et-Tezkire fî Ahvâli'l-Mevtâ ve Umûri'l-Âhire: Ölüm, Berzah ve Kıyâmet Esrârı

İmâm Kurtubî'nin en çok okunan ve tesir bırakan muhalled eserlerinden biri olan et-Tezkire fî Ahvâli'l-Mevtâ ve Umûri'l-Âhire, insanın dünyadaki gaflet perdesini yırtıp ebediyet gerçeğiyle yüzleşmesini temin etmek maksadıyla yazılmıştır.

Müellif, ölümün bir yok oluş değil, fânî zindandan ebedî melekût sarayına açılan kudsî bir kapı olduğunu âyet ve hadislerin nûruyla ispat eder.

Eserde ölüm anının dehşeti, melekü'l-mevtin müminin ve facirin ruhunu alışındaki muazzam farklar ayrıntılı rivayetlerle nakledilir. Müminin ruhu su kabından damlayan bir damla su gibi latifçe çıkarken, kâfirin ruhu dikenli çalıdan çekilen yün gibi ızdırapla ayrılır.

Ruhların berzah âlemindeki mekânları, kabir suali ve kabir azabının haktır akidesi delillendirilir. Kabir, mümin için cennet bahçelerinden bir bahçe, fâsık için cehennem çukurlarından bir çukurdur.

Kurtubî, kıyâmet alâmetlerini fevkalâde bir tertiple ele alır: Mehdî'nin zuhuru, Deccâl fitnesi, Dabbetü'l-Arz, Ye'cûc ve Me'cûc akınları, Hz. Îsâ'nın nüzûlü ve güneşin batıdan doğuşu gibi semâvî işaretler sahih rivayetlerle şerhedilir.

İsrâfîl a.s.'ın Sûr'a birinci ve ikinci üfleyişi, dağların hallaç pamuğu gibi atılması, göklerin dürülmesi ve insanların çıplak ayakla, yalınayak Arasat meydanında toplanması tasvir edilir.

Amellerin zerrelerine kadar tartıldığı ilahî adalet terazisi (Mîzân), kıldan ince kılıçtan keskin Sırat köprüsü, Peygamber Efendimiz'in şefaat-ı uzmâsı ve ümmetine Kevser havzından su ikram edişi anlatılır.

et-Tezkire'nin nihâyeti, cennet ehlinin ebedî saâdeti ve en büyük ilahî mükâfat olan Cemâlullâh'ı perdesiz temâşâ etme bayramıyla mühürlenir. Kurtubî, bu eseriyle müminin kalbini dünya hırsından kurtarıp ahiret iştiyâkıyla doldurur.