Şerhu Fusûsi'l-Hikem ve Ekberî Vahdet-i Vücûd Külliyatı
Fasıl I: Fusûsu'l-Hikem'in Ekberî Mirastaki Yeri ve Kâşânî Şerhi
Şeyh-i Ekber Muhyiddîn İbnü'l-Arabî'nin 627/1229 senesinde Şam'da rüyasında Hz. Peygamber'den (s.a.v.) bi'z-zât teslim aldığı *Fusûsu'l-Hikem* (Hikmetlerin Yüzük Taşları); İslâm irfan tarihinin en muazzam, en tartışmalı ve en derin metafizik metnidir.
Bu esere tarih boyunca yüzlerce şerh yazılmışsa da; Sadreddîn Konevî'nin talebesi Müeyyediddîn el-Cendî ve onun talebesi Kemâleddîn Abdürrezzâk el-Kâşânî'nin şerhi, Ekberî mektebin ana omurgasını teşkil etmiştir. Kâşânî, Şeyh-i Ekber'in remizlerini en yetkin felsefî ve irfânî vukufla şerh eden şârihtir.
Fasıl II: Fass-ı Âdemî ve İnsân-ı Kâmil'in Kâinat Aynası Oluşu
Kâşânî, Hz. Âdem'e tahsis edilen 'Hikmet-i İlâhiyye' bâbında açıklar: Allah Teâlâ kâinatı yarattığında, âlem cilalanmamış bir ayna gibiydi. Âlemde Esmâ-i Hüsnâ'nın tamamını tek bir noktada cem eden bir şuur henüz zâhir olmamıştı.
İşte Cenâb-ı Hak, bu aynanın cilası ve göz bebeği olmak üzere İnsân-ı Kâmil olan Hz. Âdem'i halk etti. İnsan, mikrokozmos (küçük âlem) olarak makrokozmosun (büyük âlemin) hülâsası ve Arş'ın halifesidir.
Fasıl III: Fass-ı İbrâhîmî ve Hulle-i Muhabbet Metafiziği
Hz. İbrâhîm'e ait 'Hikmet-i Heymiyyet' (Aşk ve Dostluk Hikmeti) şerhinde Kâşânî 'Halîl' (Dost) kelimesinin sırrını çözer:
Halîl; ilâhî muhabbetin kulun bütün zerrelerine, etine, kemiğine ve ruhuna sirayet etmesidir (tehallül). Kul Hakk'ta, Hak kulda öyle tecelli eder ki, seven ile sevilen arasındaki ikilik perdesi yanıp kül olur.
Fasıl IV: Fass-ı Mûsevî ve Ulviyet-i Hakîkat
Hz. Mûsâ faslında 'Hikmet-i Ulviyye' tahlil edilir. Mûsâ'nın Firavun sarayında büyümesi, Firavun'un öldürttüğü binlerce çocuğun rûhânî gücünün Hz. Mûsâ'da cem olması sırrıyla açıklanır.
Kâşânî, asânın yılana dönüşmesini; tabiat ve madde ejderhasının kudsî mûcize nûru karşısında hakikatine boyun eğişi olarak şerh eder.
Fasıl V: Fass-ı İsevî ve Rûh-ı Kudsî Tecellîsi
Hz. Îsâ'ya nispet edilen 'Hikmet-i Nebeviyye ve Kudsiyye' şerhinde; babasız yaratılış ve Rûhu'l-Kudüs Nefhası incelenir. Cebrail'in nefesiyle Meryem validemizde beliren can, ölüleri diriltme mûcizesinin menbaıdır.
Kâşânî burada 'Hayat' sıfatının melekûtî tecellîsini ve nefes ile ruh arasındaki ontolojik rabıtayı derinlemesine ortaya koyar.
Fasıl VI: Fass-ı Muhammedî ve Cem'u'l-Esmâ Zirvesi
Kitabın taç faslı olan Hz. Muhammed (s.a.v.) kelimesi; 'Hikmet-i Ferdiyye'dir. Bütün peygamberler belirli bir esmânın mazharı iken; Fahr-i Kâinât Efendimiz bütün Esmâ-i Hüsnâ'yı ve Zât mertebesini cem eden İsm-i A'zam mazharıdır.
Peygamber Efendimiz'e sevdirilen üç şey (kadın, güzel koku ve namaz/gözümün nûru); varlığın celb, letâfet ve kudsî miraç sırlarını remzeder.
Fasıl VII: İrfânî Hülâsa: Peygamberlerin Nûr Halkası ve Ebedî Nübüvvet
Kâşânî'nin Fusûs şerhi; 27 peygamberin her birini insan ruhunun mânevî tekâmülünde birer basamak olarak sunar. Sâlik bu hikmetleri idrak ettikçe, kâinattaki bütün dinî ve ahlâkî çeşitliliğin arkasındaki tek Hakîkat nûrunu görür.
Sihravemen Fusûs Külliyatı; Ekberî irfanın bu en sağlam burcunu hakikat sevdalılarına rehber kılar.