el-Câmi' li-Ahkâmi'l-Kur'ân: Fıkıh, Belâgat ve İrfânî Tefsir Metodu

Ebû Abdillâh Muhammed b. Ahmed el-Kurtubî (ö. 671/1273), Endülüs'ün Kurtuba şehrinde doğmuş; Haçlı istilası sebebiyle İskenderiye ve Kahire'ye hicret ederek ömrünü ilim ve zühde vakfetmiş büyük Mâlikî fakîhi ve müfessiridir.

Eser sadece ahkâm âyetleriyle sınırlı kalmayıp Kur'an'ın bütün âyetlerini tefsir eden, lügat, nahiv, kırâat, hadis ve zühd nüktelerini harmanlayan eşsiz bir tefsir ansiklopedisidir.

Kurtubî, tefsirinde İsrâiliyyât rivayetlerini şiddetle tenkit etmiş; peygamberlerin ismetini zedeleyen asılsız hikâyeleri ayıklayarak sahih nebevî sünnete ve sahâbe kavillerine dayanmıştır.

Mâlikî mezhebine mensup olmakla birlikte mutaassıp davranmamış; delili kuvvetli olan Hanefî, Şâfiî veya Hanbelî görüşünü açık yüreklilikle tercih ederek ilimde hakkaniyet ve insaf timsali olmuştur.

Âyetlerin tefsirinde yöneticilere adalet nasihatleri, dünya sevgisinin kalpten çıkarılması, takvâ ve seher vakitlerindeki gözyaşları gibi irfânî dersleri daima ön plana çıkarmıştır.

Cahiliye ve İslâmî dönem Arap şiirinden binlerce şâhid getirerek âyetlerin edebî ve belâgî fesâhatini ortaya koymuş; i'râb vecihlerinin fıkhî hükümlere tesirini tahlil etmiştir.

Kurtubî tefsirinin nihâî mesajı: Zâhirî hükümlere sımsıkı riayet ederken kalbi bâtınî marifetullah nûruyla aydınlatmak ve Kur'an'ı hayatın her alanında mürşid kılmaktır.