvatta' hadisleriyle hükümleri teyit etmiş ve eseri İslâm fıkhının şaheseri olarak ümmete hediye etmiştir.
Fasıl IV: Fürû-i Fıkıh Yapısı: İbadet, Muâmelât, Ahvâl-i Şahsiyye ve Ukūbât
el-Müdevvene, fıkhın bütün amelî meselelerini soru-cevap ve meseleci (kazuistik) metotla ele alır: Taharet hükümleri, namazın rükünleri ve mekruhları, zekât nisapları, hac menâsiki, alışveriş akitleri, şüf'a, icâre, şirketler, nikâh, talâk, nafaka, kısas ve hadler. Her mesele İmam Mâlik'in görüşü veya İbnü'l-Kāsım'ın tahriciyle çözüme kavuşturulur.
Fasıl V: Mâlikî Mezhebinin Dört Temel Kaynağı (el-Kütübü'l-Erbaa) İçindeki Yeri
Mâlikî mezhebinde fetva ve hüküm vermede esas alınan dört kurucu kaynak metin (el-Kütübü'l-Erbaa veya Ümmehât) şunlardır: 1. el-Müdevvene (Sahnûn / İbnü'l-Kāsım), 2. el-Vâdıha (İbn Habîb), 3. el-Utbiyye (Muhammed el-Utbî), 4. el-Mevvâziyye (Muhammed b. el-Mevvâz). Bu dört ana eser arasında el-Müdevvene tartışmasız şekilde mezhebin 'Kur'an'dan sonra en birinci fıkıh esası' kabul edilmiştir.
Fasıl VI: Endülüs ve Mağrib Medreselerinde el-Müdevvene Tedrisatı
Endülüs Emevî Devleti ve Kuzey Afrika İslâm devletlerinde kadılık ve fetva makamına tayin edilecek kimselerin el-Müdevvene'yi ezberlemiş veya eksiksiz kavramış olması şart koşulmuştur. Asırlar boyunca Kayrevan, Kurtuba, Fas ve Timbuktu medreselerinde nesiller boyu fakihler bu metin üzerinden yetişmiştir.
Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: Sahâbe Amelini Hukuk Nizâmına Dönüştüren Şaheser
el-Müdevvene; Medine-i Münevvere'de başlayan kutlu nebevî yürüyüşün, Mısır ve Kuzey Afrika üzerinden bütün Mağrib ve Endülüs'e yayılan adalet nizamıdır. İmam Mâlik'in nefesi ve talebelerinin sadakatiyle yoğrulan bu eser, İslâm medeniyetinin fıkıh ufkunu taçlandırmıştır.
Sıkça Sorulan Sorular ve Mütalaalar
Bu risalede İmam Mâlik'in hangi temel eserleri ve metodolojisi esas alınmıştır?
el-Muvatta', el-Müdevvenetü'l-Kübrâ, Amel-i Ehl-i Medîne, Maslahat-ı Mürsele ve Sedd-i Zerâi' usûlleri esas alınmıştır.
İmam Mâlik'in İslâm fıkıh tarihindeki kurucu vasfı ve unvanı nedir?
'İmâmü Dâri'l-Hicre' (Hicret Yurdunun İmamı) olarak anılan İmam Mâlik, hadis ile fıkhı ilk cem eden ve yaşayan sünneti sistemleştiren büyük müctehiddir.
İmam Mâlik'in Resûlullah'a (s.a.v.) ve sünnete hürmet ahlâkı nasıldır?
Abdest alıp güzel koku sürünmeden hadis rivayet etmemiş, Medine sınırlarında bineğe binmemiş ve 'Resûlullah müstesna herkesin sözü reddedilebilir' hakikatini haykırmıştır.