Fasıl I: Sûre-i Tevhîd: Kur'ân'ın Üçte Birine Denk Olma Sırrı ve Zât-ı Bârî Tenzîhi
Fahr-i Âlem Efendimiz'in (s.a.v.) "Nefsim kudret elinde olan Allah'a yemin ederim ki, bu sure Kur'an'ın üçte birine denktir" buyurması, İhlâs-ı Şerîf'in varlık hiyerarşisindeki zâtî tecelli makamını beyan eder. Kur'ân-ı Kerîm üç ana mihver üzerine nâzil olmuştur: Ahkâm (emir ve nehiyler), Ahbâr (kıssalar ve ibretler) ve Tevhîd (Allah Teâlâ'nın zât, sıfât ve esmâsının tenzîhi). İhlâs Suresi, hiçbir beşerî veya dünyevî ahkâm yahut kıssaya temas etmeksizin, bütünüyle Zât-ı Zülcelâl'in saf tenzîhini terennüm ettiği için Kur'ân'ın tevhîd üçte birinin tam ve kâmil hülasasıdır.
Havas ve marifet ilminde İhlâs Suresi; 'el-Mukaşkışa' (hastalıkları ve nifakı kökünden kazıyan), 'el-Münecceziye' (vaat edilen melekûtî zaferleri tahakkuk ettiren) ve 'el-Mânia' (kabir ve cehennem azabını men eden) unvanlarıyla tebcil edilir. Bu surenin nüzûl sebebi; müşriklerin "Ey Muhammed, bize Rabbinin soyunu, nesebini anlat!" demeleri üzerine, Cenâb-ı Hakk'ın zamandan, mekândan, doğumdan ve doğurulmaktan münezzeh ezelî hüviyetini beyan buyurmasıdır.
İmam Fahrüddîn er-Râzî ve İmam el-Bûnî'ye göre İhlâs Suresi'ni ihlasla tilavet eden bir mümin; bütün mahlûkatın şirk ve tenzih zaaflarından arınır, zihnindeki putları yıkar ve 'Lâ ilâhe illallâh' kalesinin en muhkem burcuna sığınmış olur.
Fasıl II: "Allâhu's-Samed": Samediyyet İsminin Ontolojik Ağırlığı ve Varlık İhtiyacı
İhlâs Suresi'nin ikinci âyet-i celîlesi olan "Allâhu's-Samed" (ٱللَّهُ ٱلصَّمَدُ), İsm-i A'zam sırlarını ihtiva eden ve Kur'an'da sadece bu surede geçen emsalsiz bir zâtî esmâdır. Lugavî ve irfânî manasıyla 'es-Samed'; hiçbir şeye muhtaç olmayan, içi boşluksuz (som, eksiksiz, zevalsiz), her mevcudatın varlığını sürdürebilmek için zâtına, inayetine ve feyzine muhtaç olduğu yegâne Zât demektir.
Samed ismi celili, kâinattaki bütün yokluk, acziyet, açlık ve zaaf kapılarını kapatan bir zenginlik menbaıdır. Bir kul kalbinde Samed isminin nurunu hissettiğinde, mahlûktan bir şey beklemek zilletinden ebediyen kurtulur. Bu isim, Lâhût âleminin sarsılmaz kalesidir; melekût sakinleri rızıklarını ve bekâlarını Samediyyet tecellisinden alırlar.
Havas ilminde Samed isminin ebced-i kebîr değeri 134'tür. 134 sayısı; maddî ve mânevî darlıkların fethine, borçların selâmetle ödenmesine ve kulun kimseden medet ummaksızın yalnız Allah ile zenginleşmesine vesile olan bir iksir-i a'zamdır.
Fasıl III: Dört Âyetin Sayısal Hendesesi: 15 Kelime, 47 Harf ve 1002 Ebced Mizanı
İhlâs-ı Şerîf'in metin yapısı riyazî bir kusursuzlukla inşa edilmiştir:
- Âyet Sayısı: 4 (Dört büyük melek, dört anasır-ı erbaa ve dört kutup mizanı).
- Kelime Sayısı: 15 (1'den 5'e kadar olan sayıların toplamı; 3x3 Müselles vefkinin satır toplamı).
- Harf Sayısı: 47 (Besmelesiz mushaf hattıyla).
- Ebced-i Kebîr Yekûnu: Surenin 4 âyetinin harf değerleri toplandığında tam 1002 adedine ulaşılır.
1002 adedi, esrâr-ı hurûfta İsm-i A'zam'ın tecelli adedidir. 1002 sayısı, 1000 sayısı (Bin ihlâs sırrı) ile 2 sayısının (Ahad ve Samed cem'i) tevhid hendesesidir. İmam el-Bûnî Şemsü'l-Maârif'te; İhlâs Suresi'ni 1002 defa okuyan kimsenin hacet kapısının kilit tutmayacağını, göklerin ve yerin ruhanîlerinin o kimseye hürmetle muamele edeceğini açıklar.
Surenin ilk kelimesi olan 'Kul' (قل = 132) lafzı; Kâf (100) ve Lâm (30) harflerinden müteşekkil olup 'Muhammed' (132) ism-i şerifinin ebcedine tam denktir. Yani Cenâb-ı Hak tevhidi Resûlullah'ın lisanıyla insanlığa tebliğ buyurmuştur.
Fasıl IV: İhlâs Suresi'nin 3x3 Müselles ve 4x4 Murabba Vefk Tanzim Kaideleri
İhlâs Suresi'nin havâssında iki ana vefk tanzimi esastır: Zâtî nurları celbeden 3x3 Müselles vefk ile hıfz ve emân sağlayan 4x4 Murabba vefk.
Ahad (13) ve Samed (134) esmâlarının toplamı olan 147 adediyle hazırlanan 3x3 Müselles Vefk:
| ٥٠ | ٤٥ | ٥٢ |
| ٤٧ | ٤٩ | ٥١ |
| ٤٨ | ٥٣ | ٤٦ |
Her satır, sütun ve kutur toplamı tam 147 adedini verir. Bu vefk Cuma günü zeval vaktinde veya Pazar günü Güneş saatinde saf safran mürekkebiyle yazılıp boyunda veya göğüs üzerinde taşındığında; sâhibini vesvese, kalp sıkıntısı, haset ve düşmanlık şerrinden muhafaza eden zâtî bir kalkan olur.
Fasıl V: Bin (1000) İhlâs Riyazeti: Seyyid Abdülvâhid Melekût Hâdimi ve Tecelliler
Kadim havas yazmalarında İhlâs Suresi'nin riyazeti ve hâdimiyeti hususunda en meşhur tertip 'Bin İhlâs Riyazeti'dir. Bu ameliye, müminin dünya kelamından uzaklaşarak, helal taam ile nefsini terbiye edip her gün veya tek bir gecede 1000 defa İhlâs-ı Şerîf tilavet etmesidir.
İmam el-Bûnî'nin beyanına göre İhlâs Suresi'nin ulvî melekût seyyidi Seyyid Abdülvâhid (a.s.) ve Seyyid Abdüssamed (a.s.) isimli mukarreb meleklerdir. Bu mübârek hâdimler; ihlasla sureye sarılan kulun duâlarına amin der, gök kapılarında niyazların kabulüne vesile olur ve o kimseye manevî bir heybet ve basiret nuru bahşederler.
Arefe günü 1000 İhlâs okuma sünnet-i seniyyesi de bu melekûtî sırra dayanır. Efendimiz (s.a.v.), Arefe gününde 1000 İhlâs okuyan müminin günahlarının affedileceğini ve bütün meşru hacetlerinin kabul göreceğini müjdelemiştir.
Fasıl VI: Şirk, Vesvese ve Manevî Zehirlere Karşı Tevhid Dairesi ve Hıfz Kalkanı
İnsanoğlunun karşılaştığı en sinsi manevî marazlar; nefsin gizli şirki (riya, ucb, kendini beğenme), şeytanın akaid hususundaki vesveseleri ve zulmânî büyülerin zihne verdiği tahribattır. İhlâs Suresi, bu zehirlerin panzehiridir.
Yatağa girerken İhlâs, Felak ve Nâs surelerini okuyup avuç içine üfleyerek bütün bedeni meshetmek Nebevî bir zırhtır. Bu sünnete devam eden kimsenin aurası ve letaifleri ilahî nûr ile mühürlenir; gece boyunca hiçbir habis ruh yahut kâbus o kimseye yaklaşamaz.
Ağır bir vesveseye veya imtihana maruz kalan salik; günde 66 defa (Lafza-i Celâl adedince) veya 100 defa İhlâs Suresi'ni okuyarak kalbini 'Ahad' sırrına raptettiğinde, göğsündeki daralma ferahlığa, şüpheler ise yakînî imana inkılap eder.
Fasıl VII: İbnü'l-Arabî ve İmam Gazâlî Şerhinde İhlâs: Kesretten Vahdete Fenâ-Fillâh
Şeyh-i Ekber Muhyiddin İbnü'l-Arabî'ye göre İhlâs Suresi; kesret (çokluk) âleminde boğulan aklın, vahdet (birlik) sahiline çıkış fermanıdır. Kul "Kul hüvallâhu ehad" dediğinde kendi varlığını da yokluğa mahkûm eder; zira hakiki varlık yalnız O'dur. "Lem yelid ve lem yûled" hakikatiyle Cenâb-ı Hakk'ı zamansallıktan, sebeplere bağımlı olmaktan tenzih eder.
İmam Gazâlî Mişkâtü'l-Envâr'da şöyle buyurur: "İhlâs'ı hakkıyla idrak eden arifin gözünde kâinat bir seraptan ibarettir. O, her nereye baksa Hakk'ın Ahad ve Samed tecellisini görür. Böyle bir kimse için artık korku, hüzün ve yeis yoktur."
Sihravemen İlimler Akademisi Havâss ve Tevhid Odası'nda serdedilen bu külliyat; İhlâs Suresi'nin derin sayısal ve tefsirî sırlarını müminlerin kalbine bir itminan vesilesi olarak takdim etmektedir.