Şeyh-i Velî-Tırâş Mektebi: Necmeddîn-i Dâye, Bahâüddîn Veled ve Kübrevî İrfân Silsilesi

Fasıl I: 'Şeyh-i Velî-Tırâş' Unvanının Sırrı

İslâm tasavvuf tarihinde hiçbir mürşide nasip olmayan 'Şeyh-i Velî-tırâş' (Velî yontan, kâmil velî heykeltıraşı) unvanı, Pîr Necmeddîn-i Kübrâ'ya verilmiştir.

Bunun sebebi; onun tekkesine giren sıradan taliplerin bile onun celâlî nazarına ve melekûtî cezbesine muhatap olduklarında çok kısa sürede birer kutup, ârif ve çığır açan mürşid haline gelmeleridir. Kübrâ'nın nazarı ham demiri tek bir hamlede saf altına dönüştüren bir iksirdir.

Fasıl II: Kübrevî Mektebinin Yetiştirdiği Dev Mürşidler

Necmeddîn-i Kübrâ'nın rahle-i tedrisinden geçen ve İslâm coğrafyasını aydınlatan talebelerinden bazıları şunlardır:

• Bahâüddîn Veled (Sultânü'l-Ulemâ): Hz. Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî'nin babası ve Mesnevî irfânının temel kaynağı olan *Maârif* müellifi.
• Necmeddîn-i Dâye: Tasavvuf edebiyatının zirvesi sayılan *Mirsâdü'l-İbâd* eserinin yazarı.
• Sa'deddîn-i Hamevî: Nûr ve harf ilimlerinin büyük üstadı.
• Seyfeddîn-i Bâharzî: Orta Asya ve Altın Orda Hanlığı'nda İslâm'ın yayılmasını sağlayan büyük dâvetçi.
• Radıyyüddîn Ali Lala ve Mecdüddîn-i Bağdâdî: Ferîdüddin Attâr'ın mürşidi olan kutuplar.

Fasıl III: Terbiye Metodolojisi: Nazar, Cezbe ve Hâl İntikali

Kübrâ mektebinde eğitim sadece kitap okutmaktan ibaret değildi. En büyük terbiye vasıtası 'Nazar' (mânevî bakış) idi. Şeyh talebesine bir nazar ettiğinde, talebenin kalbindeki bütün dünyevî bağlar kopar ve letâifleri alev alırdı.

Kâl (söz) değil hâl intikali esastı; mürşid kendi ulaştığı melekûtî makamları bizzat talebesinin ruhuna akıtırdı.

Fasıl IV: Harezm Tekkesi: Orta Asya'nın Nûr Kandili

Ceyhun nehri kıyısındaki Harezm (Gürgenç) tekkesi; İpek Yolu üzerinde ilmin, ahlâkın, cömertliğin ve tasavvufî tefekkürün başkenti haline gelmişti.

Binlerce derviş burada çileye girer, zikir halkalarında döner ve ardından Horasan, Anadolu, Hindistan ve Maveraünnehir'e İslâm meşalesini taşımak üzere dağılırdı.

Fasıl V: Moğol İstilası ve Şehâdetin Destansı Zirvesi (618 / 1221)

Cengiz Han'ın Moğol orduları Harezm'i kuşattığında, Moğol komutanları Necmeddîn-i Kübrâ'nın şöhretini bildikleri için ona haber gönderdiler: 'Şehri terk et, aileni ve müridlerini alıp selâmetle git, sana dokunmayacağız!'

Yetmiş yaşını aşmış olan Hazret-i Pîr şu tarihi cevabı verdi: 'Yetmiş yıldır bu halkın refah ve nimetine ortak oldum; şimdi onların felaket ve şehâdet anında onları bırakıp kaçamam!'

Zırhını giydi, eline kılıç ve sancağı aldı, müridleriyle birlikte surların önüne fırladı ve Moğol ordusuna karşı kahramanca savaşarak şehid düştü. Şehid olduğunda elinde bir Moğol sancağını öyle sıkı tutmuştu ki, parmakları kesilmeden sancak elinden alınamadı!

Fasıl VI: Kübreviyye'nin Anadolu ve Mevleviyye Üzerindeki Tesiri

Bahâüddîn Veled'in Konya'ya göç etmesiyle Kübrevî irfânı Anadolu'ya taşınmış; Hz. Mevlânâ'nın cezbesi, semâı ve muhabbet felsefesi bizzat Kübrâ mektebinin genleriyle yoğrulmuştur.

Kübreviyye Anadolu'da Horasan erenlerinin ve Yesevî dervişlerinin en yakın mânevî yoldaşı olmuştur.

Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: İlim, Amel ve Şehâdet Abidesi

Pîr Necmeddîn-i Kübrâ; hem zikir hücresinde arş melekûtunu seyreden bir kudsî ârif, hem talebelerini birer yıldız gibi yetiştiren kâmil bir pîr, hem de vatanı ve milleti için canını feda eden destansı bir şehiddir.

Sihravemen Velî-Tırâş Külliyatı; bu muazzam kahramanlık ve irfan destanını gelecek nesillere gururla aktarır.