Fasıl I: Sayıların ve Hendesenin Metafiziği: Vefk İlminin Doğuşu ve Kozmik Denge

İslâm medeniyetinde riyaziye (matematik), hendese (geometri) ve tasavvuf metafiziğinin en hayret verici kesişim noktasını 'Vefk İlmi' (İlm-i Evfâk) teşkil eder. Lügatte 'uyum, denge, muvafakat ve eşitlik' manasına gelen vefk; sayıların veya harflerin kare şeklindeki bölünmüş hanelere öyle bir nizamla yerleştirilmesidir ki tablonun hangi yönünden bakılırsa bakılsın (satırlar, sütunlar ve köşegenler) toplam sayı daima birbirine eşit çıkar.

İslâm âlimlerine göre bu eşitlik ve denge, kâinattaki 'Mîzân' (ilâhî ölçü) hakikatinin hendesî bir aynasıdır. Cenâb-ı Hak kâinattaki her şeyi bir ölçü ve adaletle yaratmıştır. Vefk, bu ilahî adaletin ve dengenin matematiksel bir modelidir. Dengesiz hiçbir şey kâinatta varlığını sürdüremez; vefkteki sayısal ahenk ise zihni, ruhu ve eşyayı ilahî nizamla rezonansa sokar.

İmam Gazâlî, İbn Sînâ, İbnü'l-Arabî ve Ahmed el-Bûnî gibi devasa allâmeler vefk ilmini sadece bir tılsım vasıtası değil; varlığın matematiksel sırlarını keşfetmeye yarayan mukaddes bir hendese dalı olarak kabul etmişlerdir.

Fasıl II: 3x3 Müselles (Üçlü Vefk): İmam Gazâlî'nin Mührü ve 'Budûh' (بدوح) Esrârı

Vefklerin anası ve en kadimi, dokuz haneden müteşekkil olan 3x3 'Müselles' (üçlü vefk) tablosudur. İslâm dünyasında bu vefk ekseriyetle 'İmam Gazâlî Vefki' veya 'Hâtem-i Gazâlî' adıyla meşhur olmuştur; zira İmam Gazâlî 'el-Munkız' ve 'el-Evfâk' eserlerinde bu vefkin doğumları kolaylaştırmadaki ve şifa bahşetmedeki harikulade tesirlerini bizzat tecrübeleriyle kaydetmiştir.

Müselles vefkin köşe hanelerinde yer alan 2, 4, 6, 8 çift sayıları Arap alfabesindeki harf karşılıklarıyla (Bâ, Dâl, Vâv, Hâ) 'B-D-V-H' yani 'Budûh' (بدوح) lafzını meydana getirir. Havas ilminde 'Budûh', mektupların ve emanetlerin selametle yerine ulaşmasını, sevenlerin kavuşmasını ve muhabbetin teshirini temin eden sırrî bir ism-i ruhanî kabul edilmiştir.

Müselles vefkin tabii yerleşiminde merkez haneye 5 sayısı oturur; köşegenler, satırlar ve sütunlar istisnasız 15 sayısını verir. 15 sayısı ise İbrânîce ve kadim dillerde 'Yâ-Hû' (İlâhî Zât) lafzının sayısal şifresidir. Müselles, üçlü varlık mertebesinin (Ruh, Nefis, Cisim) kâmil dengesidir.

Fasıl III: 4x4 Murabba (Dörtlü Vefk): Dört Unsur, Dört Melek ve Kusursuz Adalet Matrisi

Havas ilminde en çok tatbik edilen ve enerjetik dengesi en sağlam kabul edilen vefk türü, on altı haneden oluşan 4x4 'Murabba' (dörtlü vefk) matrisidir. Murabba vefk; kâinatın dört ana direğini (Cebrâîl, Mîkâîl, İsrâfîl, Azrâîl) ve dört temel unsuru (Ateş, Hava, Su, Toprak) temsil eder.

Murabba vefkin tabii diziliminde 1'den 16'ya kadar olan sayılar öyle yerleştirilir ki her satır, her sütun ve iki köşegen toplamı 34 sayısına eşit olur. 34 sayısı ise kâinattaki zıt kutupların (celâl ve cemâl) mükemmel dengesidir.

Murabba vefk, hıfz (korunma), emniyet, düşmanı defetme, rızık ve bereket amellerinde kullanılır. Çünkü dört sayısı, Kâbe-i Muazzama'nın dört köşesi ve arşın dört ayağı ile irtibatlı olup mekânda sarsılmaz bir istikrar ve kale vazifesi görür.

Fasıl IV: 5x5 Muhammes ve Yüksek Mertebeli Vefkler: Celb, Heybet ve Ruhî Genişleme

Yirmi beş haneden müteşekkil olan 5x5 'Muhammes' (beşli vefk) tablosu, celb-i menfaat, heybet, celâdet ve padişahlar nezdinde hürmet görme amellerinde istimal edilen yüksek mertebeli bir vefktir. Merkezinde 13 sayısı oturur ve her hattın toplamı tabii halinde 65 sayısını verir (65 sayısı ise ebcedde 'Allâh' lafzının tutarıdır).

Muhammes vefk, insanın beş duyu organını, beş parmağını ve İslâm'ın beş temel rüknünü sembolize eder. Daha yüksek mertebeli vefkler olan 6x6 Müseddes, 7x7 Müsebba (yedi gezegen vefki), 8x8 Müsemmen ve 9x9 Mütessâ vefkleri; ancak havas ilminde rüsûh sahibi, çile ve riyazat ehli kâmil üstatlar tarafından tanzim edilebilir.

Vefkin mertebesi yükseldikçe içindeki hanelerin birbirine yaptığı açısal tesirler ve harf hâdimlerinin sayısı katlanarak artar; bu sebeple yüksek dereceli vefklerin çizimi muazzam bir riyaziye dikkati ve manevî taharet gerektirir.

Fasıl V: Matematiksel Tanzim Kaideleri: Miftah, Mağlak, Adl ve Kesir Düşme Sanatı

Bir âyetin veya esmânın ebced tutarı vefke dökülürken mutlak riayet edilmesi gereken şaşmaz kurallar vardır. Vefkin ilk girilen hanesine 'Miftâh' (anahtar), son hanesine 'Mağlak' (kilit), ortadaki denge hanesine ise 'Vesat' veya 'Adl' denir.

Vefk kurulurken önce istenen âyetin ebcedi hesaplanır. Bu sayıdan Müselles için 12, Murabba için 30, Muhammes için 60 (kaide sayıları) düşülür. Kalan sayı hane adedine (3, 4 veya 5) bölünür. Şayet sayı tam bölünüyorsa vefk 'tâm'dır; miftah hanesinden başlanarak her adımda birer artırılarak tablo doldurulur.

Şayet bölme neticesinde 1, 2 veya 3 gibi bir kesir (artık sayı) kalırsa, vefkin ahengini bozmamak için 'kesir hanesi' devreye girer. Örneğin Murabba vefkte artık 1 kalırsa 13. hanede, artık 2 kalırsa 9. hanede, artık 3 kalırsa 5. hanede bir yerine fazladan sayı eklenerek denge muhafaza edilir. Kesir kaidesine riayet edilmeyen bir vefk bâtıldır, hiçbir enerji üretemez.

Fasıl VI: Seyyare Saatleri, Tütsüler ve Madenler: Vefk Levhasını Aktifleştiren Unsurlar

Bir vefkin kâğıt üzerindeki kuru bir çizimden canlı bir manevî jeneratöre dönüşmesi; doğru zaman, doğru maden ve doğru niyet ile mümkündür. Vefk ameliyeleri mutlaka hedeflenen niyetin gezegen saatinde (eşref saat) yapılmalıdır.

Sevgi, muhabbet ve barış vefkleri Cuma günü Zühre (Venüs) saatinde bakır levha üzerine veya ceylan derisine; şan, şöhret, muvaffakiyet ve ticaret vefkleri Pazar günü Güneş (Şems) saatinde altın levhaya veya sarı ipeğe; hıfz ve düşmanı defetme vefkleri ise Salı günü Merih (Mars) saatinde demir levhaya kazınır.

Yazım esnasında havayı süflî tesirlerden temizleyen ve ulvî ruhanîleri celbeden öd, lüban, amber ve sandal gibi hoş kokulu tütsüler yakılır. Yazım bittikten sonra vefkin üzerine ilgili âyet veya esmâ zikredilerek 'nefes' edilir; böylece harflerin ruhu bedene bürünür.

Fasıl VII: Şer'î Ahlak, İhlas ve Tehlikeler: Bâtıl İstismarlara Karşı Ehl-i Sünnet İkâzı

Vefk ilmi, bıçak gibidir; ehil cerrahın elinde hayat kurtaran bir neşter, cahilin veya kötü niyetlinin elinde ise cinayet aletine dönüşür. İslâm ulemâsı, insanları ayırmak, haksız yere başkalarının iradesine tahakküm etmek veya haram kazanç sağlamak gayesiyle yapılan vefkleri kesin bir dille haram kılmış ve büyük günahlardan saymıştır.

Vefk, asla kaderi değiştirici veya Allah'ın iradesine ortak koşucu bir şirk vasıtası değildir; bilakis sebeplere sarılma dairesinde meşru bir duadır. İhlas, takvâ ve helal lokma olmadan çizilen vefklerin hiçbir faydası olmadığı gibi, ehil olmayanların rastgele çizdiği şekiller süflî varlıkların musallat olmasına kapı aralayabilir.

Sihravemen İlimler Akademisi Vefk ve Hendese Odası'nda serdedilen bu şerh; vefk ilminin matematiksel mimarisini hurafelerden, şarlatanlıklardan ve bâtıl büyülerden arındırarak; İslâm medeniyetinin saf hendese ve tefekkür mirası olarak ilim taliplerine takdim etmektedir.