eş-Şifâ bi-Ta'rîfi Hukūkı'l-Mustafâ: Eserin Gayesi ve İslâm Âlemindeki Yeri

Hicrî 476-544 (1083-1149) yılları arasında Mağrib ve Endülüs'ün kesişim noktası olan Sebte'de yetişen Kādî İyâz b. Mûsâ el-Yahsubî, hadis, fıkıh ve siyer sahasında devrinin en büyük allâmesidir. Kurtuba'da ulu üstatlardan ders almış, kadılık vazifesinde adaletiyle nam salmıştır.

Eser, Peygamber Efendimiz'e (s.a.v.) muhabbetin zayıfladığı fitne devirlerinde müminlerin kalplerindeki aşkı tazelemek, O'nun kudsî haklarını ve şanının yüceliğini müdafaa etmek gayesiyle kaleme alınmıştır. Dört ana rükünden müteşekkildir: Allah'ın O'nu medhetmesi, O'na olan kulluk vecibeleri, O'na vacip ve caiz olan haller, O'na hakaret edene verilecek hükümler.

Kādî İyâz, Kur'an âyetlerinin Peygamber Efendimiz'in şanını nasıl tebcil ettiğini sayısız delille gösterir: 'Ve inneke le-alâ hulukın azîm', 'Ve mâ erselnâke illâ rahmeten li'l-âlemîn' ve 'Elem neşrah leke sadrak' âyetlerindeki kudsî hitaplar.

İslam dünyasında eş-Şifâ kitabı bir hıfz ve emân kalkanı kabul edilmiştir. Salgın hastalıkların, kıtlıkların ve harp tehlikelerinin def'i için hatimleri yapılmış, bulunduğu hâneye meleklerin inip belaların kalkacağına inanılmıştır.

Kādî İyâz, eserinde zayıf veya mevzû rivayetlerden sakınmış; kütüb-i sitte ve İmam Mâlik'in Muvatta'ı başta olmak üzere sahih kaynaklara dayanarak sened zincirlerini tahkik etmiştir.

Osmanlı padişahları eş-Şifâ vakıfları kurmuş, Topkapı Sarayı'nda Hırka-i Saâdet dairesinde ve câmilerde her gün cüz cüz okunmasını emretmiştir. Eser, milletimizin peygamber sevgisinin omurgasını inşa etmiştir.

Peygamberi hakkıyla tanımayan Allah'ı hakkıyla bilemez. O'na olan hürmet, sevgi ve teslimiyet imanın ruhudur; eş-Şifâ bu kudsî ruhu kalplere aşılayan bir iksirdir.