Fasıl I: İlm-i Hikmetin Menbaı ve Lokmân a.s. Mazhariyeti
Lokmân Sûresi, Cenâb-ı Hakk'ın Hz. Lokmân'a verdiği hikmet nimetiyle açılır ("Ve lekad âteynâ Lokmâne'l-hikmete enişkür lillâh"). Hikmet; eşyanın hakikatini bilmek, sözde ve amelde isabet kaydetmek ve her şeyi yerli yerine koyma dirayetidir. Havas uleması bu sûreyi zihnî keskinlik, basiret inkişafı ve tıbbî-manevî şifâ ilimlerinde derinleşmek isteyen taliplere en mühim vird olarak tavsiye etmiştir.
Fasıl II: Evlat Terbiyesi ve Âsî Çocukların Islahı
Hz. Lokmân'ın oğluna verdiği öğütler (şirki terk, namazı ikame, iyiliği emredip kötülükten nehyetme, sabır, kibirlenmeme ve vakur yürüme); evlat terbiyesinde Kur'an'ın vaz'ettiği pedagojik ve rûhî esastır. Söz dinlemeyen, anne-babaya âsî olan veya kötü arkadaş kurbanı olan evlatların ıslahı için Lokmân Sûresi'nin bu âyetleri niyet edilerek okunur.
Fasıl III: Hardal Tanesi Ağırlığındaki Amel: İlâhî Adalet Mîzânı
Lokmân 16. âyet: "Ey yavrucuğum! Yaptığın amel bir hardal tanesi ağırlığında olsa da, bir kayanın içinde yahut göklerde veya yerin dibinde bulunsa bile, Allah onu mutlaka ortaya çıkarır!" Bu âyet, haksızlığa uğrayanların hakkının tespiti, kayıp eşyaların veya gizlenen sırların açığa çıkması için en tesirli Kur'an şifrelerindendir.
Fasıl IV: Haya ve Tevazu Ahlâkı: Kibir Marazının Tedavisi
İnsanlara yüzünü eğip bükme, yeryüzünde böbürlenerek yürüme fermanları (Lokmân 18-19); nefsin en zehirli illeti olan kibir, ucb ve riyâyı kökünden kazır. Cemiyette mehabet ve hürmet görmek isteyen kimse, bu âyetlerin emrettiği vakar ve tevazu ahlâkını kuşandığında kalpler ona meyleder.
Fasıl V: Göklerin Direksiz Yükselişi ve Şifâ Veren Şifalı Bitkiler
Sûrenin 10. âyetinde göklerin direksiz yaratılışı, yeryüzünün sarsılmaması için dağların yerleştirilmesi ve her güzel çiftten bitkilerin bitirilişi beyan edilir. Hz. Lokmân'ın nebatatın diliyle konuştuğu ve her otun hangi hastalığa şifâ olduğunu bildiği rivayeti bu âyetle irtibatlıdır; tıbb-ı nebevî ve bitkisel şifâ arayışında bu âyetler bereket kaynağıdır.
Fasıl VI: Muğayyebât-ı Hamse: Gaybın Beş Anahtarı
Lokmân Sûresi'nin 34. âyeti kıyametin vakti, yağmurun inişi, rahimlerdeki ceninin hali, insanın yarın ne kazanacağı ve nerede öleceği sırlarını cem eder. Bu beş gayb anahtarı, insanın aczini ve Cenâb-ı Hakk'ın mutlak ilmini tescil eder. Bu âyet-i celîle gaflet perdelerini yırtıp ahiret yakînini kalbe nakşeder.
Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: Hikmet-i Lokmân'dan İrfân-ı Muhammedî'ye
Lokmân Sûresi sâlikine öğretir ki; hakiki hikmet gevezelik değil az ve öz konuşmaktır, kibir değil tevazudur, telaş değil sabırdır. Bu ahlâk ile nurlanan kul, iki cihanda aziz olur. Sihravemen Lokmân Külliyatı, hikmet pınarlarının ledünnî bereketini takdim eder.